I SA/Sz 135/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. sprawy ze skargi T. H. "E." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione oraz odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta S. na podstawie tytułu wykonawczego [...] wszczął w dniu [...] r. postępowanie egzekucyjne w stosunku do Towarzystwa [...] Spółka z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w S.. Tytuł egzekucyjny obejmował należności za opłatę dodatkową z tytułu nieopłaconego postoju w strefie płatnego parkowania pojazdu marki [...] w kwocie [...] zł za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. wraz z kosztami upomnienia w kwocie [...] zł. W dniu 10 marca 2010 r. zobowiązana Spółka Towarzystwo[...] zgłosiła zarzuty, tj. umorzenia w całości lub w części obowiązku, nieistnienia obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanego, a także braku skutecznego doręczenia upomnienia. Zobowiązany podał w uzasadnieniu zarzutów, że postępowanie w tej sprawie zostało przez organ egzekucyjny umorzone pismem z dnia [...] r., po uprzednim wskazaniu osoby kierującej samochodem oraz innych dokumentów dotyczących sprawy, a załączonych do pisma z dnia [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r., znak:[...] , Prezydent Miasta S. uznał zarzuty za nieuzasadnione wskazując w jego uzasadnieniu, że postanowieniem z dnia [...] r. umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do J. S. z uwagi na to, że przedstawił on umowę zawartą w dniu [...] r. z Towarzystwem [...] , z treści której wynikało, że przedmiotem umowy najmu pojazdu do celów służbowych jest pojazd marki [...] , stanowiący własność J. S.. Do umowy tej J. S. dołączył również oświadczenie z dnia [...] r., w którym wskazał, że od dnia [...]r. pojazd był użytkowany przez pracownika firmy [...], tj. J. R., nieżyjącego od października 2005 r. Okoliczności te stanowiły podstawę do umorzenia prowadzonego wobec J S. postępowania egzekucyjnego, a nie postępowania prowadzonego w/c Towarzystwa[...]., zaś umorzenie postępowania w stosunku do Pana J. S. nie jest równoznaczne z umorzeniem należności. W związku z tym, że Towarzystwo [...] nie wskazało osoby korzystającej z pojazdu za okres objęty tytułem wykonawczym nr[...] , wierzyciel, Prezydent Miasta S. przyjął, że nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, gdyż jak wynika z umowy najmu użytkownikiem pojazdu [...] była zobowiązana Spółka Towarzystwo[...] , która korzystała z tego pojazdu dla celów służbowych. Organ dodał, że obowiązek uiszczania opłaty powstaje z mocy prawa, tj. art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13 f ustawy o drogach publicznych. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Towarzystwo [...] wskazało, że w okresie od [...] do [...] r. korzystającym z pojazdu był kierowca firmy – J. R. - nieżyjący od października 2005 r. (dołączono kopię aktu zgonu z dnia 31.10.2005 r.), natomiast od dnia [...] do dnia [...] r. użytkownikiem była M. Z., współudziałowiec firmy, która zmarła w dniu [...] r. (dołączono akt zgonu). Postanowieniem z dnia [...] r., sygn.[...] , Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium, na podstawie umowy najmu pojazdu uznało, że w okresie objętym tytułem wykonawczym użytkownikiem pojazdu było Towarzystwo[...] , i że nie ma znaczenia fakt, iż w okresie tym poruszał się nim zatrudniony prze firmę kierowca i współudziałowiec. Zdaniem Kolegium korzystającym z pojazdu w rozumieniu art. 13 ustawy o drogach publicznych było bowiem Towarzystwo Handlowe. Na poparcie swojego stanowiska Kolegium powołało się na wyrok NSA z 17.06.2010 r. I OSK 258/10. Uznało również, że nie przedstawiono żadnych dowodów wskazujących na to, iż faktycznymi użytkownikami pojazdu były wskazane ww. osoby. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Towarzystwo [...] podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i argumentację zawartą w zażaleniu uznając, iż korzystającym z pojazdu była M. Z. i J. R. Towarzystwo [...] nie podzieliło poglądu SKO odnośnie braku możliwości ustalenia użytkownika pojazdu i uznało, że z uwagi na fakt, iż osoby te nie żyją, organ usiłuje bezpodstawnie przerzucić na stronę obowiązek uiszczenia dochodzonej należności. