I SA/Sz 14/08
WyrokWSA w Szczecinie2008-04-09
Skład orzekający: Kazimiera Sobocińska, Marian Jaździński, Alicja Polańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnikowi, który jest właścicielem gruntu rolnego, ale faktycznie nie prowadzi na nim działalności rolniczej w danym roku, przysługuje prawo do otrzymania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, jeśli inny podmiot faktycznie użytkował ten grunt i prowadził na nim działalność rolniczą?Ratio decidendi
Rolnikowi, który jest właścicielem gruntu rolnego, ale nie prowadzi na nim faktycznie działalności rolniczej w danym roku, nie przysługuje prawo do otrzymania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, jeśli inny podmiot faktycznie użytkował ten grunt i prowadził na nim działalność rolniczą. Kluczowe dla przyznania płatności jest faktyczne posiadanie i użytkowanie gruntu rolnego, a nie tylko tytuł własności.Stan faktyczny
Rolnik A. J. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, deklarując 71,5883 ha. W wyniku kontroli stwierdzono, że na część tych gruntów (działka ewidencyjna nr [...]) wniosek złożyła również inna producentka, B. F. Organy administracyjne ustaliły, że to B. F. faktycznie użytkowała sporne grunty w roku 2006, prowadząc na nich działalność rolniczą (koszenie), podczas gdy A. J. nie wykazał takiej działalności. W konsekwencji odmówiono A. J. przyznania płatności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę A. J. jako nieuzasadnioną.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia NSA Marian Jaździński (spr.),, Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Joanna Marska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę
U z a s a d n i e n i e:
Decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną z powołaniem się m.in. na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 18.12.2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych ( Dz.U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26.01.2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U. Nr 35, poz. 217), art. 50 ust. 3 i ust. 7, art. 51 ust. 2 i art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r. ze zm.) oraz art. 138 ust. 1 rozporządzenia 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r. ze zm.), Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura tejże Agencji dla powiatu k. z dnia [...]., odmawiającej przyznania A. J. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w dniu 14.05.2006 r. A. J. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. We wniosku tym zadeklarował on grunty rolne położone w województwie zachodniopomorskim na działkach w powiecie k. i g. w gminach R. i Ś. oraz w m. Ś., w obrębach ewidencyjnych: N., U., M., J. oraz K. Łączna powierzchnia działek rolnych zgłoszonych przezeń do płatności wyniosła 217,66 ha.
W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku złożonego przez A. J. stwierdzono, iż na grunty rolne położone na działce ewidencyjnej nr [...] (powierzchnia całkowita - 71,5883 ha), obręb ewidencyjny K. w powiecie miejskim Ś. złożone zostały dwa wnioski o przyznanie płatności obszarowych. Oprócz wniosku A. J., wniosek o płatności do tych samych gruntów złożył inny producent, tj. B. F., która w swym wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z dnia 11.05.2006 r. (złożonym w Biurze Powiatu G.) zadeklarowała na działce ewidencyjnej nr [...] działkę rolną jako oznaczoną "J" o powierzchni 63,59 ha - łąka trwała, podczas gdy A. J. w swym wniosku zadeklarował tę samą działkę oznaczoną jako "L" o powierzchni 65,00 ha - łąka trwała.
W odpowiedzi na wezwanie ze strony Kierownika Biura Powiatu K. o złożenie wyjaśnień w tej kwestii, A. J. złożył oświadczenie, że od dnia 12.04.2001 r. jest właścicielem działki rolnej położonej w obrębie K. [...], gmina Ś. oznaczonej nr ewid. [...]. Na dowód powyższego przedłożył wypis z aktu notarialnego rep. A nr [...], zawierającego umowę sprzedaży działki nr [...] położonej w Ś. – K. o pow. 71,5883 ha, wypis z rejestru gruntów dot. działki ewidencyjnej nr [...] oraz wydaną przez Prezydenta Miasta Ś. decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2005. Następnie, w dniu 13.10.2006 r., we wskazanym wyżej biurze powiatowym Agencji oświadczenie w sprawie A. J. złożył K. K., który stwierdził, iż za zgodą właściciela spornej działki rolnej wypasał na niej ok. 40 sztuk koni.
W odpowiedzi na podobne wezwanie B. F. złożyła z kolei oświadczenie, iż dane zawarte w jej wniosku z dnia 11.05.2006 r. są zgodne ze stanem rzeczywistym. W uzasadnieniu oświadczenia wskazała ona, iż jest posiadaczem spornej działki rolnej nr [...] położonej w K. obręb [...]. Na dowód tego złożyła do akt oświadczenia K. B. i J. G., stwierdzające, że pomagali oni jej w uprawie działki, jak również oświadczenie B. K., stwierdzające, że użytkuje ona sporną działkę od 2005 r.
