I SA/Sz 15/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.) Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu [...] maja 2025 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] r. nr [...] Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2024 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS uchylił decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z 27 listopada 2013 r. nr [...] w całości i na podstawie: art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz.U. z 2024 r., poz. 497 zw. dalej: "u.s.u.s.") w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365 zw. dalej: "rozporządzeniem") odmówił J. C. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będąca jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne za okres 04/2005-08/2013 w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu: - składek - [...] zł, - odsetek liczonych na [...] października 2013 r. przypadających od ww. składek - [...] zł, b) ubezpieczenie zdrowotne za okres 04/2005-08/2013 w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu: - składek - [...] zł, - odsetek liczonych na [...] października 2013 r. przypadających od ww. składek - [...] zł, c) Fundusz Pracy za okres 04/2005-08/2013 w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu: - składek - [...] zł, - odsetek liczonych na [...] października 2013 r. przypadających od ww. składek - [...] zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że [...] października 2013 r. do ZUS wpłynął wniosek strony o umorzenie należności z tytułu składek, ze względu na trudną sytuację materialną i zdrowotną żony. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS po przeprowadzeniu postępowania decyzją z [...] listopada 2013 r. nr [...] odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ: - nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.; - strona nie wykazała zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego strony; - strona nie wykazała, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; - strona nie wykazała, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły stronę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Dnia [...] grudnia 2013 r. do ZUS wpłynął wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym strona zakwestionowała zasadność podlegania do ubezpieczeń oraz zapłaty należności. Strona powołała się na trudną sytuację rodzinną, majątkową oraz zdrowotną swoją i żony. Dnia [...] kwietnia 2014 r. ZUS wydał decyzję w sprawie [...] określającą wysokość zadłużenia strony jako płatnika składek. Od powyższej decyzji strona odwołała się do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. W związku z odwołaniem, postępowanie w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek zostało zawieszone [...] maja 2014 r. postanowieniem nr [...] do czasu wydania przez sąd prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie wysokości zadłużenia. Wyrokiem z [...] października 2021 r., sygn. akt VI U [...] Sąd Okręgowy w S. Wydział VI Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie strony. Wyrok jest prawomocny i podlega wykonaniu, a tym samym strona jest zobowiązana do uregulowania nieopłaconych należności z tytułu składek. W dniu [...] października 2022 r. ZUS wydał postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. W dniu [...] października 2023 r. ZUS wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję z [...] listopada 2013 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Na powyższą decyzję, strona wniosła skargę do WSA w Szczecinie, który wyrokiem z 28 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Sz 683/23 uchylił zaskarżoną decyzję. Wyrok jest prawomocny od [...] kwietnia 2024 r. WSA w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że decyzja uchybia przepisom prawa procesowego poprzez dokonanie wadliwej oceny wystąpienia przesłanki z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej: "rozporządzeniem"). Pismem z [...] maja 2024 r. ZUS zawiadomił stronę, że w związku z prawomocnym wyrokiem WSA w Szczecinie z [...] lutego 2024 r., w celu prawidłowej oceny obecnej sytuacji materialnej oraz majątkowej i możliwości płatniczych strona ma możliwość wypełnienia oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz dostarczenia dokumentów obrazujących jej sytuację materialną i zdrowotną oraz innych dokumentów potwierdzających okoliczności podnoszone we wniosku o umorzenie. Do akt sprawy pełnomocnik strony – żona, przedłożyła: pełnomocnictwo z [...] czerwca 2024 r., oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z [...] czerwca 2024 r., potwierdzenie wpłaty do Wspólnoty