I SA/Sz 1418/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi I. K, na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11.09.2014 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność zażalenia, które I. K. złożyła na pismo Wójta Gminy z dnia 20.08.2014 r., w treści którego Wójt Gminy. ustosunkował się do pisma Strony zawierającego stanowisko Strony w przedmiocie braku skutecznego doręczenia decyzji ww. organu z dnia 18.07.2014 r. Nr [...] i [...] w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2009-2014 i prośbę o doręczenie Stronie przedmiotowych decyzji. Z uzasadnienia ww. postanowienia wynika następujący stan faktyczny. W stosunku do Strony Wójt Gminy wszczął z urzędu i prowadził postępowanie podatkowe w zakresie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2009 -2014, które zakończone zostało wydaniem następujących decyzji: - z dnia 18.07.2014 r. nr [...] , na mocy której uchylono decyzje ostateczne ustalające wymiar ww. podatku za lata 2009-2013 i ustalono zobowiązanie w ww. podatku za 2009 r. w kwocie [...] zł, za 2010 r. w kwocie [...] zł, za 2011 r. w kwocie [...] zł, za 2012 r. w kwocie [...] zł oraz za 2013 r. w kwocie [...] zł; - z dnia 18.07.2014 r. nr [...] ustalającej wymiar ww. podatku za 2014 r. w kwocie [...] zł. Powyższe decyzje wysłano na adres pełnomocnika Strony - ul. [...] (pod którym to adresem mieści się G. Sp. z o.o. Spółka Doradztwa Podatkowego, pod której firmą pełnomocnik Skarżącej prowadził korespondencję z organem podatkowym). Decyzje te zostały odebrane w dniu 23.07.2014 r. przez pracownika ww. Spółki uprawnionego w jej imieniu do odbioru korespondencji. Pismem z dnia 13.08.2014 r. pełnomocnik Strony poinformował, że ww. decyzje nie zostały skutecznie doręczone Stronie, albowiem zostały odebrane przez osobę nieuprawnioną do odbioru korespondencji, tj. J. R. która jest pracownikiem G. Sp. z o.o. a nie pełnomocnika Strony. Tym samy, w ocenie Strony, ww. decyzje nie zostały doręczone pełnomocnikowi Strony, którym była ustanowiona osoba fizyczna, tj. doradca podatkowy M. N. Z uwagi na powyższe Strona wniosła o doręczenie jej ww. decyzji. Pismem z dnia 20.08.2014 r. znak [...] Gminy poinformował Stronę, że ww. decyzje uważa za skutecznie doręczone Stronie i podał zasadnicze motywy swojego stanowiska w sprawie. Strona pismem z dnia 25.08.2014 r. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na ww. pismo Wójta Gminy z dnia 20.08.2014 r. W uzasadnieniu zażalenia Strona wskazała, że zaskarżone pismo, zgodnie z art. 216 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwana dalej: "O.p."), jako wydane w toku postępowania winno posiadać formę postanowienia i zawierać wszystkie niezbędne elementy przewidziane tym przepisem. Dalej Strona wskazała, że ww. decyzje nie zostały jej skutecznie doręczone, albowiem nie zostały doręczone bezpośrednio do rąk własnych pełnomocnika Strony. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11.09.2014 r. znak: [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność ww. zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że postępowanie w sprawie ustalenia Stronie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2009-2014 r. zostało zakończone ww. decyzjami, które stały się ostateczne z dniem 06.08.2014 r. z uwagi na brak ich zaskarżenia przez Stronę. W związku z powyższym, w ocenie Kolegium, zgodnie z art. 216 O.p., zaskarżone pismo Wójta Gminy posiadało właściwą formę - nie mogło mieć formy postanowienia, albowiem postanowienia wydaje się jedynie w toku postępowania. Dalej Kolegium wskazało, że stanowisko Strony w przedmiocie skuteczności doręczenia ww. decyzji jest chybione. Jak wskazało Kolegium, w toku ww. postępowań, zgodnie z pełnomocnictwem i wskazanym przez pełnomocnika Strony adresem, pisma postanowienia i decyzje organu podatkowego były doręczane pełnomocnikowi zgodnie z jego dyspozycją. Kolegium wskazało również, że pełnomocnik strony jest osobą fizyczną jednakże wykonuje swoje obowiązki