Wynika dalej z uzasadnienia wskazanej na wstępie decyzji, że w toku prowa-dzonego postępowania wyjaśniającego B. F. przedstawiła w Biurze Powiatu G. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa takie dokumenty, jak: wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, który złożyła w Sądzie Rejonowym w Ś. w imieniu swoich małoletnich dzieci K. N. B. oraz K. K. B., wypis z aktu notarialnego rep. A nr [...], zawierającego udzielone L. K. B. przez A. J. pełnomocnictwo do zarządu i administracji niezabudowaną nieruchomością rolną położoną w Ś. – K., obręb [...], oznaczoną numerem [...] o pow. 71,5883 ha, odpis z księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ś. dla nieruchomości rolnej o powierzchni 71,5883 ha, nr [...], Ś. – K.; wypis z aktu notarialnego rep. A nr [...], zawierającego umowę dzierżawy nieruchomości niezabudowanej objętej księgą wieczystą [...], zawartą pomiędzy S. W. i A. P., działającymi w imieniu Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej II "N. Ś." a L. K. B., wypis z aktu notarialnego rep. A nr [...], zawierający umowę sprzedaży działki nr [...] położonej w Ś. – K. o pow. 71,5883 ha, w której A. J. oświadczył (§ 6), iż przejmuje on od Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej II "N. Ś." w Ś. wszelkie prawa i obowiązku wydzierżawiającego, wynikające z umowy dzierżawy z dnia 10.01.1994 r. rep. A nr [...] i między innymi zrzeka się czynszu dzierżawnego od dzierżawcy L. K. B. Podczas przesłuchania B. F. szczegółowo opisała wszystkie prace pielęgnacyjne, jakie wykonała na spornych gruntach rolnych. Zeznała między innymi, iż w roku 2006 wykosiła działkę zgłoszoną do płatności w okresie od maja do lipca. Sprzęt niezbędny do wykonania koszenia został jej użyczony przez A. M., natomiast kierowcą ciągnika był K. B. W zamian za użyczenie używanego do koszenia sprzętu zebrane z łąki siano oddała ona A. M. oraz P. F. Część siana zabrał także K. K., który na spornej działce wypasał swoje konie. Potwierdziła ona, iż na działce znajdowały się krzewy bzu i że zostały one wycięte przez A. J.
W toku dalszego postępowania przesłuchany został w charakterze świadka K. K., który potwierdził, że w okresie jesiennym - od października - w uzgodnieniu z A. J. wypasał na spornych gruntach około 40 sztuk koni. W protokole z tego przesłuchania, przeprowadzonego w obecności A. J., zapisano również, iż K. K. na przedmiotowej działce nie wykonywał żadnych innych zabiegów agrotechnicznych.
Mając na uwadze dokonane przez siebie ustalenia Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał A. J. decyzję nr [...], w której odmówił temuż producentowi przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2006. Jako podstawę odmowy płatności przyjęto, że grunty na działce ewidencyjnej nr [...] położone w Ś. – K. były w roku 2006 zajmowane i uprawiane przez B. F., które to ustalenie znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR powołał się na obowiązujące przepisy regulujące zasady przyznawania dopłat bezpośrednich i zasady zmniejszania płatności w przypadku wykrycia nieprawidłowości w deklaracji złożonej we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych.
Wynika dalej z uzasadnienia wskazanej na wstępie decyzji ostatecznej, że rozpatrując sprawę na skutek wniesionego przez A. J. odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, w którym domagał się on przyznania wnioskowanej płatności, Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w pełni podzielił ustalenia faktyczne leżące u pod-staw zaskarżonej odwołaniem decyzji oraz ich prawną ocenę.
Uzasadniając swoje stanowisko w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy stwierdził, iż prowadzący postępowanie organ pierwszej instancji podjął wszelkie niezbędne czynności procesowe w celu wszechstronnego zebrania materiału dowo-dowego i zebrany materiał dowodowy należycie rozpatrzył. Zgromadzone w sprawie dowody pozwalają, jego zdaniem, na stwierdzenie, iż A. J. nie był użytkownikiem spornych gruntów rolnych położonych na działce ewidencyjnej w gminie Ś., obręb K.
