I SA/Sz 135/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 28 listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2008 r. p o s t a n a w i a: zmienić pkt 2 postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 marca 2014 r. i zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący M. O., wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 sierpnia 2014 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że złożył cztery skargi kasacyjne, w których suma wpisów wynosi łącznie aż [...] zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych, gdyż w ostatnich miesiącach przychody z gospodarstwa skarżącego jak i gospodarstwa jego żony nie zaspokajają bieżących wydatków tych gospodarstw, wobec czego posiłkował się środkami z dodatkowych kredytów, mając nadzieję na istotną zmianę koniunktury w sprzedaży wytworzonych płodów rolnych. Skarżący podał, że wobec niejasnej sytuacji prawnej, gospodarstwo żony obecnie generuje jedynie straty, a na miesiąc grudzień planowane było zaniechanie produkcji. Odmowa wydania przez urząd skarbowy zaświadczenia o niezaleganiu z podatkami, uniemożliwiła uzyskanie dodatkowych środków pieniężnych. Skarżący wskazał na duże zobowiązania wobec dostawców oraz na podlegającą zajęciu kwotę zwrotu podatku VAT. Brak środków na bieżącą produkcję (zakup pasz dla drobiu, opłaty, zakup opału), według skarżącego, tworzy istotne zagrożenie dla egzystencji gospodarstwa oraz znajdujących się w nim zwierząt. W chwili obecnej dla wnioskodawcy najważniejsze jest zaspokojenie potrzeb życiowych zwierząt oraz wywiązanie się z umów kredytowych zwłaszcza dofinansowywanych przez ARiMR. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną I. O., synem D. O. ([...] lat) i córką P. O. ([...] lat). W zakresie sytuacji rodzinnej skarżący wskazał także, że jego syn, z uwagi na trudną sytuację rodziny, musiał zrezygnować ze studiów wyższych i poszukuje pracy. Córka jest studentką I roku Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w W. Opłaty miesięczne związane z jej utrzymaniem są dla skarżącego "ogromnym obciążeniem" (dom studencki [..] zł, wyżywienie [...] zł, przejazdy kolejowe [...] zł). Córka poszukuje pracy dorywczej w W. W oświadczeniu co do majątku skarżący podał, że razem z żoną, w ramach ustawowej współwłasności majątkowej posiadają dom o pow. [...] m kw., nieruchomość rolną o pow. [...] ha oraz budynki gospodarcze położone w miejscowości N. [...] i w S. przy ul. B. [...] . Posiadane nieruchomości obciążone są hipotecznie. Skarżący wykazał także maszyny i urządzenia, linie technologiczne oraz pojazdy o łącznej wartości [...] zł. Wnioskodawca nie wykazał zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.). W rubryce formularza PPF dotyczącej dochodów skarżący podał, że zgodnie z decyzjami Naczelnika Urzędu Skarbowego na rok 2014 uzyskuje dochód z działalności rolniczej w kwocie [...] zł, zaś jego żona – w kwocie [...] zł miesięcznie. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w sprawie I SA/Sz 135/14 dołączył informacje o posiadanych maszynach i urządzeniach, liniach technologicznych i pojazdach; zaświadczenie urzędu pracy z 18 listopada 2014 r. potwierdzające, że syn skarżącego jest osobą bezrobotną od dnia 3 kwietnia 2014 roku, zaświadczenie SGGW z W. z dnia 9 października 2014 r. potwierdzające, że córka skarżącego jest studentką pierwszego stopnia, faktury VAT dokumentujące zakup pasz, opłaty za energię, dowód poniesienia opłat na KRUS, fakturę VAT za telefon; powiadomienie z A. Banku o wysokości zaległości z tytułu nieopłaconej raty kredytu. Skarżący przedłożył nadto decyzje Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. ustalające skarżącemu oraz jego żonie wysokość zaliczek na podatek dochodowy z działów specjalnych produkcji rolnej za 2014 rok, w których organ ten obliczył dochód z deklarowanej przez strony produkcji w wysokości [...] zł (dochód żony skarżącego) oraz [..] zł (dochód skarżącego). W aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające zajęcia ruchomości i rachunków bankowych. Z urzędu wskazać należy, że na dzień wydania niniejszego postanowienia w czterech sprawach aktualnie zawisłych przed Sądem w wyniku wniesienia skarg przez Skarżącego, został on wezwany do uiszczenia wpisów sądowych od skarg kasacyjnych w łącznej kwocie [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy okazał się zasadny, gdyż podane okoliczności dotyczące stanu majątkowego Skarżącego i jej rodziny, potwierdzone dokumentami źródłowymi przemawiają za zwolnieniem go od kosztów sądowych, które w niniejszej sprawie na tym jej etapie sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł. Należało również mieć na uwadze, że Skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisów od skarg kasacyjnych w pozostałych 3 zawisłych przed tut. Sądem sprawach. Łączna kwota kosztów sądowych należnych aktualnie od Skarżącego w sprawach o sygn. akt I SA/Sz 135 - I SA/Sz 138/14 wynosi zatem [...] zł. Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które do chwili obecnej zachowało swą prawną moc. Postanowieniem z dnia 20 marca 2014 r. Skarżący otrzymał bowiem zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi ponad kwotę [...] zł. W pozostałej części wniosek oddalono. W myśl art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - zwana dalej p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. W tym miejscu podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Strona winna uprawdopodobnić, że samodzielnie nie może zdobyć lub wygospodarować środków, które umożliwiłyby jej poniesienie opłat i wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Wskazując na powyższe, zwrócenia uwagi wymaga, że uzasadnienie obecnego wniosku strony nawiązuje do pierwotnie złożonego. Z wniosku bowiem wynika, że Skarżący w dalszym ciągu prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe z żoną i dwójką niepracujących dzieci, rodzina ma stałe źródło utrzymania - utrzymuje się z prowadzonych gospodarstw rolnych w zakresie produkcji jaj konsumpcyjnych. Działalność ta związana jest z ponoszeniem znacznych wydatków. Skarżący wskazał, że obecnie ponosi dodatkowe wydatki związane z utrzymaniem córki studiującej poza miejscem zamieszkania córki. Przyjęto, że miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi ok. [...] tys. zł i w całości przeznaczany jest na utrzymanie rodziny Skarżącego. Mając na uwadze powyższe okoliczności, w tym zwiększone aktualnie wydatki rodziny Skarżącego związane z utrzymaniem studiującej od października br. córki, należało uznać, że sytuacja finansowa Skarżącego uległa zmianie. W ocenie Sądu, skarżący znajduje się obecnie w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny W konsekwencji powyższego, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.