I SA/Sz 1402/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "N" Z.K, P.G, L.V Spółka jawna z siedzibą w W o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia 20 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za czerwiec 2006 r. wraz z odsetkami za zwłokę p o s t a n a w i a: zwolnić Spółkę od kosztów sądowych. Skarżąca "N" Z.K, P.G, L.V Spółka jawna z siedzibą w W (zwana dalej: "Spółką", "Skarżącą"), po otrzymaniu wezwania do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie [...] zł od wniesionej skargi na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że prowadzi działalność w zakresie sprzedaży paliwa. Podała także, że została zwolniona od kosztów sądowych w wielu sprawach toczących się przed tutejszym Sądem, ostatnio w sprawach o sygn. akt I SA/Sz 905/14, 904/14, 902/14, 906/14, 903/14, wskazując jednocześnie, iż od tego czasu sytuacja Spółki oraz jej wspólników nie uległa zmianie. Od 1 października 2009 r. działalność gospodarcza Skarżącej jest zawieszona i nie osiągnęła ona żadnych przychodów. Brak możliwości zakończenia postępowania likwidacyjnego wynika z toczących się spraw podatkowych. Spółka jak i wspólnicy nie posiadają majątku na dokonanie opłaty sądowej. W oświadczeniu o majątku i dochodach, Spółka w rubrykach dotyczących wysokości kapitału zakładowego, wartości środków trwałych, wysokości zysków wpisała "[...] zł". Skarżąca, wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 4 marca 2016 r, do nadesłania dodatkowych dokumentów finansowych, przedłożyła: 1. kopię pisma z dnia 18 marca 2016 r. Sądu Rejonowego w K IX Wydział Gospodarczy Krajowy Rejestr Sądowy, sygn. akt 1762/525, informujące o wszczęciu postępowania o rozwiązanie bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego; 2. zaświadczenie o wysokości miesięcznego wynagrodzenia Z K z dnia 23 marca 2016 r. w kwocie [...] zł netto za okres od grudnia 2015 r. do lutego 2016 r. oraz obciążeniu komorniczym w kwocie [...] zł; 3. oświadczenie wspólników Spółki, że podmiot jest w stanie likwidacji, nie posiada majątku na przeprowadzenie takiej likwidacji (koszty ogłoszeń, opłat do KRS itp.), Spółka nie posiada żadnego majątku, który można spieniężyć, gdyż stanowią go przedmioty bez większej wartości (stare komputery, stare meble), są one zajęte przez urząd celny; wskazano nadto, że z uwagi na bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki, wydano decyzje o odpowiedzialności podatkowej wspólników. Wspólnicy wskazali także, że nie stać ich na zatrudnienie księgowego, a ich działania ograniczają się do składania comiesięcznych zerowych deklaracji VAT; Spółka w latach 2014 i 2015 nie uzyskała żadnych przychodów, nie składała deklaracji w podatku akcyzowym , gdyż nie generowała obrotów; 4. oświadczenie wspólnika P G, w którym wykazał, że jest żonaty, ma dorosłe dzieci na własnym utrzymaniu, rodzina uzyskuje dochody w wysokości [...] zł z tytułu wynagrodzenia [...] za pracę w [...]; miesięczne wydatki rodziny to czynsz za mieszkanie plus opłaty - [...] zł, wyżywienie [...] zł; wspólnik i jego żona nie posiadają rachunku bankowego; 5. roczne zeznanie podatkowe za 2014 r. Z K, w którym zadeklarował należności ze stosunku pracy, z działalności wykonywanej osobiście, z innych źródeł w łącznej kwocie [...] zł, koszy uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...] zł; 6. oświadczenie wspólnika Z K, w którym wykazał, że jest żonaty, z żoną ma rozdzielność majątkową, płaci alimenty na [...] w kwocie [...] zł miesięcznie; uzyskuje dochody w kwocie [...] zł, żona na stanowisku księgowej zarabia [...] brutto miesięcznie; miesięczne wydatki wspólnika to czynsz za mieszkanie i opłaty w kwocie [...] zł, wyżywienie [...] zł; Z K oświadczył, że na zajętym rachunku bankowym nie posiada żadnych środków pieniężnych. Powyższe dokumenty zostały dołączone do akt sprawy I SA/Sz 1398/15, gdyż pomimo oznaczenia ich sygnaturami innych spraw przedłożono je w jednym egzemplarzu. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Powyższy wniosek znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a referendarz sądowy (sąd) na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Referendarz sądowy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zachodzą przesłanki do zwolnienia Skarżącej od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie, pomimo tego, że nie przedłożono wszystkich wymaganych dokumentów określonych wezwaniem z dnia 4 marca 2016 r. Przede wszystkim należy zauważyć, że Spółka jest zobowiązana do uiszczenia wpisów od skarg w pięciu zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach sądowych, o sygnaturach akt I SA/Sz 1398/15, I SA/Sz 1399/15, I SA/Sz 1400/15, I SA/Sz 1401/15, I SA/Sz 1402/15, w łącznej kwocie [...] zł. Nie jest też wykluczone, że powstaną dalsze koszty sądowe tych postępowań sądowoadministracyjnych. Ze złożonych oświadczeń i nadesłanych dokumentów wynika, że ww. kwotą obecnie Skarżąca nie dysponuje, nie jest w stanie też jej zdobyć; Skarżąca nie uzyskuje przychodów, działalność gospodarcza nie jest prowadzona przez Spółkę od 2009 r. Ponadto, należy nadmienić, że w dniu 18 marca 2016 r. z urzędu zostało wszczęte przez sąd rejestrowy postępowanie o rozwiązanie Spółki i jej wykreślenie z KRS w trybie art. 25d ustawy z dnia z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1142, ze zm.). Z urzędu jest także wiadome (z dokumentów przedstawionych we wcześniejszych postępowaniach o przyznanie prawa pomocy np. w sprawie sygn. akt I SA/Sz 902/14 ), że Spółka w latach 2009 – 2011 posiadała ujemny kapitał własny, co oznaczało utratę płynności finansowej; wobec Spółki wszczęto postępowania egzekucyjne (na kwotę ponad [...] zł). Zadłużenie Spółki przewyższało wartość zabezpieczonych środków trwałych. Istotną okolicznością, potwierdzającą niewypłacalność Spółki jest również uznanie bezskuteczności egzekucji i przeniesienie odpowiedzialności za jej zobowiązania na wspólników. Dodatkowo, wykazano również, że wspólnicy Spółki (Z K i P G), nie posiadają dodatkowych wolnych środków pozwalających na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Powyższe pozwala uznać, że wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego został uwzględniony. Mając na względzie powyższe, a także realizując postulat zapewnienia dostępu do Sądu, należało, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzec, jak w sentencji.