Organ odwoławczy podkreślił dalej, że postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2006 wszczęte zostało na wniosek A. J. z dnia 14 maja 2006 r. Składając własnoręcznie podpis na wniosku o przyznanie tej płatności wnioskodawca deklarował prawdziwość danych w nim zawartych, a także oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. Zgodnie z ustawą z dnia 18.12.2003 r. o płatnościach bezpośrednich i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), regulującą warunki i tryb przyznawania dopłat, A. J. winien był zgłosić do płatności bezpośrednich obszar na którym rzeczywiście prowadzi działalność rolniczą, ze wskazaniem jego uprawnień do płatności. Tymczasem w trakcie administracyjnej kontroli jego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich stwierdzono, że na objęte tym wnioskiem grunty wniosek o przyznanie płatności złożyła również B. F., a zatem kluczowe znaczenie w świetle prawa ubiegania się o przyznanie płatności do gruntów rolnych miało ustalenie tego, kto w danym roku faktycznie użytkował sporne grunty, a w związku z tym - kto dokonywał zabiegów agrotechnicznych i ponosił wszelkie koszty utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Stosownie bowiem do przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18.12.2003 r. o płatnościach bezpośrednich /.../ elementem decydującym o prawie do wnioskowania o płatność obszarową jest posiadanie działki rolnej, której dotyczy wniosek. I tak, producent rolny ma prawo do ubiegania się o uzyskanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, jeżeli spełnia łącznie warunki określone w ustawie, a mianowicie jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, grunty rolne utrzymane są w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zaś łączna powierzchnia działek rolnych, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, jest nie mniejsza niż 1 ha, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.
Organ odwoławczy stwierdził również w uzasadnieniu swej decyzji, że określając warunki i tryb przyznawania producentom rolnym płatności bezpośrednich, wskazana wyżej ustawa nie zawiera własnej definicji posiadania, wobec czego w myśl zasady jednolitości systemu prawnego, która zakłada nadawanie jednakowego znaczenia tym samym pojęciom użytym w różnych aktach prawnych, koniecznym jest odwołanie się do przepisu art. 336 Kodeksu cywilnego, stanowiącego, iż "posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak
i ten, kto nią faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny)". Na tak określone pojęcie posiadania składają się zatem dwa elementy: corpus possessionis (element fizyczny) wyrażający się we władaniu rzeczą oraz animus possidendi (element psychiczny) wyrażający się w psychicznym nastawieniu do wykonywania władztwa (władanie dla siebie), a to oznacza, że posiadanie może zostać przerwane, zarówno wtedy, gdy posiadacz traci faktyczne władztwo na rzeczą, jak
i wtedy, gdy zmienia się jego stan świadomości.
Tak więc, według organu odwoławczego, płatności mogą przysługiwać nie tylko właścicielom gruntów, ale również osobom, które faktycznie władają gruntami rolnymi z innego tytułu, np. dzierżawy, użytkowania lub użyczenia. W sytuacji, gdy więcej niż jeden producent zgłasza wniosek o płatność z tytułu określonej działki gruntu, jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie, koniecznym jest przeprowadzenie postę-powania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia faktycznego jej posiadacza. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w rozpatrywanej sprawie wykazało, iż na spornej działce nr [...] A. J. w roku 2006 nie prowadził działalności rolniczej, działalność taką prowadziła natomiast B. F., stwierdził w konkluzji organ odwoławczy.
Uzasadniając dalej swoje rozstrzygnięcie w kwestii odmowy przyznania A. J. wszelkich dopłat bezpośrednich na rok 2006, Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odwołał się do mających w tej mierze zastosowanie przepisów prawa wspólnotowego, przytaczając treść postanowień art. 50 ust. 3 i art. 51 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21.04.2004 r. oraz art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 29.10.2004 r., wskazując, iż z uregulowań tych wynikają określone sankcje dla wnioskującego o dopłaty, gdy w wyniku kontroli administracyjnej wniosku lub wizji lokalnej zostanie wykryte, iż ustalona różnica między obszarem zadeklarowanym a wyznaczonym w rozumieniu art. 2 pkt 22 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 przekracza określone granice. Ponieważ w przypadku A. J. różnica ta wynosiła 42,62 %, a więc przekraczała granicę 30 % wyznaczonego obszaru, koniecznym okazało się zastosowanie wobec tego producenta sankcji polegającej na odmowie przyznania jakiejkolwiek pomocy.
