I SA/Sz 146/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA – Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek p o s t a n a w i a: 1) oddalić wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowić adwokata. Postanowieniem z dnia 6 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, odrzucił skargę M. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, z powodu uchybienia terminowi do jej wniesienia. W dniu 23 marca 2012 r. (data wpływu do Sądu), skarżący na urzędowym formularzu PPF złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcę prawnego, adwokata. Uzasadniając swój wniosek, M. B. wskazał na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2 należące do Spółdzielni Mieszkaniowej Słowianin zajmowane " na podstawie bezumownego najmu" oraz nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani wartościowych rzeczy ruchomych. Źródłem Jego dochodów jest renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w kwocie [...] zł (brutto) objęta egzekucją komorniczą w wysokości [...] zł ( miesięcznie) oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł. Nadto, sporadycznie korzysta z pomocy z MOPS-u w Ś. oraz pomocy rodziny ([...]zł na rok). Skarżący wskazał dalej, iż ponoszone przez Niego opłaty to: czynsz mieszkalny bez dodatku w wysokości [...] zł, energia elektryczna [...] zł telefon [...] zł, lekarstwa [...] zł. Dodał, że wszystkie opłaty regulowane są z opóźnieniem. W załączeniu do wniosku PPF skarżący przedłożył zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ś. o wysokości pobieranej renty ( [...] zł do wypłaty), kserokopię faktur VAT dokumentujących zakup lekarstw na łączną kwotę [...] zł, fakturę za energię elektryczną na kwotę [...]zł, niezapłacone polecenie przelewu na konto Spółdzielni Mieszkaniowej S. ([...] zł) oraz PIT 40 A za rok 2011 z którego wynika, roczny dochód skarżącego w kwocie [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Zapewnia ona osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możliwość obrony swoich praw przed sądem. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z przepisem art. 239 pkt 1 lit. "e" ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej p.p.s.a.),nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że dotyczy ona odmowy umorzenia ciążących na skarżącym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społecznych, a zatem mieści się ona w ramach wskazanego ustawowego zwolnienia. Z tej przyczyny wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Wobec tego zasadne jest rozpatrzenie wniosku skarżącego o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w oparciu o regulację zawartą w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu wystąpienia powyższych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Podkreślenia przy tym wymaga, że wskazany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Po dokonaniu analizy sytuacji finansowej skarżącego uzyskiwanego w miesiącu dochodu, wydatków a także posiadanego majątku oraz stanu zdrowia skarżącego Sąd uznał, iż spełnia on przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż nie będzie w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata z wyboru (jego udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym staje się konieczny w sytuacji, gdy strona dąży do wniesienia środka odwoławczego- skargi kasacyjnej- a na takim etapie pozostaje sprawa skarżącego). Jak wynika z treści wniosku oraz przedłożonych dokumentów, skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jego stały dochód stanowi renta w kwocie [...] zł (po pomniejszeniu o kwotę zajęcia komorniczego) wraz z dodatkiem mieszkaniowym w wysokości [...] zł. Okresowo przyznawane mu są zasiłki celowe z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ś. (dwa razy w roku po [...] zł) oraz sporadycznie korzysta z pomocy rodziny. Ze środków tych skarżący pokrywa koszty utrzymania mieszkania, w tym z tytułu czynszu bez dodatku ([...]zł) oraz opłat za energię elektryczną (ok. [...] zł) i telefon (ok. [...] zł). Jest osobą posiadającą orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, leczącą się na szereg schorzeń i ponoszącą wydatki na zakup leków. Strona nie posiada przy tym żadnego majątku (posiada jedynie "bezumowny najem" lokalu w Spółdzielni Mieszkaniowej) ani oszczędności. Powyższe okoliczności wskazują zatem jednoznacznie, że skarżący nie jest w stanie samodzielnie pokryć kosztów wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "e" oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 P.p.s.a., postanowiono jak na wstępie.