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sprawując tę kontrolę m.in. w zakresie skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym (art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Sąd w myśl art. 134 rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W zakresie tak określonej kognicji skład orzekający w sprawie nie dopatrzył się uchybień organów administracji związanych z naruszeniem przepisów postępowania egzekucyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Niniejsze postępowanie egzekucyjne zostało zainicjowane z urzędu wystawieniem przez wierzyciela, Prezydenta Miasta S. będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, tytułu wykonawczego obejmującego należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania, w okresach od dnia 02 lutego 2005 r. r. do dnia 20 marca 2009 r., którego odpis doręczono skarżącej Spółce w dniu 05 marca 2010 r.. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia [...] r. właściciel pojazdu m-ki [...] , wykazał błąd co do osoby zobowiązanego, wskazując na podmiot korzystający z jego samochodu tj. Towarzystwo [...] Spółka z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w S.,. powołując się tym samym na okoliczności wskazane w art. 33 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), na skutek czego postępowanie egzekucyjne zostało umorzone W rozpatrywanej sprawie istota sporu sprowadza się zatem do ustalenia podmiotu zobowiązanego do zapłaty należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania, objętej tytułem wykonawczym [...] na gruncie art.13 ust.1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71 poz. 838 ze zm.). Bezspornym jest, jak wynika z akt niniejszej sprawy, że właścicielem samochodu m-ki [...] , którego nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania w okresie od dnia [...] do dnia [...] r. został poświadczony przez inspektorów Strefy Płatnego Parkowanie (SPP), jest P. S. , który na mocy umowy najmu zawartej w dniu [...] r. ze skarżąca Spółką wynajął ten samochód do użytkowania skarżącej Spółce dla celów służbowych (§ 1 umowy najmu z dnia 03-02-2005 r.). Strona skarżąca, Towarzystwo [...] wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako naruszającego prawo podnosząc w zarzutach, że nie jest właścicielem pojazdu m-ki [...] o nr rej[...] , wskazał zaś osoby, które kierowały tym pojazdem w okresie objętym tytułem wykonawczym, tj. w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. oraz od dnia [...] r. do dnia [...] r., a mianowicie, że samochód ten był użytkowany przez pracownika skarżącej Spółki, kierowcę J. R. oraz współudziałowca skarżącej Spółki, M. Z., które to osoby obecnie nie żyją, co potwierdziła dowodami (aktami zgonu). Skarżąca podnosi, że w sposób bezsporny wykazała, kto w okresie objętym tytułem wykonawczym użytkował samochód. Odnosząc się do zarzutu skargi, wskazać należy, że obowiązek ponoszenia opłat za parkowanie pojazdu w sferze płatnego parkowania wynika wprost z treści art. 13 ust. 1 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Natomiast zgodnie z art. 13 f tej ustawy za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 pobiera się opłatę dodatkową. Wysokość opłat oraz sposób ich pobierania określa rada gminy (miasta) w drodze uchwały, która jest aktem prawa miejscowego i zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP - jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa. W rozpatrywanym przypadku były to uchwały Rady Miasta Szczecina z 01 grudnia 2003 r. i 19 listopada 2007r. (poz. 29 tytułu wykonawczego). Nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek ponoszenia opłat za parkowanie pojazdu w sferze płatnego parkowania wynika wprost z przepisów prawa i że podmiotem tego obowiązku jest korzystający z dróg publicznych. Określenie "korzystający z dróg publicznych" ma charakter abstrakcyjny. W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18.08.2009 r. sygn. akt II FSK 591/08) przyjmuje się, że pojęcie to wskazuje na podmiot, który korzystał z drogi, a nie żaden inny, w szczególności właściciela samochodu. Ponadto nawiązując do kwestii stosowania zasad postępowania karnego i charakteru kar pieniężnych, przyjmuje się, że karę ponieść powinna osoba, która naruszyła prawo. To, że najczęściej w stosunku do właściciela jest kierowane postępowanie egzekucyjne, wynika jedynie z przyjętej praktyki stosowania tych regulacji. Kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się