I SA/Sz 1475/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Elżbieta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący [...], w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponieść kwoty wpisu sądowego bez uszczerbku finansowego. Skarżący wskazał na sezonowość dochodów osiąganych z działalności gospodarczej, których wysokość ([...] zł brutto) nie pozwala na realizację ustalonego wpisu sądowego, a także, iż dochody te łącznie z dochodami z renty jego żony pokrywają jedynie bieżące wydatki. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika zaś, że w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej strona posiada dom o pow. [...] m kw. (rok budowy [...]), mieszkanie o pow. [...] m kw. w [...], gospodarstwo rolne w [...] o pow. [...]ha, dom wczasowy o pow. [...] m kw., samochód [...] rok prod. [...] o wartości [...] zł oraz samochód marki [...] rok prod. [...]. Miesięczne dochody rodziny to świadczenie z renty żony w kwocie [...] zł oraz dochody z działalności gospodarczej skarżącego w kwocie [...] zł. Skarżący, na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów obrazujących sytuację majątkową dodatkowo przedłożył: 1. oświadczenie, z którego wynika m.in., że gospodarstwo rolne w [...] nie jest użytkowane rolniczo i nie przynosi dochodów, a także, iż mieszkanie w Rogowie nie przynosi żadnych dochodów, gdyż jest użytkowane nieodpłatnie przez córkę skarżącego i jej dziecko, córka nie pracuje i jest na zasiłku, korzysta z pomocy rodziców udzielanej w miarę ich możliwości; odnośnie domu o pow. [...] m kw. skarżący wyjaśnił, że z nim i jego żoną mieszka również szwagier, który partycypuje w kosztach ogrzewania i w części mediów w kwocie [...] zł miesięcznie. Skarżący wskazał też, że ośrodek wczasowy prowadzi sezonowo przeciętnie 60-70 dni w roku, a także iż posiada 2 karty kredytowe w banku, na których ma zadłużenie w kwocie ponad [...] zł i ma kłopoty z jego spłatą. Skarżący i jego żona nie posiadają lokat bankowych; 2. zaświadczenie banku o posiadanym rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym, zawierające informacje o zadłużeniu w wysokości [...] zł, o blokadzie konta od dnia [...] r. z tytułu należności ZUS na kwoty [...] zł, [...] zł i [...] zł, a także o zadłużeniu na karcie kredytowej w kwocie [...] zł; 3. kopię rocznego zeznania podatkowego męża skarżącej za 2013 r., w którym zadeklarował łączne przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...] zł; 4. kopie zestawień transakcji dla karty kredytowej w [...] za okresy od 22 października 2014 r. do 5 stycznia 2015 r., z całkowitym zadłużeniem na koniec tego okresu w kwocie [...] zł; 5. kopię historii rachunku posiadanego przez skarżącego i jego żonę w [...] za okres od 6 października 2014 r. do 5 stycznia 2015 r., z saldem końcowym w kwocie [...] zł; 6. wyciągi z drugiego rachunku posiadanego przez skarżącego i jego żonę w [...] za okres od 6 października 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. z saldem końcowym w kwocie [...] zł; 7. wyciąg z księgi przychodów i rozchodów za okres od 1.01.2014 r. do 31.12.2014 r., z którego wynika, że mąż skarżącej uzyskał przychody z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...] zł. 8. faktury VAT za energię elektryczną, za gaz, naliczenie za wywóz odpadów komunalnych. Na podstawie powyższego stanu faktycznego, referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 9 lutego 2015 r., nie uwzględnił wniosku [...]i odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym terminie pełnomocnik skarżącego prawidłowo złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, w którym wniósł o cofnięcie postanowienia i przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik skarżącego nie podniósł żadnych nowych okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej, zwracając jedynie uwagę, że zobrazowana przedłożonymi dokumentami i oświadczeniami sytuacja finansowa wyraźnie wskazuje na niemożność uiszczenia wpisu sądowego. Zdaniem skarżącego, posiadanie majątku nie jest dowodem na to, że istnieje finansowa zdolność do uiszczenia określonej kwoty w ustalonym czasie. Ponadto wskazano, że wnioskodawca nie ma możliwości swobodnego dysponowania swoim majątkiem z uwagi na trwające postępowanie podatkowe za 2008, 2009, 2010 oraz dokonane wpisy w dziale IV hipoteka. W ocenie strony, nie może ona zatem także na "wezwanie" zbyć, wydzierżawić części majątku i uzyskać kwotę pieniężną ze względu na czas i brak na dzień dzisiejszy nabywcy. W tym stanie odmowa przyznania prawa pomocy powoduje ograniczenie prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Oceniając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony w niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, iż znajduje się w wyżej opisanej sytuacji. Mając bowiem na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącego stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący powinien zatem partycypować w kosztach sądowych niniejszego postępowania. W ocenie Sądu decydujące znaczenie dla takiej oceny sytuacji majątkowej skarżącego ma uzyskiwanie dochodu w postaci przychodów z działalności gospodarczej i z świadczenia rentowego żony, ale także posiadanie znacznego majątku w postaci domu o pow. [...] m kw. (rok budowy [...]), mieszkania o pow. [...] m kw. w [...], gruntów rolnych w [...] o pow. [...] ha, domu wczasowego o pow. [...] m kw., dwóch samochodów osobowych o wartości powyżej [...] euro. Wskazać należało, że prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza pomimo podniesionych przez skarżącego problemów (zadłużenia) jest działalnością znacznych rozmiarów, o dobrej kondycji finansowej, o czym świadczą ustalenia poczynione na podstawie strony internetowej oferującej miejsca noclegowe w Domu Wczasowym "[...]. Wynika, bowiem z tych informacji, że skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej oferuje najem 4 pokoi (1-, 2-, 3-, 4- osobowych) w cenie [...] zł, apartamentu w cenie [...] zł oraz mieszkania 3-pokojowego w cenie [...] zł. Nie negując faktu sezonowego charakteru działalności, zdaniem Sądu, ze względu na wielkość i rodzaj posiadanego obiektu skarżący ma możliwość uzyskiwania z tego źródła dochodów środków pieniężnych w kwotach wyższych niż wykazywane. Nie sposób też podzielić argumentów o braku dochodowości pozostałych posiadanych nieruchomości, ponieważ brak w chwili obecnej gospodarczego ich wykorzystywania obciąża ich właściciela (współwłaściciela) i nie może stanowić atrybutu do uzyskania zwolnienia od kosztów, które w efekcie oznaczałoby bezzasadne przerzucenie ich ciężaru na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie - na współobywateli jako podatników. Co do zasady bowiem skarżący posiadający jakikolwiek majątek powinien partycypować w kosztach postępowania. Biorąc bowiem pod uwagę majątek skarżącego i jego żony, w postaci wyżej opisanych nieruchomości, można zatem poprzestać na wskazaniu, iż zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki. Analiza zatem całościowa sytuacji finansowej i majątkowej rodziny skarżącego nie doprowadziła do przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. Nie sposób bowiem racjonalnie przyjąć, aby skarżący znajdował się w stanie ubóstwa. Posiadany przez skarżącego majątek znacznej wartości – dom, nieruchomość rolna, dom wczasowy, mieszkanie, dwa samochody osobowe, nawet przy braku oszczędności i przejściowych trudnościach finansowych, umożliwia planowanie wydatków i pozwala na poniesienie przez skarżącego kosztów związanych z postępowaniem sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.