Powyższa decyzja ostateczna przez A. J. zaskarżona została do sądu administracyjnego z powodu jej niezgodności z prawem. Domagając się jej uchylenia w całości jako naruszającej przepisy prawa materialnego i procesowego oraz zobowiązania przede wszystkim organu do zmiany decyzji przez przyznanie skarżącemu całości płatności bezpośrednich do gruntów rolnych zgodnie z jego wnios-kiem w sytuacji, gdy brak podjęcia przezeń prac związanych z wykaszaniem spornych łąk nie wynika z jego złej woli, lecz "z błędnego przeświadczenia, że poza wykonanymi wcześniej pracami zleconymi przez Urząd Miejski w Ś., jak i nawożeniem łąk azotem w okresie wiosennym, ich wałowania i niwelowania kretowisk /.../ trawa nie urosła na tyle, by nadawała się do koszenia", skarżący stawia też alternatywne żądanie zobowiązania organu do określenia, czy wydana została decyzja o wypłacie B. F. płatności należnych skarżącemu, wstrzymania wykonania takiej decyzji oraz przekazania sprawy organowi pierwszej instancji celem uzupełnienia we wskazanym kierunku postępowania dowodowego, a także domaga się wydania "opinii prawnej, co do spornej zdaniem skarżącego interpretacji przepisów art. 336 k.c. i dalszych w kontekście ich zastosowania do przepisów dotyczących płatności bezpośrednich do gruntów rolnych".
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalne-go Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie.
Popierając swą skargę na rozprawie skarżący podniósł dodatkowo zarzut naru-szenia przez organ pierwszej instancji przepisu art. 9 K.p.a., poprzez brak dopełnienia obowiązku poinformowania składającego wniosek o przyznanie płatności o tym, że na wskazane we wniosku grunty wniosek o przyznanie płatności złożyła również inna osoba, co w konsekwencji pozbawiło go możliwości takiej zmiany tego wniosku, która pozwalałaby mu na uzyskanie płatności do gruntów nie będących przedmiotem spor-nych wniosków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Skarga okazała się nieuzasadnioną, brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa.
W związku z występującym w rozpatrywanej sprawie sporem o uprawnienie A. J. do otrzymania dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych wskazanych w złożonym przezeń wniosku zauważyć przede wszystkim należy,
iż płatności, o które ubiega się skarżący są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej, określonych w art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Celem ustanowionego systemu dopłat bezpośrednich jest wyrównanie dochodowości gospodarstw rolnych oraz poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Obowiązująca w roku 2006 ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) jest rezultatem działań wykonawczych w stosunku do rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. - szczegółowo powołanego w treści art. 1 pkt 1 tej ustawy. Ustalając warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności bezpośredniej do gruntów (jednolitej płat-ności obszarowej i płatności uzupełniającej do powierzchni określonych upraw), okreś-lonych powołanym wyżej rozporządzeniem wspólnotowym, ustawa powyższa stanowi w art. 2, że osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niepo-siadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego i zwanej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (ust. 1) oraz że warunkiem uzyskania płatności obszarowej jest posiadanie działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 hektar, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się wchodzący w skład gospodarstwa rolnego zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa, o po-wierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha (ust. 2).
Jak to trafnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ostatecznej, określając szczegółowe warunki przyznania omawianej płatności krajowy ustawo-dawca wskazuje na posiadanie gruntu rolnego, jako ustawową przesłankę warun-kującą skuteczne rozpoznanie zgłoszonego wniosku i pojęcie to odnosi do "posia-dania" w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Przypomnieć tu należy, iż stosownie do treści art. 336 K.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Posiadaniem samoistnym jest władanie rzeczą w sposób odpowiadający korzystaniu z niej przez właściciela, czyli inaczej mówiąc władanie we własnym imieniu i dla siebie, zaś posiadaniem zależnym - władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa niż własność, czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby (vide: postanowienie SN z 9.05.2003 r., sygn. akt V CK 13/03; postanowienie SN z 13.01.2004 r., sygn. akt V CK 131/03). Z kolei w doktrynie podkreśla się, iż "posiadanie" w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, może stanowić element prawa podmiotowego, będąc przejawem prawa przysługującego właścicielowi (posiadanie zgodne z prawem), ale może także wskazywać na stan fak-tycznego władztwa nad rzeczą i to w sytuacji, gdy prawo wykonywane faktycznie przez posiadacza służy innemu podmiotowi (posiadanie bezprawne) (tak np.: K. Pietrzy-kowski, Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2005, s. 799).