bowiem zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Drugim elementem jest założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił. Dlatego też w pierwszej kolejności działania parwne kieruje się w stosunku do właściciela samochodu. Ma on wówczas możliwość podjęcia odpowiednich działań w celu wyjaśnienia całej sytuacji, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, gdzie właściciel pojazdu [...] wskazał na inną osobę korzystającą z drogi, mianowicie, na skarżącą "[...]", i w konsekwencji postępowanie egzekucyjne zakończyło się umorzeniem w stosunku do właściciela samochodu, tj. Pana J. S. W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka wskazała na osoby, które jej zdaniem korzystały z pojazdu w okresie, za który naliczono opłaty za nieopłacony postój, które obecnie nie żyją, co wykazała dowodami w postaci aktów zgonów. Zgodzić się jednak należy z organem, że w badanym stanie faktycznym sprawy, w okresie objętym tytułem wykonawczym użytkownikiem pojazdu było Towarzystwo[...] . W ocenie Sądu, organ ma rację, że korzystającym z pojazdu w rozumieniu art. 13 ustawy o drogach publicznych było Towarzystwo [...] . Na poparcie tego stanowiska słusznie Kolegium powołało się na wyrok NSA z 17.06.2010 r., I OSK 258/10, zgodnie z którym "Nie ma żadnych podstaw prawnych do przyjęcia tezy, iż Spółka jako osoba prawna, nie może korzystać z dróg publicznych. Okoliczność, że pojazd zaparkowany został przez osobę fizyczną, nie zmienia faktu, iż właścicielem pojazdu jest nadal Spółka, która odpowiada za ten pojazd. Podkreślić bowiem należy, iż Spółka jako osoba prawna jest przedmiotem praw i obowiązków. Może we własnym imieniu nabywać prawa i zaciągać zobowiązania. W przypadku zaparkowania samochodu w trefie płatnego parkowania, to właśnie Spółka jako właściciel pojazdu korzysta z drogi publicznej, bo to jej pojazd znajduje się w tej strefie". W przedmiotowej sprawie bezspornie ustalono, że skarżąca Spółka nie jest właścicielem pojazdu [...], jednak z mocy zawartej wyżej powołanej umowy najmu była podmiotem korzystającym z drogi. Nadto, zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że skarżąca Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących, że faktycznymi użytkownikami pojazdu były wskazane nieżyjące osoby. Dlatego też skład orzekający w sprawie podziela stanowiska organów, że w opisanym stanie faktycznym skarżąca Spółka była podmiotem korzystającym w rozumieniu art. 13 ust.1 cytowanej wyżej ustawy o drogach publicznych.. Tym samym Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej wyrażonego w treści zarzutu skargi w przedmiocie nieistnienia egzekwowanego obowiązku - uznając, iż zarzut taki nie jest zasadny. Brak więc było podstaw prawnych lub faktycznych do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa w stopniu wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Ponadto Sąd pragnie wskazać, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, a kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie. Uznaje się także, że organ egzekucyjny nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej przez zaparkowanie samochodu, ponieważ na prowadzenie tego postępowania nie pozwala mu art. 29 § 1 u.p.e.a., zakazujący organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z tego powodu organ egzekucyjny ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel pojazdu, a ten może dochodzić swych racji (w przypadku, gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu) przez podniesienie w toku postępowania egzekucyjnego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt. 4 u.p.e.a.). Organ jest wobec tego uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 209/07, Lex nr 344875; 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1513/08 i 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 869/09 i I OSK 868/09, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 198/10, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że korzystającym z drogi była inna osoba niż ona. Wobec powyższego i z tych względów nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e.a., tj. dochodzenia obowiązku nieistniejącego. Mając powyższe na uwadze, brak jest podstaw do uznania zarzutów skargi za uzasadnione, i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.) orzeczono jak w sentencji.