I SA/Sz 1395/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. C. poprzednio prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: S. C. F. H. "[...]" w D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za kwiecień 2009 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy Skarżący S.C., składając skargę na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. jednocześnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że od października 2013 r. utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł brutto i nie posiada majątku. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną E.C. Skarżący nie wykazał posiadania żadnych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych i oszczędności. Podał także, że jest dzierżawcą gruntów o pow. [...] hektarów w [...] %. W rubryce formularza dotyczącej dochodów wpisał dochody z emerytury w kwocie [...] zł oraz świadczenie emerytalne żony w kwocie [...] zł. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych skarżącego, wezwaniem z dnia 17 grudnia 2014 r., referendarz sądowy zobowiązał go do nadesłania dodatkowych dokumentów. Wezwanie to obejmowało: - dokument potwierdzający wysokość otrzymywanej emerytury przez skarżącego oraz wysokość renty otrzymywanej przez żonę skarżącego; - wykaz ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny, a także dokumenty potwierdzające ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy; - wyciągi z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych - bieżących, oszczędnościowych, lokat, z kart kredytowych, z ich stanem za okres od 17 września 2014 r. do 17 grudnia 2014 r.; - dodatkowe oświadczenie skarżącego dotyczącego miejsca zamieszkania, wyjaśniające jaki tytuł prawny skarżący posiada do zajmowanego lokalu mieszkalnego, czy ze skarżącym i jego żoną mieszkają inne osoby, jaki jest stopień pokrewieństwa z tymi osobami, czy partycypują i w jakim zakresie w kosztach utrzymania mieszkania, wraz z dokumentami potwierdzającymi te okoliczności; - dodatkowe oświadczenie dotyczące dzierżawionych gruntów, w jaki sposób są one wykorzystywane, czy skarżący otrzymuje z tego tytułu dochody, w jakiej wysokości, czy otrzymuje dopłaty do rolnictwa wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość dopłat, odmowę ich przyznania, wysokość dochodów; - kopie rocznych zeznań podatkowych za 2013 r. skarżącego i jego żony wraz z potwierdzeniem ich złożenia w urzędzie skarbowym. Skarżący w zakreślonym terminie ani dotychczas wymienionych dokumentów nie przedłożył, nie udzielił także żadnych wyjaśnień odnośnie przyczyn niewykonania ww. wezwania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Podnieść należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Ponadto, jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.), stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, niepubl.). Przy czym, jeżeli oświadczenia strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, sąd może wezwać stronę do złożenia, w zakreślonym terminie, dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Sąd (referendarz sądowy) nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego albo gdy nie są one do końca jasne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06 niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt OZ 128/05 niepubl.). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wniosek skarżącego, który ubiega się o prawo pomocy w zakresie częściowym, nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie wykazał on, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawione we wniosku dane okazały się być niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego możliwości płatniczych. Natomiast skarżący, wezwany do przedstawienia stosownych dokumentów i oświadczeń, nie wywiązał się należycie z nałożonego na niego zobowiązania, co sprawia, że jego oświadczenia są niepełne, bądź nie poddają się weryfikacji, a to – z kolei – uniemożliwia przyjęcie, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący w swoim wniosku podał ogólnikowe dane, z których wynikało, iż nie prowadzi działalności gospodarczej od [...] r., otrzymuje emeryturę w kwocie [...] zł, gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, która również otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada majątku ani oszczędności oraz że jest dzierżawcą gruntów o pow. [...] ha. Wobec tego, iż złożone na formularzu PPF oświadczenie o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych było niepełne i niewystarczające do oceny czy skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, pismem procesowym z dnia 17 grudnia 2014 r. został wezwany do nadesłania dokumentów potwierdzających wykazany stan posiadania i sytuację finansową, m.in. w zakresie dochodów swoich i małżonki, wydatków rodziny, stanu rachunków bankowych. Wyjaśnić również należało kwestie związane ze stanem rodzinnym, miejscem zamieszkania oraz sposobu wykorzystywania dzierżawionego gruntu, czy strona czerpie z tego tytułu pożytki. Oczywiste bowiem jest, że wskazane okoliczności mogą rzutować na sytuację skarżącego i jego zdolność do poniesienia kosztów postępowania. Skarżący nie wykonał powyższego zobowiązania, ani też w żaden sposób nie ustosunkował się do niego. Niedostarczenie wymaganych dokumentów uniemożliwia pozytywne załatwienie wniosku. Dopiero bowiem po wyjaśnieniu wątpliwości co do stanu majątkowego, stanu rodzinnego, wszystkich źródeł dochodów rodziny i ich możliwości zarobkowych będzie można ustalić, czy skarżący ma realne możliwości aby samodzielnie (z własnych dochodów, oszczędności) czy przy pomocy małżonki lub innych najbliższych osób ponieść koszty sądowe. W rozpoznawanej sprawie brak jest zatem podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku, dopóki skarżący nie przedstawi pełnej informacji o swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej, możliwościach płatniczych i nie uzupełni wniosku o określone dokumenty. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.