I SA/Sz 135/12

Dnia 4 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku N P o zmianę prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 marca 2012 r. wydanego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za lipiec 2006 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: zmienić prawomocne postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Sz 135/12 w punkcie 2 w ten sposób, że przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 22 marca 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w punkcie 1 przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi oraz w punkcie 2 odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, oceniając sytuację majątkową skarżącego na podstawie treści formularza PPF z dnia 28 stycznia 2012 r. oraz dodatkowych dokumentów i oświadczeń złożonych przez skarżącego w odpowiedzi na wezwania referendarza sądowego. Z uzasadnienia wniosku, dodatkowych dokumentów i oświadczeń wynikało, że skarżący pozostaje w związku z małżeńskim, ma na utrzymaniu dwóch synów w wieku 11 i 2 lat, w małżeństwie skarżącego istnieje ustrój rozdzielności majątkowej (akt notarialny z 17 września 2009 r.). Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie żony skarżącego za pracę w wysokości [...]zł brutto (netto [...]zł - zaświadczenie pracodawcy, PIT- 37 za 2010 r.) oraz działalność gospodarcza skarżącego, przy czym aktualnie skarżący nie deklaruje dochodu do opodatkowania. Żona skarżącego pobiera świadczenie z pomocy społecznej, tj. zasiłek rodzinny na synów w wysokości ok. [...] zł miesięcznie, a w 2010 r. otrzymała zasiłki z ubezpieczenia społecznego w wysokości [...]zł (PIT 11A). Przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej skarżącego jest sprzedaż detaliczna, transport drogowy towarów, rozbiórka i burzenie obiektów budowlanych (zaświadczenie). Jak wynika z przedłożonych dokumentów ("bilans firmy") skarżący zaewidencjonował od początku 2012 r. przychody w wysokości [...]zł, wydatki [...]zł, dochód firmy -[...]zł. Z kolei dane za 2011 r. wskazują, że skarżący zaewidencjonował przychody w kwocie [...]zł, wydatki [...] zł, dochody -[...]zł (bilans wg stanu na 31 grudnia 2011 r.). Skarżący oświadczył, że gdyby nie dochody żony, nie miałby środków na utrzymanie dzieci. Skarżący oświadczył, że w stosunku do niego toczyły się w 2007 r. inne postępowania związane z podatkiem akcyzowym i zobowiązania wobec Skarbu Państwa sięgają rzędu [...]zł. Oświadczył, że jego rachunek bankowy został zajęty, co potwierdza przedłożone zaświadczenie banku. Z oświadczenia skarżącego wynikało, że zarówno on, jak i pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym osoby, nie posiadają żadnych nieruchomości i oszczędności. Żona skarżącego jest właścicielką samochodu osobowego [...] z 1996 r. o wartości ok. [...] tys. zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada tytułu prawnego do zajmowanej nieruchomości – ul. B w C, oraz że nieruchomość ta należy do jego rodziców. Powyższe postanowienie, w związku z brakiem wniesienia sprzeciwu, stało się prawomocne. Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę skarżącego. W dniu 10 września 2012 r. skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazał, że jest w trakcie zamykania działalności gospodarczej ponieważ nie wystarcza nawet na bieżące opłaty z nią związane (ma zaległości w stosunku do ZUS). Ponownie wskazał na ciążące na nim zobowiązania wobec urzędu celnego oraz Skarbu Państwa w wysokości [...]zł a także na zajęte przez organy celne rachunki bankowe. Odnośnie sytuacji rodzinnej wskazał, iż ma na utrzymaniu dwoje dzieci zaś gdyby nie dochód żony (w wysokości [...]zł brutto) nie byłby w stanie utrzymać rodziny. Wskazał, że nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności ani wartościowych rzeczy ruchomych, żona natomiast jest właścicielką samochodu [...], rok produkcji 1996 o wartości ok. [...]zł. Do wniosku dołączono: bilans firmy za miesiące od stycznia do lipca 2012 r., z którego wynika dochód firmy (-)[...]zł, wydruk z ewidencji firmy E (przychody, wydatki) za okres od stycznia do lipca 2012 r., odpis zeznania rocznego za 2011 r. (PIT-36), z którego wynika, iż skarżący osiągnął przychód w wysokości [...]zł, koszty uzyskania przychodu [...]zł, dochód [...]zł, strata (-)[...]zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu o przedłożenie do akt sprawy wskazanych w tymże piśmie dodatkowych dokumentów i informacji, obrazujących aktualną sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, niezbędnych dla rozpatrzenia wniosku o zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy skarżący nadesłał: - bilans firmy na dzień 20 września 2012 r., z którego wynika dochód firmy (-)[...]zł, - dokumenty potwierdzające wysokość zaewidencjonowanych przychodów i wydatków w sierpniu 2012 r. oraz wydruk z ewidencji firmy E za okres od stycznia do sierpnia 2012 r., - wykaz środków trwałych na 2012 r., - wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za okres od 14 czerwca do 21 września 2012 r. z saldem końcowym [...]zł, - wyciąg z rachunku bankowego żony skarżącego za okres od 14 czerwca do 14 września 2012 r. z saldem końcowym [...]zł, - odpis zeznania rocznego za 2011 r. (PIT-36) P P, z którego wynika przychód w wysokości [...]zł, koszty uzyskania przychodu [...]zł, dochód [...]zł, - zaświadczenie z Ośrodka [...] z dnia 21 września 2012 r. o zatrudnieniu P P na stanowisku referenta od dnia 1 października 2008 r. (średnie miesięczne wynagrodzenie z ostatnich trzech miesięcy: brutto – [...]zł, netto – [...]zł), - zaświadczenie z Ośrodka [...] z dnia 21 września 2012 r. o pobraniu przez P P świadczeń na dziecko w okresie od 1 czerwca do 31 sierpnia 2012 r. w łącznej wysokości [...]zł, - kopię faktury za energię elektryczną za okres od 2 czerwca do 2 sierpnia 2012 r. (do zapłaty kwota [...]zł), - potwierdzenia przelewu z dnia 25 września 2012 r. za media (woda, ścieki, śmieci) w kwocie [...]zł. Skarżący oświadczył także, że nadal mieszka w nieruchomości należącej do jego rodziców w związku z czym ponosi połowę kosztów utrzymania i poboru mediów w nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: "p.p.s.a."), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 p.p.s.a. Musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy, która to zmiana powinna była zaistnieć po tym, jak Sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli po dniu 22 marca 2012 r. Powinna ona dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Biorąc powyższe pod uwagę, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 7 września 2012 r., należało potraktować jako wniosek o zmianę, wskutek zmiany okoliczności sprawy, prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 marca 2011 r. w pkt II, odmawiającym przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ponownie rozpoznając sytuację materialną wnioskodawcy z uwzględnieniem okoliczności przedstawionych w złożonym formularzu, Sąd uznał, że sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające zmianę powołanego postanowienia. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 7 września 2012 r. oraz nadesłanych na wezwanie Sądu dokumentów wynika, że skarżący nadal zamieszkuje wraz z żoną i dwójką dzieci u rodziców, ponosząc połowę kosztów utrzymania i poboru mediów w nieruchomości. Ponadto w dalszym ciągu jedynym dochodem skarżącego i jego rodziny jest wynagrodzenie za pracę jego żony w wysokości. [...]zł netto oraz otrzymywane świadczenia socjalne na dzieci. Wskazać jednak należy, iż pogorszeniu uległa sytuacja majątkowa skarżącego w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Dokonując porównania osiąganych z tego tytułu dochodów podnieść należy, iż skarżący ponosi stratę (za 2010 r. strata wyniosła (-)[...]zł, za 2011 r. (-)[...]zł). Pomimo wykazywanych przez skarżącego obrotów, dochód firmy według bilansu na dzień 20 września 2012 r. wynosi (-)[...]zł. Z kolei, według oświadczenia skarżącego, jego zadłużenie wobec Skarbu Państwa wzrosło z kwoty [...]zł do kwoty [...]zł. W tym stanie rzeczy, należy przyjąć, że skarżący uprawdopodobnił, iż jego sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu w porównaniu do wcześniejszej, powodując, iż skarżący nie jest w stanie uiścić pozostałych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Reasumując powyższe, na skutek zmiany okoliczności sprawy, zasadne jest przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Z tych względów, na podstawie art. 165 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 245 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.