Mieszkaniowej z tytułu funduszu remontowego oraz czynszu z [...] czerwca 2023 r., potwierdzenie opłat za gaz z [...] maja 2024 r., za odpady za I i II kwartał z [...] marca 2024 r., za energię elektryczną z [...] maja 2024 r. oraz za Orange GO z [...] czerwca 2024 r., fakturę za zakup 3 koszul męskich z [...] lutego 2024 r., faktury za zakupy w aptece z [...] grudnia 2023 r., [...] lutego 2024 r., [...] lutego 2024 r., [...] stycznia 2024 r. i [...] lutego 2024 r., kopię przekazu pocztowego emerytury z ZUS z [...] marca 2024 r., orzeczenie o niepełnosprawności strony z [...] grudnia 2023 r., decyzję w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z [...] stycznia 2024 r., odpowiedź Naczelnika Urzędu Skarbowego na wniosek z [...] marca 2023 r., druki ZUS DRA z [...] stycznia 2014 r., zaświadczenie ZUS z [...] grudnia 2014 r., decyzję z [...] marca 2024 r. o waloryzacji emerytury żony strony. Dnia [...] października 2024 r. ZUS zawiadomił pełnomocnika strony o zakończeniu przedmiotowego postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. ZUS opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2024 r. nr [...] uchylił swą wcześniejszą decyzję z [...] listopada 2013 r. nr [...] w całości i odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będąca jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł. Organ wskazał, iż w dniu [...] czerwca 2024 r. do ZUS wpłynęło oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Strona poinformowała, że: jest żonata, nie pracuje zarobkowo, pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto miesięcznie, pobiera zasiłek z pomocy społecznej w wysokości [...] zł miesięcznie, nie uzyskuje dochodów z innych źródeł, prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z żoną - Z. C., która uzyskuje dochody w wysokości [...] zł netto miesięcznie, strona ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat - [...] zł, opłat eksploatacyjnych - [...] zł + [...] zł (275,58 zł), kosztów leczenia - [...] zł oraz innych - opłat za śmieci [...] zł, nie posiada środków pieniężnych na rachunkach bankowych, nie posiada ruchomości, ma 70 lat i jest po chemio i radioterapii. Rubryki dotyczące zobowiązań pieniężnych, posiadanego majątku ruchomego i nieruchomego oraz praw majątkowych i wierzytelności pozostały niewypełnione. Na podstawie danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych organ ustalił, że: [...] listopada 2014 r. strona zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej, od [...] lutego 2019 r. strona jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako emeryt i otrzymuje wolne od potrąceń egzekucyjnych świadczenie emerytalne w wysokości od [...] marca 2024 r. [...] zł brutto (wraz z dodatkiem rolnym w wysokości [...] zł), tj. [...] zł netto miesięcznie; żona strony pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto miesięcznie; strona była właścicielem we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej dwóch nieruchomości - terenów mieszkaniowych o powierzchni [...] ha w T. przy ul. [...] o nr księgi wieczystej [...] oraz mieszkania o powierzchni 59,12 m2 w T. przy ul. [...]/3 o nr księgi wieczystej [...], które [...] stycznia 2014 r. umową w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] strona darowała wspólnie z żoną, synowi - P. C., z zapisu w księdze wieczystej nr [...] wynika, że ustanowiono dożywotnią i bezpłatną służebność mieszkania na rzecz strony i żony; strona figuruje jako właściciel przyczepy ciężarowej S. z 2005 r. oraz samochodu osobowego P. C. z 1994 r. ZUS zweryfikował zadłużenie pod kątem ewentualnego przedawnienia i stwierdził, że należności z tytułu składek na strony koncie płatnika składek nie przedawniły się z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Organ nakreślił stan prawny dotyczący okresu przedawnienia składek. Organ wyjaśnił, że nieopłacone należności z tytułu składek zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym, które zostało wszczęte [...] lutego 2014 r., następnie [...] kwietnia 2014 r. wydano decyzję o wysokości zadłużenia (znak sprawy [...]), od której [...] kwietnia 2014 r. strona wniosła odwołanie do Sądu Okręgowego w S. Wydział VI Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który wyrokiem z [...] października 2021 r. o sygn. akt VI U [...] odwołanie oddalił. Wyrok jest prawomocny od [...] listopada 2021 r. (art. 24 ust. 5f u.s.u.s). Należności z tytułu składek za okres od marca 2009 r. do lipca 2013 r. zostały, również objęte postępowaniem egzekucyjnym wszczętym na podstawie tytułów wykonawczych z [...] października 2013 r. (art. 24 ust. 5b