I SA/Sz 134/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia[...] . Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący J.C., reprezentowany przez doradcę podatkowego, w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł. Wyjaśnił, iż nie osiąga żadnych dochodów, przebywa w ośrodku leczenia uzależnień w miejscowości W.. Korzysta z pomocy finansowej rodziny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe z konkubiną B. O. oraz dwojgiem małoletnich dzieci, a w oświadczeniu majątkowym - iż nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, jak i wartościowych rzeczy ruchomych, ani też zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.) wezwaniem z dnia 26 marca 2010 r. zobowiązano skarżącego, aby w terminie 14 dni od doręczenia wezwania nadesłał: aktualne zaświadczenie o stanie zdrowia oraz czy jest zdolny do podjęcia pracy; dodatkowe oświadczenie skarżącego wyjaśniające, na czyim utrzymaniu pozostaje, w jakiej formie i wysokości udzielana jest pomoc w utrzymaniu przez rodzinę (z wykazaniem kto ponosi koszty pobytu i leczenia skarżącego w ośrodku uzależnień i w jakiej wysokości), z czego utrzymuje się konkubina i małoletnie dzieci, czy otrzymuje jakiekolwiek świadczenia związane z wychowywaniem dzieci (zasiłki, dodatki), w jakiej wysokości, a także gdzie mieszka konkubina z dziećmi, czy wynajmuje lokal mieszkalny, czy mieszka u swojej lub skarżącego rodziny, czy ponosi wydatki związane z opłatami za mieszkanie, w jakiej wysokości; dodatkowe oświadczenie skarżącego zawierające wyjaśnienie, z jakich źródeł (w jaki sposób) finansuje pomoc prawną w postaci wynagrodzenia doradcy podatkowego; wykaz ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny (żywność, odzież, środki czystości, opłaty za mieszkanie, leczenie) wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy; zaświadczenie z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy (MOPS, MOPR itp.) czy skarżący, a także B. O., A. O., S. O. korzystali w 2009 r. i w 2010 r. z pomocy społecznej, w jakiej wysokości, czy ubiegali się o jej przyznanie; odpisy rocznych zeznań podatkowych za 2008 r. i 2009 r. skarżącego oraz B. O. wraz z potwierdzeniami ich złożenia w urzędzie skarbowym; jeśli konkubina skarżącego jest osobą bezrobotną – zaświadczenia, czy jest zarejestrowana jako bezrobotna, czy pobiera zasiłek z tego tytułu lub inne świadczenie o podobnych charakterze; zaświadczenie z urzędu pracy, czy skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku; dokument potwierdzający zakończenie prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej; wyciągi z posiadanych przez skarżącego i konkubinę rachunków bankowych (w tym lokat) z okresu od 1 stycznia 2010 r. do 26 marca 2010 r. Wykonując powyższe wezwanie, skarżący nadesłał oświadczenie, w którym wyjaśnił, że od[...] . przebywa wraz z żoną i dziećmi w ośrodku leczenia uzależnień. Od tego czasu pozostaje na utrzymaniu swoich rodziców, przy czym koszty leczenia skarżącego ponosi Narodowy Fundusz Zdrowia. Z oświadczenia skarżącego wynika również, iż zawarł on związek małżeński z B. O., która otrzymuje rentę z tytułu niepełnosprawności córki w wysokości [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Ponadto skarżący wyjaśnił, iż koszty kancelarii adwokackiej w całości pokrywa były wspólnik skarżącego P. B., skarżący w roku 2008 i 2009 r. nie osiągnął dochodów z wynagrodzenia, nie posiada żadnych rachunków bankowych ani lokat. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych (w tym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące tzw. prawo pomocy w zakresie częściowym) jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialno-bytowej jest jedynym, na podstawie którego oceniana jest zdolność osoby fizycznej do poniesienia związanych ze sprawą kosztów, przy czym to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Ocena zaś spełnienia tych przesłanek została pozostawiona uznaniu Sądu (referendarza sądowego) rozpoznającemu wniosek. Należy także wskazać, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, na podstawie powyższych kryteriów (w odniesieniu do sytuacji materialnej wnioskodawcy), wysokość wpisu ma znaczenie i jest uwzględniana w ramach wszystkich obciążeń finansowych oraz możliwości ich uiszczenia przez stronę bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Od wysokości wpisu, co do zasady zależy też wola strony do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednakże wysokość wpisu od skargi nie stanowi bezpośredniej i jedynej przesłanki ubiegania się o dofinansowanie udziału strony w postępowaniu sądowym. Strona ma bowiem wykazać, że ze względu na jej sytuację finansową, rodzinną partycypowanie w kosztach sądowych jest obiektywnie niemożliwe. Skarżący w swoim wniosku ubiega się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi wynoszącego [...] zł. Skarżący w swoim wniosku podał dane, które w celu dokonania jednoznacznej oceny jego sytuacji materialnej i rodzinnej oraz tego w jakim zakresie może on (samodzielnie lub z pomocą innych osób) partycypować w należnych kosztach sądowych, wymagały uzupełnienia o dodatkowe dokumenty. Został zatem wezwany do nadesłania między innymi: zaświadczenia o stanie zdrowia i zdolności do podjęcia pracy, wykazu wydatków na konieczne utrzymanie rodziny, odpisów zeznań podatkowych (jego i aktualnie małżonki B. C.) za 2008 r. i 2009 r., wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, zaświadczeń z urzędu pracy, czy skarżący i jego małżonka są zarejestrowani jako osoby bezrobotne, dokumentu o zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej. W przedmiotowym wezwaniu z dnia [...] które skarżący otrzymał za pośrednictwem swojego pełnomocnika, został wyznaczony 14 - dniowy termin na jego wykonanie. Termin ten został następnie przedłużony do dnia 15 kwietnia 2010 r., stosownie do wniosku pełnomocnika. Skarżący do wyznaczonego dnia, ani dotychczas nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów, nie wyjaśnił także przyczyn, które uniemożliwiły mu nadesłanie wszystkich dokumentów. Nadesłane w to miejsce oświadczenie skarżącego (niezawierające daty jego sporządzenia) należy natomiast ocenić jako niepełne i niewystarczające do stwierdzenia, czy skarżącego stać, czy nie stać, na poniesienie częściowe kosztów sądowych i w jakim zakresie. W treści swojego pisma skarżący wprawdzie wyjaśnił kilka istotnych kwestii i uzupełnił pewne dane (o pobieraniu zasiłku z pomocy społecznej na dzieci w kwocie [...] zł i [...] zł, zawarciu związku małżeńskiego, o wspólnym pobycie w ośrodku uzależnień z rodziną, o finansowaniu pobytu skarżącego w tym ośrodku przez jego rodziców a leczenia - przez Narodowy Fundusz Zdrowia, a także o finansowaniu wynagrodzenia pełnomocnika przez byłego wspólnika skarżącego, czy braku rachunków bankowych i dochodów z wynagrodzenia za 2008 r. i 2009 r.), jednak nie jest na jego podstawie możliwe dokonanie oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony. Złożone oświadczenie nie zawiera bowiem wysokości środków finansowych otrzymywanych od rodziców, z których ewentualnie częściowe koszty mogły być uiszczone. Brak jest również oświadczenia o rodzaju i wysokości wydatków z tych środków pokrywanych. Nie jest także wiadome, czy skarżący samodzielnie gospodaruje otrzymanymi środkami, czy też są one przekazywane na rzecz ośrodka, w zamian za pobyt i wyżywienie. Nie można stwierdzić zatem, czy skarżący ma możliwość zaoszczędzenia jakichkolwiek kwot kosztem innych wydatków. Skarżący nie potwierdził także, iż oboje z małżonką są osobami bezrobotnymi. Brak jest również potwierdzenia - stosownym dokumentem medycznym, - iż stan zdrowia skarżącego jest na tyle zły, że wyłącza całkowicie w chwili obecnej jego możliwości zarobkowe. Przy czym należy zauważyć, że skarżący przebywa w placówce medycznej, nie jest więc zrozumiałe z jakich przyczyn zaświadczenia takiego w tak długim okresie nie mógł uzyskać. Skarżący nie przedłożył także żądanych odpisów rocznych zeznań podatkowych własnych i małżonki, oświadczając jedynie, iż nie uzyskał dochodów z wynagrodzenia w 2008 r. i 2009 r. Nie udokumentował także zakończenia prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej. W tej sytuacji nie jest możliwe stwierdzenie, czy skarżący faktycznie nie osiągał dochodów z innych źródeł aniżeli stosunek pracy i czy z dochodów uzyskanych w latach ubiegłych nie mógł w ogóle zgromadzić oszczędności. W tej sytuacji, wobec niewykonania w sposób należyty wezwania do przedłożenia dodatkowych dokumentów i niepełnego oświadczenia o możliwościach finansowych skarżącego, ze względu na wyjątkowy charakter prawa pomocy, finansowanego ze środków publicznych, wniosek nie może zostać załatwiony pozytywnie, gdyż mogłoby to prowadzić do nadużycia omawianej instytucji. Odmowa przyznania prawa pomocy nie oznacza jednak, iż skarżący nie będzie mógł wystąpić z kolejnym wnioskiem, którego pozytywne załatwienie będzie uzależnione od tego, czy strona uzupełni swoje oświadczenia i przedłoży dokumenty źródłowe. Wobec powyższego, uznając że J. C. nie wykazał aby spełniał ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania ze zwolnienia od kosztów sądowych, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.