I SA/Sz 143/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2006 r. sprawy ze skargi K. i J. L.-Zakład "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie długu celnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżących kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.97r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 137 z 1997r., poz. 926 ze zm.), art.262 ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny (t. j. Dz.U. z 2001r. Nr 75 poz. 802 ze zm.), art.16, art.32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997r. (załącznik do Dz.U. z 1997r. nr 104, poz. 662 z późno zm.), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. z 2004 r. Nr 68, poz. 623) Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] uchylającą decyzję z dnia [...] określającą Zakładowi "A" dług celny należny od zgłoszonego samochodu ciężarowego [...] i obejmującą towar procedurą dopuszczenia do obrotu wydaną po wznowieniu postępowania i uznające zgłoszenie celne zawarte w dokumencie SAD z dnia [...] za nieprawidłowe w zakresie kraju i kodu kraju pochodzenia, preferencji i stawki celnej oraz określającą kwotę wynikającą z długu celnego. W związku z informacją uzyskaną z firmy [...] Polska Sp. z o.o. zawartą w piśmie z dnia [...] z której wynika, iż samochód ciężarowy używany marki [...] , zakupiony w firmie K. [...] został wyprodukowany w Polsce, Naczelnik Urzędu Celnego wznowił postępowanie w niniejszej sprawie wobec J. i K. L.[...] "A". Mając jednak na uwadze, iż jedyną formą kontroli dowodu pochodzenia, na podstawie którego Strona wnioskowała o zastosowanie stawki celnej obniżonej jest kontrola przeprowadzona w myśl art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego (załącznik do Dz.U. z 1997r. nr 104, poz. 662 ze zm.) korzystając z uprawnienia wynikającego z ww. przepisu, organ celny zwrócił się pismem nr [...] z dnia [...] do niemieckich władz celnych o przeprowadzenie weryfikacji deklaracji o pochodzeniu sporządzonej przez eksportera na umowie kupna sprzedaży nr [...] z dnia[...] . Postanowieniem nr [...] z dnia [...] organ celny zawiesił postępowanie do czasu uzyskania wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia przeprowadzonego przez niemieckie władze celne. Wynik weryfikacji stanowił podstawę do uchylenia w całości decyzji nr [...] z dnia [...] i uznania zgłoszenia celnego zawartego w dokumencie SAD nr [...] z dnia [...] za nieprawidłowe w zakresie preferencji celnych, zastosowanej stawki celnej i określił kwotę wynikającą z długu celnego. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uchylenie postanowienia o wznowieniu postępowania albo uchylenie decyzji w całości i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia J. L. zarzucił brak podstaw do wznowienia postępowania albowiem okoliczność co do kraju pochodzenia znana była organowi celnemu wobec wskazania numerów samochodu ponadto organ mógł podjąć stosowne kroki celem weryfikacji zgłoszenia. Zarzucił ponadto podejmowanie czynności przez organ po zawieszeniu postępowania. Ponadto, że zaskarżona decyzja "...obarczona jest wadami, które skłaniają do jej uchylenia celem przeprowadzenia poprawnego postępowania dowodowego. Strona wyjaśnia, iż organ celny prowadzący postępowanie nie zebrał i w sposób wyczerpujący nie rozpatrzył całego materiału dowodowego oraz nie dokonał oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, a co tym idzie nie wykonał dyspozycji wynikającej z art. 187 § 1 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa. Strona zarzuca, iż organ celny nie sięgną po dostępne na terenie kraju środki dowodowe tj. nie sprawdził z jakim pochodzeniem towar został zgłoszony w wywozie, oraz wyjaśnia, iż samochód złożony z części unijnego pochodzenia nie nabył pochodzenia polskiego. Dyrektora Izby Celnej wskazał, że normy zawarte w art. 60 § 1, art. 64 i art. 65 §3 Kodeksu celnego wskazują na to, iż zgłoszenie towaru do procedury celnej stanowi czynność materialno-techniczną, polegającą na samookreśleniu przez zgłaszającego jego zobowiązania wobec Skarbu Państwa z tytułu należności celnych od dokonanego obrotu towarowego z zagranicą. Jednakże przepis art. 70 § 1 Kodeksu celnego daje organom celnym prawo dokonania weryfikacji zgłoszenia celnego przed zwolnieniem towaru do obrotu na polskim obszarze celnym. Wobec zarzutu strony, iż w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki wynikające z art. 240 § 1 pkt. 5 ustawy Ordynacja podatkowa organ wskazał, że w chwili dokonywania weryfikacji zgłoszenia celnego organ celny nie posiadł informacji o kodzie kraju fabryki samochodu, jednakże nawet gdyby posiadł taką wiedzę to nie upoważnia to go do zakwestionowania na tej podstawie prawidłowego pod względem formalnym dowodu preferencyjneqo pochodzenia towaru, o który wnioskowała Strona deklarując w polu 47 zgłoszenia celnego stawkę celną obniżoną. Informacja ta mogłaby ewentualnie stanowić wątpliwość dla organu celnego odnośnie kraju pochodzenia towaru i stanowić uzasadnioną przesłankę dokonania weryfikacji dowodu pochodzenia. Ponadto, z doświadczenia organów celnych wynika, iż w niektórych przypadkach pomimo wykazania w numerze VIN zakładu produkcyjnego Polska, weryfikacja dowodów pochodzenia wykazywała Unijne pochodzenie towaru. Co do prowadzenia postępowania w trakcie jego zawieszenia organ wskazał, ze wznawiający postępowanie w niniejszej sprawie przesłał wniosek weryfikacyjny do organu II instancji przy piśmie nr [...] w dniu [...] w tym, samym dniu wydał również postanowienie o zwieszeniu postępowania w sprawie. Zatem wszelkie czynności, które mogły zostać dokonane przez organ I instancji zostały dokonane przed zawieszeniem postępowania w sprawie. W tym miejscy należy wyjaśnić, że w chwili weryfikacji zgłoszenia celnego organ celny nie ma prawa do weryfikacji dowodu pochodzenia pod względem materialnym na podstawie numeru identyfikacyjnego VIN samochodu. Organ celny może jedynie dokonać weryfikacji jego pod względem formalnym oraz przyjąć jako kraj pochodzenia kraj wskazany w dowodzie pochodzenia. Ocena pod względem materialnym dowodu może zostać dokonana jedynie przez zagraniczne władze celne zgodnie z art. 32 cyt. wyżej Protokołu 4 UE. Dopiero wynik weryfikacji dowodu pochodzenia jest podstawą do zmiany kraju pochodzenia towaru. Stwierdzenie w piśmie weryfikacyjnym, że towar nie jest pochodzący z Unii Europejskiej [...] potwierdziło w sposób jednoznaczny i niepodważalny, że towar posiadający status" pochodzącego" z Polski w imporcie do Polski, nie może korzystać z preferencji celnych w postaci stawki celnej obniżonej. Z powyższego wynika, iż organ celny I instancji słusznie przyjął w przedmiotowej sprawie stawkę celną autonomiczną w wysokości 35% wartości celnej przyjmując jako kraj niepreferencyjnego pochodzenia towaru - Polskę, co wynikało z ustaleń niemieckich władz celnych zawartych w piśmie nr [...] z dnia [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie K. L. i J. L. Zakład "A" wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego zarzucając naruszenie art. 187 § 1, art. 191, art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej i art.29 § 2 pkt 1, art. 67 § 5 ustawy Kodeks celny oraz zasądzenie kosztów procesu. Wskazał, że tak postanowienie o wznowieniu postępowania jak i decyzja organu zostały skierowane do K. L. w sytuacji, gdy dokument SAD[...] . jak i decyzja organu z dnia [...] co do objęcia przedmiotowego samochodu procedurą dopuszczenia do obrotu nie zawierała określenia jako strony – K.L. ponadto decyzja z dnia [...] nie została doręczona K. L. Ponadto skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie, jeśli chodzi o informację o kraju pochodzenia samochodu, mamy do czynienia nie z nowym dowodem ale z faktem notoryjnym, powszechnie znanym który pominął organ celny przy pierwotnej decyzji z dnia [...] . Co do zawieszenia postępowania skarżący wskazał, że służyło ono w istocie obejściu przepisu art. 65 § 5 i art. 230 § 5 Kodeksu celnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] w części dotyczącej usytuowania K. L. w charakterze strony postępowania a w pozostałej części o oddalenie skargi. Organ wskazał, że nieprawidłowości w oznaczeniu strony wynikają z tego, że z zaświadczenia o nadaniu numeru Regon wynika, że podmiotem wnioskującym jest [...] L. J. i K., zaś z wypisów z ewidencji działalności gospodarczej, że J. L. [...] . Ponadto, że korespondencja w trakcie prowadzonego postępowania była kierowana do K. i J. L. [...] i nie zgłaszano w tym zakresie zarzutu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (...) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Powodem stwierdzenia nieważności mogą być jedynie wady wymienione w art. 247 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że istotą stwierdzenia nieważności decyzji jest to, że przesłanka będąca przyczyną stwierdzenia tej nieważności istniała już w dacie wydania tej decyzji. Inaczej mówiąc decyzja wydana została niezgodnie z prawem obowiązującym w dacie jej wydania, przy czym niezgodność ta spełnia co najmniej jedną z przesłanek, ustawowo określonych, jako przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z przepisem poprzez proste ich zestawienie ze sobą. Aby stwierdzić nieważność decyzji należy zatem ustalić, że wada taka tkwi w samej decyzji, np. decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, mającej charakter rażący. Nie chodzi bowiem w tego typu przypadkach o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Naczelnik Urzędu Celnego wobec K. L. i J. L. [...] "A" na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] określającą Zakładowi "A" dług celny należny od zgłoszonego samochodu ciężarowego [...] i obejmującą towar procedurą dopuszczenia do obrotu, z uwagi na nową informację co do kraju pochodzenia towaru będącego przedmiotem przywozu. Tak postanowienie jak i decyzja, którą orzekł organ po wznowieniu postępowania skierowane zostały do K. L. i J. L. [...] "A" a więc podmiotu co do którego brak jest podstaw do przypisania przymiotu strony. Stroną jest tylko ten podmiot, którego własny interes prawny (obowiązek lub uprawnienie) podlega konkretyzacji w postępowaniu. Brak bezpośredniego wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę. O tym, czy określony podmiot ma przymiot strony w podanym wyżej znaczeniu rozstrzygają normy prawne a w przedmiotowej sprawie znalazło konkretyzację w decyzji organu celnego określającego pierwotną wysokość długu celnego, wynika nadto z dokumentu SAD czy wypisu z ewidencji działalności gospodarczej. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji tylko w części dotkniętej wadą powodującą jej nieważność, może być wykorzystywana w sytuacji prowadzenia postępowania administracyjnego, zakończonego jedną decyzją, gdy toczy się ono np. z udziałem kilku stron, rozstrzyga kilka spraw załatwianych w drodze jednej decyzji administracyjnej (decyzja wielowątkowa), które mogłyby być przedmiotem dwóch lub więcej odrębnych decyzji. Stwierdzenie nieważności całej decyzji, gdy jest ona nieważna w odniesieniu do niektórych tylko stron czy jednego z wielowątkowego rozstrzygnięcia, naruszałoby prawa tych stron, co do których rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Co do wielości stron postępowania, z praktyki orzeczniczej organów celnych wskazać można na postępowania prowadzone co do należności celnych z udziałem nadawcy, przewoźnika, odbiorcy towaru. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie – rozstrzygnięcie nie jest kierowane do kilku stron tego postępowania, a do strony – osoby dokonującej przywozu w osobie K. L. i J. L. [...] "A". Wobec powyższego wnioskowane przez Dyrektora Izby Celnej częściowe stwierdzenie nieważności decyzji wobec K. L. i oddalenie skargi w pozostałym zakresie nie może być uwzględnione. Stwierdzenie istnienia wadliwości skutkujących nieważnością decyzji, powoduje, brak podstaw do rozpoznania innych zarzutów skargi kierowanej przeciwko rozstrzygnięciu organów. Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżących orzeczono po myśli art. 200 wymienionej wyżej ustawy