u.s.u.s). Ponadto, [...] sierpnia 2013 r. wpłynął wniosek strony o umorzenie nieopłaconych należności z tytułu składek na podstawie ustawy z dnia [...] listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551, tzw. "ustawy abolicyjnej"). Prowadzone postępowanie abolicyjne zostało zawieszone w okresie kiedy strona kwestionowała obowiązek opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek. Po podjęciu postępowania,, decyzją z [...] lutego 2023 r. nr [...] ustalono stronie warunki umorzenia oraz określono należności podlegające umorzeniu w ramach tego postępowania. Na podstawie art. 1 ust. 15 ustawy abolicyjnej bieg terminu przedawnienia należności ulegał z mocy prawa zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o umorzeniu należności bądź o odmowie umorzenia. Tym samym, nieopłacone należności są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Kwestionowane przez stronę okoliczności obowiązku opłacenia należności z tytułu składek były przedmiotem kontroli sądowej i zostały prawomocnie rozstrzygnięte. Organ zgodnie z zaleceniem WSA w Szczecinie, przedstawił wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy kwotami uwzględnionymi w decyzji ZUS z [...] listopada 2013 r. nr [...], a zawartymi w decyzji z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] (o wysokości zadłużenia): - na ubezpieczenia społeczne - okres zaległości pozostaje taki sam, tj. od [...] do [...], zmieniła się kwota zaległości pomiędzy decyzjami, w decyzji z [...] listopada 2013 r. kwota należności głównej określona została na [...] zł, natomiast w decyzji z [...] kwietnia 2014 r. na kwotę [...]zł, różnica na minus to [...] zł i wynika z korekt dokumentów rozliczeniowych strony o dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, dokonanych z urzędu [...] lutego 2014 r., łączna kwota wynikająca z korekt to [...] zł i została zaksięgowana na ubezpieczenia społeczne za [...], ponadto [...] lutego 2014 r. zaksięgowano na ubezpieczenia społeczne za [...] wpłatę egzekucyjną z [...] stycznia 2014 r. - wpłata egzekucyjna (łącznie [...] zł) pokryła należność główną za [...] w wysokości [...] zł, ponadto [...] stycznia 2014 r. strona dokonała wpłaty w wysokości [...] zł, oznaczając ją jako wpłatę na ubezpieczenia społeczne za [...] - z tej wpłaty należność główna na ubezpieczenia społeczne za [...] została pokryta w kwocie [...]zł, a reszta na odsetki; - na ubezpieczenie zdrowotne - w decyzji z [...] listopada 2013 r. wskazano błędny okres zalegania, ponieważ wskazano okres od [...] do [...], prawidłowy okres zaległości obejmuje okres od [...] do [...] i pozostaje nadal aktualny, zmieniła się kwota zaległości pomiędzy decyzjami, w decyzji z [...] listopada 2013 r. kwota należności głównej określona została na [...] zł, natomiast w decyzji z [...] kwietnia 2014 r. na kwotę [...]zł - różnica na minus to [...] zł i wynika ona w całości z wpłaty dokonanej przez stronę [...] stycznia 2014 r. w kwocie [...]zł, wpłata została oznaczona jako składka na ubezpieczanie zdrowotne za [...], z tej wpłaty należność główna na ubezpieczenie zdrowotne [...] została pokryta w kwocie [...]zł, a reszta na odsetki); - na Fundusz Pracy - w decyzji z [...] listopada 2013 r. wskazano błędny okres zalegania, ponieważ wskazano okres od [...] do [...], a prawidłowy okres zaległości obejmuje okres od [...] do [...] i pozostaje nadal aktualny, w decyzji z [...] listopada 2013 r. kwota należności głównej określona została na [...] zł, natomiast w decyzji z [...] kwietnia 2014 r. na [...] zł, różnica na minus to [...] zł. i wynika ona z korekty zwiększającej z urzędu DRA za [...] - korekta z [...] stycznia 2014 r. zwiększająca Fundusz Pracy z kwoty [...]zł do kwoty [...]zł (zwiększenie o [...] zł), ponadto [...] stycznia 2014 r. płatnik dokonał wpłaty [...] zł oznaczając ją jako wpłatę na FP za [...] - wpłata pokryła w całości zaległość za [...] (całość wpłaty rozliczyła się na należność główną, odsetki nie zostały naliczone). W dalszej kolejności organ powołał treść art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. wskazując, że przytoczone w przepisie przypadki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że: - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. (śmierć zobowiązanego) nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; - przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: - sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, - ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; - nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, jednak nie zostało spełnione kryterium braku następców prawnych, ponieważ strona ma żonę i syna oraz kryterium braku majątku, ponieważ strona pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto, które pozwala na skuteczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego; - przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. - nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi [...] zł; - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; - przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS w S. zostało zawieszone ze względu na toczące się w sądzie postępowanie abolicyjne, a strona dysponuje składnikiem majątkowym podlegającym egzekucji w postaci świadczenia emerytalnego, z którego można prowadzić egzekucję do wysokości 25% kwoty brutto świadczenia. Organ stwierdził, że ponieważ wobec strony nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ przeanalizował sprawę także pod kątem wystąpienia okoliczności o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia i podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Organ dodał, że o istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Organ wskazał, że decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej strona powinna być świadoma, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tego tytułu za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Priorytetem dla przedsiębiorcy powinno być gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, a tym samym obowiązkowych składek. Organ stwierdził, że przesłanka wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ strona zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej. Odnośnie wystąpienia przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia organ wskazał, że powyższe uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Strona poinformowała, że choruje na raka pęcherza, prostaty i jelita grubego. Z dokumentów medycznych załączonych do akt sprawy wynika, że w 2023 r. rozpoznano u strony nowotwór złośliwy pęcherza moczowego, strona przeszła chemioterapię, radioterapię i hormonoterapię. [...] grudnia 2023 r. strona została zaliczona przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, orzeczenie zostało wydane do [...] grudnia 2027 r., a niepełnosprawność datuje się od [...] września 2023 r. Z orzeczenia wynika, że strona wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie korzystania, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Strona ma 70 lat. Strona poinformowała również, że żona choruje na kręgosłup, raka piersi, jest po radio- i chemioterapii. Z załączonego zaświadczenia wynika, że żona strony od [...] sierpnia 1994 r. ma przyznaną na stałe rentę inwalidzką. ZUS wskazał, że ze zrozumieniem podchodzi do sytuacji zdrowotnej strony i jego żony, jednak strona otrzymuje świadczenie emerytalne, które jest stałym dochodem wypłacanym niezależnie od stanu zdrowia oraz konieczności sprawowania opieki nad członkiem rodziny i może stanowić źródło sukcesywnej spłaty zaległości wobec ZUS. Organ stwierdził, że w sprawie ta przesłanka nie zachodzi. Organ stwierdził, że ograniczone możliwości płatnicze strony, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Organ wskazał, że strona otrzymuje wolne od potrąceń egzekucyjnych świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Nadto, strona oświadczyła, że pobiera zasiłek z pomocy społecznej w wysokości [...] zł miesięcznie a z decyzji Burmistrza T. z [...] stycznia 2024 r. wynika, że stronie został przyznany zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie (do [...] grudnia 2027 r.). Z oświadczenia strony wynika, że prowadzi 2 - osobowe gospodarstwo domowe z żoną, która uzyskuje dochody w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Według danych organu, żona pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto, miesięcznie. Organ stwierdził, że budżet gospodarstwa domowego strony w wysokości [...] zł jest zdecydowanie wyższy niż poziom minimum socjalnego, określony w październiku 2024 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych na kwotę [...]zł w II kwartale 2024 r. dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego. W ocenie organu, sytuacja finansowa strony nie wskazuje na stan ubóstwa i konieczność sięgania po pomoc z opieki społecznej, która dedykowana jest tylko osobom w bardzo trudnej, zagrażającej egzystencji sytuacji materialnej. Strona oświadczyła, że nie korzysta z pomocy socjalnej skierowanej do osób znajdujących się w niedostatku. Organ wskazał, że udzielenie wsparcia ze środków z pomocy społecznej poprzedzone jest szczegółowym, obowiązkowym wywiadem środowiskowym. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1296) od 1 stycznia 2022 r. obowiązuje kwota kryterium dochodowego z pomocy społecznej dla osoby w rodzinie w wysokości 600 zł. Strona oświadczyła, że ponosi stałe, miesięczne koszty związane z utrzymaniem w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu miesięcznych opłat - [...] zł, opłat eksploatacyjnych - [...] zł, kosztów leczenia - [...] zł oraz innych (opłaty za śmieci) - [...] zł. Pełnomocnik załączyła do akt sprawy potwierdzenia ponoszonych kosztów. Miesięczne koszty związane z utrzymaniem organ wyliczył na kwotę [...]zł i uznał, że budżet gospodarstwa domowego strony pozwala na ich sfinansowanie w całości. W miesięcznych kosztach nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym na zakup żywności, artykułów higienicznych, ubrań, itp., jednak nie maja one charakteru nadzwyczajnego, ponieważ są ponoszone przez ogół społeczeństwa i na ich realizację stronie pozostaje kwota ponad [...] zł miesięcznie. Zdaniem organu, na uwagę zasługuje również fakt, że pozytywny wpływ na poziom zaspokajania niezbędnych potrzeb bytowych rodziny mają wypłacane przez ZUS stronie i żonie dodatkowe świadczenia w postaci tzw. trzynastych i czternastych emerytur. Strona nie wskazała czy posiada inne zobowiązania finansowe. Organ wskazał, że instytucja umorzenia służy wsparciu osób w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi czy innymi, niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami, w sytuacji gdy status materialny trwale nie rokuje w kontekście spłaty zadłużenia. W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że takie okoliczności zachodzą. Słuszny interes gospodarstwa domowego strony i możliwość zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych, zabezpiecza dochód znacznie przekraczający poziom minimum socjalnego. W ocenie organu, nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt, że [...] stycznia 2014 r. umową w formie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] strona wspólnie z żoną darowała synowi dwie nieruchomości położone w T. - tereny mieszkaniowe o powierzchni [...] ha oraz mieszkanie o powierzchni [...] m2, tzn. strona wyzbyła się majątku w okresie kiedy była już dłużnikiem ZUS. Jednocześnie strona i żona mają zapewnione nieodpłatne i dożywotnie prawo do korzystania z mieszkania. Organ wskazał, że zgodnie z art. 897 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U z 2024 r., poz. 1061 ze zm.) jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. W świetle powyższego, syn w przypadku trudnej sytuacji finansowej winien stronę wspomóc. W ocenie organu, na podstawie dostępnych materiałów należy uznać, że strona nie udowodniła, że sytuacja materialno-bytowa, rodzinna oraz zdrowotna definitywnie uniemożliwia spłatę zaległych należności wobec ZUS. Natychmiastowe umorzenie należności naruszałby zatem interes publiczny oraz konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a płatnik nie był pochopnie z niego zwalniany (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 577/00). Umorzenie stanowi wyraz definitywnej rezygnacji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania. Organ stwierdził, że na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, ZUS nie znalazł podstaw do umorzenia żądanych należności w oparciu o zapisy rozporządzenia oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W ocenie organu okoliczności w nich wymienione nie zachodzą. W niniejszej sprawie ZUS zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał subsumpcji, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia w zgodzie z treścią art. 7, 77, 80 oraz 107 k.p.a. ZUS dokonał weryfikacji należności z tytułu składek i stwierdził, że w sentencji decyzji z [...] listopada 2013 r. nr [...] pominięto jeden miesiąc zadłużenia tj. [...] na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek. Kwoty zadłużenia są prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił : 1) naruszenie przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie umorzenia należności składkowych skarżącego pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, podczas gdy skarżący wykazał w postępowaniu, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, 2) naruszenie przepisu § 3 ust. 1 pkt. 1, 2 i 3 rozporządzenia w zw. z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., poprzez jego błędną wykładnię (i w konsekwencji - niewłaściwe zastosowanie) polegającą na przyjęciu, że ww. przepis zawiera wyczerpujące wyszczególnienie przesłanek możliwości umorzenia należności składkowych pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, podczas gdy z zawartego w ust. 1 tego przepisu sformułowania "w