I SA/Sz 15/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Asesor WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adw. [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. W dniu 13 maja 2005r. B. O. złożyła w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. B. O. zgłosiła pastwisko o powierzchni 70 ha w W. w gminie W.. W dniu 16 sierpnia 2005r. inspektorzy terenowi przeprowadzili kontrolę działki rolnej zgłoszonej we wniosku i stwierdzili, iż łączna jej powierzchnia wynosi 66,29 ha oraz że na niej występuje zadrzewienie o powierzchni 19,76 ha. Na działce widoczne były nieznaczne ślady wypasania zwierząt. Z kontroli sporządzono protokół i dokumentację zdjęciową. W piśmie z dnia 7 kwietnia 2006r. B. O. zgłosiła Agencji uwagi o dokonanych poprawkach w protokole kontroli oraz braku zdjęć z kontroli działki. Strona nie zgodziła się z pomiarem działki GPS. Strona nie kwestionuje występowania zadrzewień na działce, lecz według niej, mieści się ona w granicach normy i jest ona korzystna dla zwierząt. Wskazała, że w protokole ujęto czyste pole bez zadrzewień. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją z dnia (...) nr (...) na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych /Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 z późn. zm./, art. 107 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./ oraz art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. z UE, Nr L 345 z 20 listopada 2004r.), art. 51 ust. 2, art. 53 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004r.), odmówił B. O. przyznania płatności na rok 2005 z tytułu: 1. jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości (...)złł, która będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny był uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności; 2. uzupełniającej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości (...)zł, która będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny był uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż strona zgłosiła do dopłat działkę rolną A- pastwisko o powierzchni 70 ha, zaś w czasie kontroli ustalono, iż powierzchnia uprawniona do dopłat wynosi jedynie 46,54 ha. Z uwagi, iż różnica między zgłoszoną powierzchnią działek we wniosku, a uprawnioną do dopłat wyniosła 23, 47 ha, czyli 50,44%, organ zgodnie z art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 nie przyznał żadnej pomocy obszarowej. Organ podał, że z powodu wystąpienia w/w różnicy obszarowa nałożył na stronę sankcje w wysokości (...)zł oraz przedstawił wzór jej wyliczenia. B. O. złożyła odwołanie od powyższej decyzji i wskazała, że protokół kontroli zawiera niezgodności i poprawki, które dokonano bez jej wiedzy. Zdaniem strony, organ bezprawnie nałożył na nią sankcję i pozbawił ją należnych dopłat. W dniu 13 lipca 2007r. doręczono stronie protokół kontroli wraz z dokumentacją fotograficzną oraz zawiadomiono o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co jego treści. Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia (...), nr (...), na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny / Dz. U. z 1964r., Nr 16, poz. 93 z późn. zm./, art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych /Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 z późn. zm./ w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej /Dz. U. Nr 35, poz. 217/, § 1 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej / Dz. U. Nr 65, poz. 600 z późn. zm./, art. 138 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców, art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, art. 5, 6 i 7 rozporządzenia Rady nr 1782/2004 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenie (EWG) Nr 2019/93, (WE) Nr 1452/2001, (WE) Nr 1453/2001, (WE) Nr 1454/ 2001, (WE) Nr 1868/94, (WE) Nr 1251/1999, (WE) NR 1254/1999, (WE) NR 1673/2000, (EWG) Nr 2358/71 i (WE) Nr 2529/2001 (załącznik IV), po rozpatrzeniu odwołania B. O. od decyzji Kierownika Biura Powiatu Ł. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 23 rozporządzenia nr 796/2004 kontrole na miejscu przeprowadzane są w sposób zapewniający skuteczną weryfikację przestrzegania warunków, w myśl których przyznawana jest pomoc. Kontrola w gospodarstwie strony została przeprowadzona metodą inspekcji terenowej, która oprócz ustalenia granic działek rolnych i dokonania ich pomiaru obejmuje także stwierdzenie rodzaju użytku gruntowego na danej działce rolnej oraz czy na danej działce przestrzegane są minimalne wymagania utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. W wyniku kontroli w gospodarstwie B. O., stwierdzono, iż na działce A działalność rolnicza prowadzona jest na powierzchni 46,53 ha, a nie jak zadeklarowała strona na powierzchni 70 ha. Z powierzchni działki 66,29 ha (po pomniejszeniu powierzchni gruntów niekwalifikujących się do płatności) wyłączono powierzchnię o wielkości 19,79 ha silnie zadrzewioną. Organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia 796/2004, działka na której znajdują się drzewa, będzie uważana za działkę rolną dla celów programów pomocy obszarowej pod warunkiem, iż działalność rolnicza, o której mowa w art. 51 rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003 lub odpowiednio planowana produkcja może odbywać się w podobny sposób jak na działkach bez drzew na tym samym obszarze, jednak drzewa winny być na działce rozproszone, a nie w skupiskach- nie hamujące wzrostu szaty roślinnej odpowiednio do spasania zwierząt. Wobec powyższego, teren zadrzewiony wyłączono z powierzchni uprawniającej do dopłat. Organ wyjaśnił, iż kontrola przebiegła prawidłowo, zaś poprawki dokonane w protokole kontroli wyniknęły z omyłek pisarskich kontrolera. Bowiem informacja o powierzchni, na której nie stwierdzono dobrej kultury rolnej została wpisana w pozycji W2 (protokół producenta), natomiast w protokole znajdującym się w aktach sprawy jest wpisana prawidłowo w pozycji W4. Kod W4 dotyczy pastwisk, zaś kod W2 dotyczy gruntów ugorowanych, których strona nie zgłosiła we wniosku o płatności. W związku z kwestionowaniem prawidłowości zapisów protokołu kontroli przez stronę, organ wyjaśnił okoliczności dokonania poprawek zapisów tegoż protokołu i dostarczył stronie jego prawidłowa wersję wraz ze zdjęciami. Organ wskazał, że strona składając wniosek deklarowała, iż znane są jej zasady przyznawania dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych oraz ewentualne konsekwencje w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. Zgodnie z ustawą o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, płatności te przysługują, m.in. osobie fizycznej na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Minimalne wymagania utrzymywania tych gruntów w dobrej kulturze rolnej określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lutego 2005r. Na podstawie analizy załączonych zdjęć do protokołu kontroli, organ przyjął, że grunty rolne, będące w posiadaniu strony nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Organ przytoczył treść przepisów unijnych, które stały się podstawą do odmowy przyznania stronie wnioskowanych płatności oraz nałożenia sankcji i przedstawił wzór wyliczenia różnicy pomiędzy powierzchnią działek zgłoszonych przez stronę do w/w płatności a powierzchnią uprawnioną do tych płatności, stwierdzoną w toku kontroli, a także sposób wyliczenia sankcji obszarowych nałożonych na stronę. B. O. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.. Skarżąca wskazała, że przedmiotowy protokół kontrolny jest podrobiony i nie może stanowić podstawy do wydania niniejszej decyzji. Strona nie zgodziła się też z pomiarem działek dokonanych w toku kontroli. Ponadto, zdaniem strony, organ nie wypowiedział się co do wszystkich dokumentów zawartych w aktach sprawy. Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że pomiaru przedmiotowej działki dokonano za pomocą odbiornika GPS i jest on prawidłowy. Poprawki zawarte w protokole kontroli wynikły z omyłek pisarskich kontrolera i nie wpływały na wiarygodność protokołu oraz ustalenia faktyczne dokonane na jego podstawie. Organ podał, że odniósł się on do zastrzeżeń strony odnośnie treści tegoż protokołu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 53 ust. 1 stawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej /Dz. U. Nr 35, poz. 217/, do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. 27 lutego 2007r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Dlatego też rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zostało oparte o przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Zgodnie z art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Płatności obejmują: 1) jednolitą płatność obszarową; 2) płatności uzupełniające do powierzchni uprawy: chmielu i innych roślin. Wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni gruntów rolnych i stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego. Producent rolny składa wniosek o przyznanie płatności na formularzu udostępnionym przez Agencję (art. 3a w/w/ ustawy). W pkt IX wniosku B. O. złożyła oświadczenie, że znane jej są skutki składania fałszywych oświadczeń z art. 297 § 1 Kodeksu karnego oraz zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, a także zobowiązała się m.in. do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich; o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy- wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego; utrzymywania gruntów rolnych, zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. W myśl § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest, min.: uprawa roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów ornych; koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku łąk; wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku pastwisk. . W niniejszej sprawie stwierdzona różnica pomiędzy obszarem zgłoszonych przez B. O. we wniosku działek a obszarem działek uprawnionych do otrzymania w/w płatności przekroczyła 50 %, dlatego też organ odmówił przyznania płatności bezpośrednich i nałożył sankcje. Spełnione zostały przesłanki z art. 138 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców i art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Zarzut skargi związany z przerobieniem protokołu kontroli nie znalazł potwierdzenia w zawartym w aktach sprawy materiale dowodowym. Fakt występowania poprawek w tym protokole nie powoduje automatycznie pozbawienia go określonej wartości dowodowej. Okoliczności naniesienia przez kontrolującego poprawek zostały w wystarczający sposób wyjaśnione przez organ w zaskarżonej decyzji. Prawidłowa wersja protokołu wraz ze zdjęciami została stronie doręczona przez organ, zaś Skarżąca nie wniosła żadnych zastrzeżeń co do tej treści protokołu. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ działał prawidłowo i nie naruszył prawa. Poczynione przez organy ustalenia w zakresie ustalenia różnicy areału gruntów zgłoszonych we wniosku a uprawnionym do otrzymania w/w płatności oraz nie utrzymywania przez Skarżącą gruntów w dobrej kulturze rolnej znajdują potwierdzenie w protokole kontroli jak i w dołączonej doń dokumentacji oraz zdjęciach. Z opisanych co do czasu i miejsca ich wykonania zdjęć wynika, że na wskazanych gruntach wypas bydła był minimalny, a obszar był porośnięty wieloletnią roślinnością, w tym częściowo zadrzewiony. W ocenie Sądu, sankcje wyliczono prawidłowo, mnożąc różnicę pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku a ustalonym (70ha-46,53ha = 23,47ha) a stawką płatności obszarowej do jednego ha wynoszącą na rok 2005 – w przypadku stawki jednolitej płatności obszarowej 225zł oraz 282,35zł w przypadku stawki uzupełniającej płatności obszarowej. Mając na uwadze powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm./ orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy i § 18 ust.1 pkt 1 lit.c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).