w siedzibie G. sp. z o.o., której adres jest adresem dla doręczeń wskazywanym przez pełnomocnika w toku ww. postępowań zaś pełnomocnik nie zastrzegł, że doręczanie korespondencji winno odbywać się do jego rąk osobiście. W ocenie Kolegium obieg korespondencji w G. sp. z o.o., której pełnomocnik Strony jest jednocześnie Prezesem Zarządu, nie wpływa na skuteczność doręczeń ww. decyzji – stanowi bowiem wewnętrzną sprawę organizacyjną ww. Spółki i pełnomocnika Strony. Kolegium podkreśliło, że cała korespondencja pełnomocnika Strony prowadzona była pod firmą i pieczęciami G. Sp. z o.o., co tym bardziej uwiarygadnia fakt skutecznego doręczenia Stronie ww. decyzji organu podatkowego. Pismem z dnia 07.10.2014 r. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11.09.2014 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na rzecz Strony kosztów postepowania według norm przepisanych. Powołanemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: - art. 137, art. 145 § 2 i 3 O.p. poprzez doręczenie decyzji niezgodnie z niniejszą normą prawną, - art. 120 O.p., - art. 121 § 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie wzbudzający zaufania Strony do organów samorządowych. Uzasadniając powyższe Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 212 O.p. organ podatkowy, który wydał decyzję jest nią związany dopiero od chwili jej doręczenia zaś zgodnie z art. 145 § 2 i 3 O.p. organy podatkowe zobowiązane są doręczać pisma stronie postępowania, a gdy ta działa przez pełnomocnika – temu pełnomocnikowi. W związku z faktem, że pełnomocnikiem Strony mogła być tylko osoba fizyczna doręczenie ww. decyzji powinno nastąpić do rąk własnych pełnomocnika zaś wszelkie inne "doręczenia" łamią procedurę podatkową i pozbawiają Stronę przysługujących jej praw, w szczególności możliwości wniesienia odwołania. Następnie, mając na uwadze powyższe, Strona wskazała, że ww. przepisy nie dają możliwości uznania skutecznym doręczenia pod wskazanym adresem innej osobie. Dalej, Strona podniosła, że zgodnie z art. 120 O.p. organy podatkowe mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa, a ponadto obowiązane są do podejmowania czynności wyłącznie na podstawie obowiązujących przepisów prawa i w jego granicach, albowiem w polskim prawie podatkowym nie jest dopuszczalna swoboda działania a każde rozstrzygnięcie musi mieć swoją podstawę wynikającą z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Strona podniosła także, że Państwo ma chronić obywatela, zatem wszelkie wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść podatnika zaś w przedmiotowej sprawie organy poprzez swoje działanie nie wpłynęły na pozytywne postrzeganie ich jako przedstawicieli władzy tym samym doprowadzając do naruszenia art. 121 § 1 O.p. W piśmie z dnia 27.11.2014 r., stanowiącym odpowiedź na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów Skarżącej i podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej bądź postanowienia polega na badaniu jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia pod kątem wskazanych powyżej kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi przysługiwanie Skarżącej, w przestawionym stanie faktycznym, prawa do wniesienia zażalenia na pismo Wójta Gminy z dnia 20.08.2014 r. znak: [...] r., stanowiące odpowiedź na pismo Skarżącej zawierające jej stanowisko w przedmiocie skuteczności doręczenia ww. decyzji ustalających Skarżącej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za lata 2009 – 2014. Zgodnie z art. 236 § 1 O.p. na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi zaś zgodnie z art. 237 O.p. postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Zgodnie zaś z art. 239 O.p. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 16 (Zażalenia) do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań natomiast zgodnie z normą art. 228 § 1 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Ponadto zgodnie z art. 216 § 1 O.p. w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia zaś zgodnie z § 2 postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy przedmiotowej ustawy stanowią inaczej. Mając na uwadze ww. okoliczności, zauważyć należy, że Skarżąca wniosła zażalenie na pismo ww. organu podatkowego, które zostało sporządzone, według oceny organu, już po wydaniu oraz skutecznym doręczeniu Skarżącej ww. decyzji jak i po bezskutecznym upływie terminu do wniesienia od nich środka zaskarżenia, tj. po zakończeniu postępowania podatkowego w stosunku do Skarżącej w sprawie zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2009-2014. Od skuteczności doręczenia ww. decyzji Skarżąca uzależnia przysługiwanie jej prawa do wniesienia zażalenia na ww. pismo organu podatkowego w przedmiotowej sprawie, albowiem jak twierdzi Skarżąca, brak skutecznego doręczenia jej ww. decyzji przesądza o formie prawnej pisma organu podatkowego z dnia 20.08.2014 r. Zawierając w rozdziale 5 działu IV regulację dotyczącą doręczania pism w postępowaniu podatkowym, O.p. stanowi przede wszystkim, że organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów (art. 144) oraz że pisma doręcza się stronie (podatnikowi) albo działającemu za nią przedstawicielowi lub ustanowionemu pełnomocnikowi (art. 145 § 1 i 2). W myśl art. 148 O.p., w postępowaniu podatkowym pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1); mogą one być również doręczane w siedzibie organu podatkowego, w miejscu pracy adresata do rąk osoby upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji czy na wskazany adres poczty elektronicznej (§ 2), a w razie niemożności doręczenia w żaden ze wskazanych wyżej sposobów, jak i w innych uzasadnionych przypadkach, doręczenie pisma może nastąpić w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). Z przytoczonego przepisu, określającego miejsca i sposoby doręczenia osobom fizycznym pism w postępowaniu podatkowym, wynika nadto reguła, iż zarówno w miejscu zamieszkania, miejscu pracy i siedzibie organu podatkowego, jak i w każdym innym miejscu, gdzie się adresata zastanie, doręczenie dokonywane jest bezpośrednio temu adresatowi (do rąk adresata) za jego pokwitowaniem, z wyjątkiem doręczenia pisma w miejscu pracy adresata za pokwitowaniem osoby upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Przewidując, jako regułę, bezpośrednie (do rąk własnych) doręczanie pism osobom fizycznym, Ordynacja podatkowa dopuszcza także możliwość ich doręczenia za pośrednictwem innych osób (dorosłego domownika, sąsiada, dozorcy domu), gdy sam adresat jest nieobecny w mieszkaniu a osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, przy czym w przypadku doręczenia pisma sąsiadowi lub dozorcy domu - nakazuje zawiadomienie o takim doręczeniu umieścić w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Dokonane w taki sposób doręczenie pisma adresatowi uznaje się za skuteczne z chwilą jego doręczenia za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu. Ordynacja podatkowa przewiduje na koniec sytuacje, w których nie jest możliwym dokonanie doręczenia pisma osobom fizycznym w sposób wskazany w jej art. 148 § 1 lub 149, a więc bezpośrednio adresatowi w jego mieszkaniu lub w miejscu pracy względnie za pośrednictwem dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu podejmujących się oddania pisma adresatowi. I tak, w myśl przepisu art. 150 § 1 O.p., poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę (pkt 1), względnie pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę (pkt 2). W obu tych przypadkach koniecznym jest dwukrotne zawiadomienie adresata o pozostawieniu pisma w określonym miejscu, przy czym powtórne zawiadomienie następuje w razie nie podjęcia pisma w terminie 7 dni (art. 150 § 1a). Zawiadomienie adresata o pozostawieniu pisma w określonym miejscu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata; w tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu przechowywania pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy (miasta), samo pismo zaś pozostawia się w aktach sprawy (art. 153 § 2). Z ostatnio przytoczonego przepisu wynika zatem zasada, iż przyjęcie fikcji prawnej doręczenia pisma z upływem ostatniego dnia okresu, przez który pismo przechowywane jest w placówce pocztowej lub na który złożone zostało w urzędzie gminy (miasta), możliwe jest jedynie wówczas, gdy adresat o miejscu takiego przechowywania lub złożenia pisma został prawidłowo zawiadomiony, tzn. gdy zawiadomienie to złożone zostało dwukrotnie w jednym z miejsc w przepisie tym wskazanych. Brak informacji, pochodzącej od doręczającego pismo, co do miejsca pozostawienia adresatowi zawiadomienia o miejscu przechowywania lub złożenia pisma, względnie podanie takiej informacji niezgodnej z rzeczywistością, oznacza zatem, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma adresatowi z ostatnim dniem okresu przechowywania pisma w placówce pocztowej lub złożenia w urzędzie gminy. Na gruncie rozpatrywanej sprawy, w której przedmiotem skargi jest stwierdzenie przez organ odwoławczy, że ww. decyzje zostały Skarżącej skutecznie doręczone, zauważyć należy, że w ww. postępowaniu podatkowym Skarżąca reprezentowana była przez doradcę podatkowego – osobę fizyczną, który w toku postępowania wskazywał, że działa w ramach G. Sp. z o.o. Spółka Doradztwa Podatkowego zaś jako adres dla doręczeń wskazał adres tożsamy z adresem ww. spółki, tj. ul.[...] . Na powyższe jednoznacznie wskazuje fakt, że korespondencja pełnomocnika Skarżącej każdorazowo sygnowana była – jak słusznie wskazał organ II instancji – firmą ww. spółki. Za prawidłowe zatem należało uznać, w ocenie Sądu, działanie organu podatkowego polegające zarówno na kierowaniu korespondencji do Skarżącej, w tym w szczególności ww. decyzji, na ww. adres wskazany przez pełnomocnika Skarżącej jako adres do korespondencji jak i przyjęcie, że pełnomocnik Skarżącej działa w ramach powyższej spółki, tj. G. Sp. z o.o. Tym samym, w ocenie Sądu, zasadnym było uznanie przez organ I i II instancji, że ww. decyzje odebrane przez pracownika ww. Spółki a kierowane do pełnomocnika Skarżącej zostały skutecznie doręczone Skarżącej tym bardziej, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy Skarżąca nie kwestionuje faktu odbioru ww. decyzji przez osobę umocowaną do odbioru korespondencji w imieniu G. Sp. z o.o. Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie Sądu, uznać należało, że ww. decyzje zostały skutecznie doręczone Skarżącej jako doręczone pełnomocnikowi Skarżącej na adres przez niego wskazany stanowiący adres miejsca pracy adresata (G. Sp. z o.o.) i odebrane przez pracownika uprawnionego do odbioru korespondencji (fakt i zakres umocowania pracownika G. Sp. z o.o., który odebrał ww. decyzje został przyznany przez Skarżącą). Fakt skutecznego doręczenia Skarżącej ww. decyzji jak i okoliczność braku ich zaskarżenia stanowi podstawę do uznania, że w dniu sporządzenia przez Wójta Gminy ww. pisma z dnia 20.08.2014 r. w stosunku do Skarżącej nie toczyło się postępowanie w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2009-2014 ani też jakiekolwiek inne postępowanie w tym przedmiocie – tym samym pismo to nie mogło zostać uznane za postanowienie w myśl art. 216 O.p. jak to podnosi Skarżąca. Powyższe przesądza również, że na ww. pismo nie przysługiwał Skarżącej środek zaskarżenia w postaci zażalenia w myśl art. 236 O.p. a tym samym, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy zasadnie organ II instancji - działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 w zw. z art. 239 O.p. – orzekł zaskarżonym postanowieniem o niedopuszczalności ww. zażalenia Skarżącej. Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie Sądu, za niezasadne uznać należało zarzuty skargi, tj. zarzut naruszenia art. 137 O.p. i art. 145 § 2 i 3 O.p. poprzez doręczenie ww. decyzji niezgodnie z niniejszą norma prawną jak i zarzuty naruszenia art. 120 i 121 § 1 O.p. Mając powyższe względy na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.