szczególności" jednoznacznie wynika, że ww. wyliczenie przesłanek ma charakter przykładowy zarazem zaś wynika, że przesłanką umorzenia wynikającą z tego przepisu, jest wykazanie, że zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, 3) naruszenie przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji, polegające na tym, że w zakresie ustalania przez skarżony organ możliwości umorzenia należności składkowych skarżącego pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, skarżony organ ograniczył się wyłącznie do badania przesłanek enumeratywnie wyszczególnionych w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, podczas gdy wyliczenie tych przesłanek zawarte w tym przepisie ma charakter wyłączne przykładowy, co w konsekwencji sprawiło, że w przeprowadzonym postępowaniu skarżony organ nie podjął wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, i nie rozpatrzył w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, 4) naruszenie przepisu art. 7 k.p.a., mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji, polegające na tym, że skarżony organ stanął na stanowisku, że to ciężar dowodowy w zakresie udowodnienia przesłanek umorzenia należności składkowych skarżącego spoczywa wyłącznie na skarżącym, podczas gdy w myśl ww. przepisu, w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, także z urzędu. W uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinął argumentację podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Działając w tak zakreślonych granicach procedowania należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do zasadności odmowy skarżącemu umorzenia należności składkowo – odsetkowych, należnych Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS. Zdaniem organu, w sprawie nie zachodziła całkowita nieściągalność ani inne ujawnione i stwierdzone przesłanki stanowiące podstawę umorzenia należności z tytułu składek. Zdaniem skarżącego, organ nie rozważył w sposób wyczerpujący okoliczności związanych z jego sytuacją rodzinną oraz majątkową i realną możliwością spłaty zadłużenia. Skarżący podniósł, że wywody organu w kontekście sytuacji osobistej skarżącego są nieadekwatne, oderwane od realiów tej sprawy. Nadto, organ pomija okoliczność, że należność składkowa, której umorzenia się domaga, nie powstała wskutek "zwykłego" uchylania się od terminowego ponoszenia składek ZUS a wskutek faktu, że skarżący przez osiem lat nie był świadom, iż nieprawidłowo ponosi składki na KRUS, bo powinien je ponosić na ZUS. Poza sporem pozostawała ocena organu, iż zarówno zaległe składki, jak i akcesoryjne wobec nich odsetki za zwłokę nie uległy przedawnieniu. Dokonując sądowej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy zaznaczyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 28 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Sz 683/23 uchylił decyzję ZUS z 13 października 2023 r. W związku z powyższym orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania oceną prawną, o których mowa w art. 153 p.p.s.a. Należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z brzmienia powołanego art. 153 p.p.s.a. wynika, że zarówno organy administracji, jak i sądy administracyjne, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Przez ocenę prawną rozumieć należy wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym powinna dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu, czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią zaś z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (S. Hanausek, System Prawa Procesowego Cywilnego, tom 3, Zaskarżanie orzeczeń sądowych, Ossolineum, s. 318). Podkreślenia wymaga, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 lutego 2024 r. sygn. akt I SA/Sz 683/23 wyraźnie wskazano, że organ odwołał się do dokumentów i okoliczności, które nie znajdują potwierdzenia w nadesłanych do sądu aktach administracyjnych sprawy, bądź też wzajemnie się wykluczają. Sąd zwrócił również uwagę, że wysokości należności głównych określonych decyzją z [...] kwietnia 2014 r. o których mowa w wyroku Sądu Okręgowego w S. z [...] października 2021 r. oraz określonych decyzją z [...] listopada 2013 r. za tożsame okresy, nie pokrywają się ze sobą. Ponadto, zauważył, że odnośnie do minimum socjalnego i minimum egzystencji organ posłużył się danymi ogłoszonymi przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych za rok 2022, choć na dzień wydania decyzji dostępne już był dane za I kwartał 2023 r. Sąd wskazał, że negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, choć podejmowane w ramach uznania administracyjnego, powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy, które