I SA/Sz 132/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.I. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skarg na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 rok p o s t a n a w i a: zmienić pkt 2 postanowień Sądu z dnia 28 września 2015r. o sygn. akt I SA/Sz132/15, I SA/Sz 289/15, I SA/Sz 290/15, I SA/Sz 291/15, I SA/Sz 419/15 i zwolnić skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...] ([...]) złotych. Skarżąca E.I., wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 kwietnia 2016r., sygn. akt I SA/Sz 132/15 złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podała, że uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej miałoby negatywne skutki dla jej koniecznego utrzymania, uniemożliwiłoby zaspokojenie podstawowych i usprawiedliwionych potrzeb. Skarżąca wskazała, że kontynuuje naukę na uczelni wyższej na kierunku architektura i utrzymuje się w P. Podstawowym i stałym dochodem skarżącej jest renta po zmarłym ojcu K.I., zaś istotnym składnikiem majątku jest udział w spadku, w skład którego wchodzą: 1/ 1/8 udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości rolnej zabudowanej – grunt o pow. [...] m kw., położonego w W., gm. K.; 2/ 1/8 udziału w prawie własności nieruchomości niezabudowanej o pow. [...] m kw., ul. [...], ul. [...], P.; 3/ 1/8 udziału w prawie własności nieruchomości zabudowanej o pow. [...] m kw., ul. [...], S.; 4/ 1/16 udziału w prawie własności nieruchomości zabudowanej o pow. [...] m kw., S., gm. B.; 5/ 1/48 udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości niezabudowanej o pow. [...] m kw., ul. [...], S.; 6/ 1/8 udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości zabudowanej o pow. [...] m kw. i gruntu o pow. [...] m kw., ul. [...], S.; 7/ 1/16 udziału w prawie własności nieruchomości pow. [...] m kw, D., gm. D. Skarżąca wskazała, że w związku z posiadanymi udziałami ciążą na niej liczne zobowiązania, w tym o charakterze publicznoprawnym, a ich wysokość znacznie przekracza wartość udziału spadkowego. Według szacunków skarżącej łączna wartość udziałów, jakie posiadałaby w prawach własności i prawach użytkowania wieczystego wynosi ok. [...] zł, natomiast łączna wysokość zobowiązań wynosi ok. [...] zł. Skarżąca wskazała także na brak możliwości dysponowania udziałami ze względu na nieprzeprowadzony dział spadku, a także na fakt zajęcia w dwóch postępowaniach egzekucyjnych prowadzonych z wniosku Skarbu Państwa – Starosty [...] renty po zmarłym ojcu przez Komornika Sądowego przy SR Szczecin [...] i [...] w S. Skarżąca podała, że nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego. Nie wykazała innego majątku poza ww. udziałami w nieruchomościach, w postaci wartościowych rzeczy ruchomych, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych. Skarżąca wskazała na tytuły prawne ciążących na niej zobowiązań w związku z udziałem w spadku po K.I. (wymieniła decyzje podatkowe w przedmiocie podatku od nieruchomości, leśnego, rolnego oraz umowę o kredyt inwestycyjny). W rubryce formularza dotyczącej dochodów wpisała, że otrzymuje: pomoc finansową od matki w kwocie [...] zł; z działalności wykonywanej osobiście kwotę [...] zł; rentę po zmarłym ojcu w kwocie ok. [...] zł; łączny dochód w kwocie [...] zł. W zakresie ponoszonych wydatków, skarżąca wskazała, że wynoszą one ok. [...] zł – [...] zł i obejmują: wyżywienie ([...] zł), zakup środków higienicznych ([...] zł), chemii gospodarczej ([...] zł), czynsz najmu [...] zł, opłaty za media (gaz, woda, energia – ok. [...] zł), opłata za telefon i internet ok. [...] zł. Wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 7 lipca 2016 r., skarżąca nadesłała następujące dokumenty: 1. kopię rocznego zeznania podatkowego za 2015 r. (PIT-37) oraz informację o dochodach uzyskanych od organu rentowego (PIT-40A) (roczny dochód z renty wyniósł [...] zł); 2. kopię umowy najmu z dnia 30.03.2013 r. lokalu o pow. [...] m kw. położonego w P. przy ul. [...]; 3. faktury VAT za energię elektryczną i gaz za ww. lokal; 4. kopię zaświadczenia