Jak to już podkreślono w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por.: wyrok z dnia 17.01.2008 r., II GSK 227/07), wskazane wyżej rozróżnienie rodzajów posiadania ma istotne znaczenie z tego względu, że konstrukcja instytucji płatności obszarowych wynika ze wspólnej polityki wspierania dochodów rolników
i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzie-lanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych. Tak więc, dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Oczywistym jest w takim stanie rzeczy, że ustawowa przesłanka "fak-tycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być rozumiana jako przesłanka ustalenia samego tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych, taki wymóg nie został bowiem sformułowany w żadnym przepisie prawa. Oznacza to także, że nie dysponowanie przez rolnika (pro-ducenta rolnego) stosownym tytułem prawnym do posiadanej nieruchomości nie może samo przez się skutkować jego wyłączeniem z systemu pomocy, przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18.12.2003 r. o płatnościach bezpośrednich /.../ nie uzależnia bowiem zastosowania instytucji pomocowych dla rolników od tego, z jakim rodzajem posia-dania ma się do czynienia przy rozpoznawaniu wniosku posiadacza gospodarstwa rol-nego o udzielenie stosownej pomocy, w szczególności czy jest to posiadanie w dobrej, czy też w złej wierze.
Jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji ostatecznej, u podstaw rozstrzygnięcia o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanej przezeń pomocy w formie dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych legło ustalenia przez organy obu instancji, iż wnioskiem jego objęte zostały grunty (działka ewidencyjna nr [...] w obrębie K.), której był on wprawdzie właścicielem, nie był jednak jej posiadaczem w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 18.12.2003 r. o płatnościach bezpośrednich /.../, tj. posiadaczem prowadzącym na tej działce rzeczywistą działalność rolniczą, w sytuacji, gdy dowody zgromadzone w sprawie, szczegółowo przywołane w tymże uzasadnieniu, wskazują na to, iż rzeczywistym użytkownikiem spornej działki była osoba (B. F.), która wykonywała na niej (łąka trwała) podstawowy zabieg agrotechniczny konieczny dla utrzymania jej w dobrej kulturze rolnej, jakim jest wykaszanie. Jakkolwiek w treści skargi wniesionej przez A. J. znalazło się stwierdzenie, iż wykonał on w roku 2006 na spornej działce takie zabiegi, jak nawożenie w okresie wiosennym, wałowanie i niwelowanie kretowisk, jednakże wskazane w skardze fakty nie znajdują jakiegokolwiek potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym, także w składanych w tymże stadium wyjaśnieniach samego skarżącego. Za nieuzasadnione zatem uznać należało zawarte w treści skargi zarzuty sprowadzające się w istocie do zarzutu wadliwego ustalenia braku po stronie skarżącego przymiotu producenta rolnego uprawiającego także objętą wnioskiem sporną działkę o nr. ewid. [...], od spełnienia którego to ustawowego warunku uzależnione jest otrzymanie przezeń dopłaty bezpośredniej na ten grunt rolny. Chybionymi są również te zarzuty skargi, które wadliwości w zakresie ustaleń dotyczących faktycznego posiadania spornej działki gruntu upatrują w bezpodstawnym przyjęciu, że B. F. użytkowała sporną działkę w dobrej wierze, mając do tego określony tytuł prawny. Jak to już wyżej podkreślono, ewentualne posiadanie gruntu rolnego w złej wierze pozostaje bez wpływu na uprawnienie do otrzymania pomocy w postaci dopłat bezpośrednich, o ile z takim posiadaniem wiąże się rolnicze jego wykorzystywanie w sposób określony przepisem art. 2 ust. 1 w/w ustawy, a więc z zachowaniem dobrej kultury rolnej i wymogów ochrony środowiska.
Nie jest również trafionym zarzut uniemożliwienia skarżącemu modyfikacji zło-żonego wniosku i w konsekwencji pozbawienie do dopłat bezpośrednich także na grunty, których posiadanie przezeń nie zostało zakwestionowane. Jak wynika z akt sprawy, zakwestionowanie przez organ pierwszej instancji deklarowanego we wniosku obszaru gruntów rolnych nastąpiło w trakcie przeprowadzanej przez ten organ kontroli administracyjnej tego wniosku, a więc ewentualna późniejsza modyfikacja tego wniosku przez składającego go producenta rolnego, pozostawać musiała bez wpływu na ustalenie przesłanek do stosowania sankcji wynikających z faktu ustalenia różnicy między obszarem zadeklarowanym a wyznaczonym (w rozumieniu art. 2 pkt 22 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 z dnia 21.04.2004 r.).
Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem prawa materialnego, zarówno krajowego, jak i wspólnotowego, względnie uchybia ona przepisom postępowania administracyjnego w stopniu co najmniej mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o pos-tępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło