I SA/Sz 1458/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Elżbieta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 października 2014 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r. p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. [...], składając skargę na powołaną na wstępie decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok, zwróciła się jednocześnie z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na istotne naruszenia przepisów prawa podatkowego. Jako podstawę wniosku skarżąca wskazała art. 239f § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazano także na trudną sytuację finansową strony skarżącej, posiadanie jednego stałego źródła przychodów w postaci renty. W ocenie skarżącej wykonanie decyzji, zwłaszcza zajęcie rachunków bankowych, spowoduje niemożność realizacji bieżących terminowych rachunków, co w efekcie może doprowadzić do pogorszenia warunków bytowych i zagrożenia egzystencji życia. Zdaniem skarżącej za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia także fakt długości postępowania bowiem orzeczenie Sądu nie nastąpi przed upływem 2 miesięcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na mocy art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.") wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, jednakże zgodnie z art. 61 § 2 p.p.s.a., w razie wniesienia skargi na decyzję lub postanowienie organ, który wydał zaskarżony akt, może wstrzymać z urzędu lub na wniosek skarżącego jego wykonanie w całości lub w części, chyba, że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności, albo gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z kolei art. 61 § 3 p.p.s.a. stwierdza, że po przekazaniu skargi sądowi przez organ, to wyłącznie sąd staje się właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku, a postanowienie w tym przedmiocie może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 61 § 5 p.p.s.a.) W celu zajęcia merytorycznego stanowiska wobec żądania strony skarżącej koniecznym jest odwołanie się do treści cytowanego wyżej przepisu, zgodnie z którym, po przekazaniu skargi sądowi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zestawiając treść tego przepisu z regulacją zawartą art. 61 § 1 p.p.s.a., należy stwierdzić, że zasadą jest, że akty lub czynności z zakresu administracji publicznej powinny być wykonywane. Wniosek o wstrzymanie ich wykonania może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy zaistnieje – z wyjątkami przewidzianymi w tym przepisie – niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków", jako zwroty niedookreślone wymagają konkretyzacji w danych sytuacjach. Przyjmuje się, że przy przesłance "znacznej szkody" chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (postanowienie NSA z dnia 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04 oraz B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, komentarz do art. 61). Warunkiem rozpatrzenia przez sąd merytorycznie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest właściwe go uzasadnienie, tj. wykazanie przez wnioskującego, iż w sprawie zachodzą dwie pozytywne przesłanki z art. 61 § 3 zd. 1 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.p). Złożenie bowiem wniosku nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. W orzecznictwie zapadłym na tle tego przepisu podkreśla się jednocześnie, że argumentacja przedstawiona na poparcie wniosku powinna być spójna, poparta faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. Wymaga również podkreślenia, że ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę skarżącą, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt I FZ 332/14, LEX nr 1503379). W przedmiotowej sprawie został złożony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten jednak nie zawiera uzasadnienia, o jakim mowa wyżej. Pełnomocnik procesowy składając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nawet nie przywołał ustawowych przesłanek skutkujących wstrzymaniem wykonania aktu administracyjnego, zawartych w art. 63 § 1 p.p.s.a. Trudno bowiem uznać za takie przesłanki: zasadność przedmiotowej skargi, długość postępowania sądowego i trudną sytuację finansową, posiadanie jednego źródła przychodów, niemożność realizacji bieżących terminowych rachunków, skutkującą zagrożeniem egzystencji. Co do zasadności przedmiotowej skargi, zaznaczyć należy, że argument wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa (bowiem taki stan przemawia za potraktowaniem sprawy sądowoadministracyjnej za zasadną, jak również przemawia za zasadnością wniesienia do sądu administracyjnego skargi na taki akt administracyjny) nie może w żadnym wypadku stanowić przesłanki wstrzymania wykonania takiego aktu. Zbadanie, czy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa może nastąpić jedynie w fazie postępowania rozpoznawczego, które zakończone zostanie wydaniem wyroku, rozstrzygającego merytorycznie postępowanie sądowe w niniejszej sprawie. Odnośnie trudnej sytuacji finansowej, wskazać należy, że w niniejszej sprawie rozpatrzono wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i w aktach sprawy znajdują się dokumenty przedłożone przez skarżącą w postępowaniu z zakresu prawa pomocy, które są przydatne do oceny jej sytuacji majątkowej. Opisane dokumenty przedłożone do wniosku o przyznanie prawa pomocy, wprawdzie pozwoliły częściowo zbadać sytuację finansową skarżącej, jednakże nie było to wystarczające, aby pozytywnie rozstrzygnąć wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem przesłanki udzielenia prawa pomocy oraz wstrzymania wykonania decyzji nie są tożsame. Na marginesie należy zauważyć, że okoliczności jak i dokumenty powołane w postępowaniu o udzielenie prawa pomocy zostały ostatecznie ocenione negatywnie i skutkowały odmową przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że strona w rzeczywistości nie wykazała występowania w sprawie przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Strona nie powołała ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, nie przedstawiła żadnych przekonujących argumentów i dokumentów występujących w stanie faktycznym sprawy, które można byłoby z urzędu ocenić, jako okoliczności będące ustawowymi przesłankami, skutkującymi uwzględnienie wniosku. Co istotne, również z analizy akt administracyjnych nie wynika, aby takie przesłanki w sprawie występowały. Należy podkreślić, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania zaskarżonej decyzji nie może stanowić samoistnej i skutecznej przesłanki uzasadniającej uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Ogólne skutki i następstwa wykonania zaskarżonej decyzji mają charakter odwracalny. Strona w żaden sposób zatem nie wykazała, że wykonanie decyzji pociągnie za sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na koniec należy dodać, że postanowieniem z dnia 5 grudnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej działając w oparciu o art. 239f Ordynacji podatkowej, zaś organ odwoławczy utrzymał w mocy to postanowienie i nie zostało ono zaskarżone do Sądu. Organy nie dopatrzyły się możliwości wstrzymania wykonania wskazanej decyzji na podstawie art. 239f Ordynacji i to zarówno na wniosek strony, z uwagi, iż wskazywana nieruchomość nie może stanowić żadnej z form zabezpieczeń wymienionych w art. 33d § 2 Ordynacji podatkowej, jak i z urzędu, gdyż z uwagi na wpis hipoteki umownej na rzecz [...]., organ podatkowy nie mógłby skorzystać z pierwszeństwa zaspokojenia zobowiązania, wynikającego z zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego, mając na uwadze wszystkie podniesione już okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie powołanego wyżej art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.