Uniwersytetu [...] w P. z dnia 19.07.2016 r., z którego wynika, że skarżąca była w roku akademickim 2015/2016 studentką studiów drugiego stopnia pierwszego roku studiów, planowany termin ukończenia studiów upływa 30.09.2017 r.; 5. wyciągi z rachunku bankowego skarżącej w [...] Banku [...] S.A. konto [...], za okres ostatnich sześciu miesięcy (saldo na dzień 18.07.2016 r. w kwocie [...] zł); wyciąg z rachunku oszczędnościowego w tym banku za okres od 19.01.2016 r. do 19.07.2016 r. z saldem "[...] zł"; 6. kopie pism Komornika Sądowego przy SR [...] w S. z dnia 18.04.2016 r. w sprawach Km [...], informujące, że postępowania egzekucyjne będą umorzone z uwagi na to, że nie jest możliwa skuteczna egzekucja ze świadczenia emerytalno – rentowego, a nie ustalono innego majątku, z którego możnaby prowadzić egzekucję; 7. kopię pisma ZUS z dnia 11.07.2016 r., z którego wynika, że z renty realizowane jest zajecie egzekucyjne na kwotę [...] zł. W dniu 12 sierpnia 2016 r. skarżąca nadesłała dodatkowo: 1. zaświadczenia ZUS z 08.08.2016 r. potwierdzające wysokość renty rodzinnej w okresie od stycznia 2016 r. do lipca 2016 r.; 2. oświadczenie skarżącej z dnia 09.08.2016 r., w zakresie sytuacji majątkowej, wskazujące w jaki sposób i przez kogo obecnie są wykorzystywane nieruchomości, w których posiada udziały oraz w zakresie nieuzyskiwania w dalszym ciągu przez skarżącą dochodów z powyższego tytułu; 3. oświadczenie w zakresie dochodów z działalności wykonywanej osobiście (umowa zlecenia w czerwcu za kwotę [...] zł) oraz w zakresie źródeł finansowania wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że skarżąca złożyła w tutejszym Sądzie pięć skarg na decyzje w przedmiocie podatku od nieruchomości i łącznego zobowiązania podatkowego, zarejestrowanych pod sygn. akt I SA/Sz 132/15, I SA/Sz 289/15, I SA/Sz 290/15, I SA/Sz 291/15, I SA/Sz 419/15, a sprawy te zostały połączone na rozprawie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia (vide: protokół k. 204) i są prowadzone pod sygnaturą I SA/Sz 132/15. W sprawach tych skarżąca wcześniej (przed wydaniem wyroku) korzystała już z możliwości złożenia wniosków o przyznanie prawa pomocy, zaś wnioski ten obejmowały zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Prawomocnymi postanowieniami tutejszego Sądu z 28 września 2015 r. o sygn. jw., zwolniono skarżącą od wpisów od skarg ponad kwotę [...] zł, w pozostałym zakresie oddalono wnioski skarżącej. Sąd uznał, że w okolicznościach sprawy, na tamtym jej etapie, nie może ocenić, czy skarżącą stać będzie na poniesienie przyszłych kosztów sądowych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego. Stwierdził bowiem, że ze względu na wiek skarżącej, jej stan posiadania, sytuacja może ulec zmianie i powstanie możliwość zdobycia środków na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej. W związku z powyższymi postanowieniami, skarżąca uiściła tytułem wpisów od skarg we wszystkich sprawach łącznie kwotę [...]zł oraz opłatę kancelaryjną od wyroku z dnia 14 kwietnia 2016 r. w kwocie [...] zł. Koszty sądowe, które skarżąca jest obowiązana ponieść na obecnym etapie postępowania to wpis od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł. W tych okolicznościach istotna jest dla rozstrzygnięcia norma zawarta w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a.", która stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Nie ulega jednak wątpliwości, że w dalszym ciągu warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest wyczerpujące przedstawienie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Przy czym, sytuacja ta musi być udokumentowana w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Zgodnie bowiem z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz sądowy badając wniosek o przyznanie prawa pomocy, bada wyłącznie to, czy strona posiada obecnie środki w takiej wysokości, aby móc opłacić aktualnie wymagane koszty postępowania. Oceniając, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy, bierze pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy strony. Rozpoznając według wskazanych kryteriów ponowny wniosek skarżącej i oceniając złożone oświadczenia oraz dokumenty należy stwierdzić, że skarżąca wykazuje takie same składniki majątku jak w poprzednim wniosku. Skarżąca posiada więc znaczny, wyżej opisany majątek w postaci udziałów w nieruchomościach odziedziczony po ojcu, co do których nie został nadal przeprowadzony dział spadku. Z oświadczeń skarżącej wynika, że część nieruchomości jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej (nieruchomość w W., nieruchomość w S., nieruchomość w S.). Oświadczyła także, że z tytułu najmu nieruchomości w S. na potrzeby przedszkola, jej matka, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, uzyskuje dochód miesięczny w wysokości [...] zł, który jest przeznaczany na utrzymanie skarżącej i jej rodzeństwa. Skarżąca nie wykazuje oszczędności. Bez zmian pozostaje także okoliczność, że skarżąca jest studentką, bezpośrednio nie uzyskuje dochodów z posiadanego majątku (z udziałów w nieruchomościach), uzyskuje niewielkie dochody z renty ([...] zł miesięcznie) i z umów zlecenia (w czerwcu 2016 r. uzyskała z tego tytułu kwotę [...] zł). Aktualne jest także oświadczenie strony w zakresie źródeł finansowania jej wydatków na utrzymanie głównie przez matkę D.S., która przekazuje skarżącej comiesięcznie kwotę [...] zł do [...] zł, tyle też wynoszą miesięczne wydatki skarżącej na wyżywienie i utrzymanie wynajmowanego mieszkania w P. Powyższe, pozwala stwierdzić, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie uiścić kwoty [...] zł tytułem kosztów sądowych. Niemniej jednak ze względu na stan posiadania jej rodziny nie można uznać skarżącej oraz najbliższych członków jej rodziny za osoby ubogie i zwolnić w całości od kosztów sądowych. Dochód skarżącej nie jest znaczny, jednakże nie można stwierdzić, aby wnioskodawczyni wraz z rodziną należała do osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia. Biorąc zatem powyższe po uwagę, a także okoliczność, że skarżąca wcześniej wpłaciła już tytułem kosztów sądowych kwotę [...] zł (wpisy od 5 skarg, opłata kancelaryjna), uzasadnione będzie obciążyć ją wpisem od skargi kasacyjnej obniżonym z kwoty [...] zł do kwoty [...]zł. W ocenie referendarza sądowego, skarżąca jest bowiem w stanie wygospodarować, bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania takie środki pieniężne, bądź to przy pomocy finansowej matki prowadzącej działalność gospodarczą (między innymi w oparciu o nieruchomości stanowiące współwłasność skarżącej), bądź uzyskując dodatkowe środki na podstawie umów zlecenia. Skarżąca nie wykazała bowiem, aby nie mogła podjąć zatrudnienia. Skarżąca jest młodą osobą, bezdzietną panną, nie wykazała żadnych nadzwyczajnych okoliczności ani wydatków. Ponadto, wszczynając postępowanie sądowe, skarżąca powinna była liczyć się z faktem, że wiążą się one z koniecznością ponoszenia określonych kosztów i mogła zabezpieczyć środki na ten cel. Postępowanie sądowe toczy się od jakiegoś już czasu, co też umożliwiało skarżącej poczynienie jakichkolwiek oszczędności na poczet zabezpieczenia ewentualnych dalszych kosztów związanych z prowadzeniem tej sprawy. Zasadą jest bowiem, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Stanowi o tym art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie ponoszą strony, od której to zasady instytucja przyznania prawa pomocy stanowi wyjątkowe odstępstwo. Strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Jak wyżej wskazano, skarżąca takich okoliczności w niniejszej sprawie nie uprawdopodobniła. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy ("prawa ubogich") jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych, czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z wyboru, mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Dlatego aktualnie przyznanie skarżącej prawa pomocy w pełnym zakresie nie byłoby uzasadnione, ani adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej i procesowej skarżącej. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.