znajdują odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym sprawy, zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Według sądu, zaskarżona decyzja w istocie nie poddawała się merytorycznej kontroli w zakresie utrzymania w mocy decyzji z [...] listopada 2013 r. i podlegała uchyleniu z uwagi na brak odniesienia się przez organ do istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, które mogły w sposób istotny wpłynąć na rozstrzygnięcie, a związanych z faktycznie dokonywanymi umorzeniami należności skarżącego. Rozpoznając ponownie sprawę organ został zobowiązany aby wszelkie dokumenty, do których odwołuje się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, znalazły odzwierciedlenie w aktach sprawy. Organ miał również odnieść się do rozbieżności pomiędzy kwotami wynikającymi z decyzji z [...] listopada 2013 r. a ustalonymi decyzją z [...] kwietnia 2014 r., o której mowa w wyroku Sądu Okręgowego w S. z [...] października 2021 r. Nadto, organ został zobowiązany do wyjaśnienia, dlaczego i które określone należności skarżącego podlegały umorzeniu w tym bądź też innym prowadzonym przez niego postępowaniu, podczas gdy inne takiemu umorzeniu nie podlegały oraz jaki miało to wpływ na kwoty konkretnie wskazane w decyzji z [...] listopada 2013 r. W zaleceniach sądu wskazano, że organ ponownie wnikliwie rozważy, w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego, sytuację skarżącego pod kątem przesłanek umorzenia należności z tytułu składek określonych w art. 28 u.s.u.s. oraz w rozporządzeniu, biorąc pod uwagę aktualną sytuację materialną i zdrowotną skarżącego i jego rodziny. Organ posłuży się możliwie aktualnymi na dzień rozstrzygnięcia danymi dotyczącymi minimum socjalnego oraz minimum egzystencji, jak również porówna stwierdzoną sytuację materialną skarżącego z wysokością zaległej należności z tytułu składek i zestawi wysokość dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z niezbędnymi kosztami jego utrzymania, w celu ustalenia, czy skarżący jest w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez niedostatku. Sąd zauważa, że po wydaniu prawomocnego wyroku przez sąd administracyjny w niniejszej sprawie, nie miała miejsca zamiana prawa, na podstawie którego rozpoznano sprawę oraz nie zmieniły się okoliczności faktyczne sprawy, które pozwalałyby na uznanie, iż ustało związanie powyższym wyrokiem w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. W ocenie sądu, poddane obecnie kontroli sądowoadministracyjnej decyzje wykonały wskazane zalecenia ale częściowo. Organ dokonał rozpoznania sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego, rodzaju, okresu i wysokości należności na podstawie wszystkich uzyskanych i przedłożonych do sprawy dokumentów, także uwzględnionych w decyzjach z [...] listopada 2013 r, [...] oraz z [...] października 2023 r. nr [...]/[...]. Nadto, zgodnie z zaleceniem sądu, organ wyjaśnił rozbieżności pomiędzy kwotami uwzględnionymi w decyzji ZUS z [...] listopada 2013 r. nr [...], a zawartymi w decyzji z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Zaskarżona do sądu decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja podlegają jednakże uchyleniu, albowiem nie poddają się kontroli sądu w pozostałym zakresie. Materialnoprawną podstawą umorzenia należności z tytułu składek jest powołany w decyzji art. 28 u.s.u.s. Wskazany przepis daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Jednocześnie na postawie art. 32 u.s.u.s. przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność składek, o której mowa w art. 28 ust. 2 tej ustawy zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 oraz z 2023 r. poz. 825); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Ponadto, należności z tytułu składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w cytowanym na wstępie rozporządzeniu. Przepis § 3 ust. 1 ww. aktu stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w następujących przypadkach: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z przywołanych przepisów jednoznacznie wynika, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. Dopiero wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek otwiera organowi możliwość (a nie obowiązek) zastosowania tego rodzaju ulgi. W tym to bowiem momencie organ rozstrzygający sprawę korzysta z przypisanego mu uprawnienia do zastosowania uznania administracyjnego, nie musi, lecz może umorzyć takie należności (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Sądowej kontroli legalności takiej decyzji podlega zaś prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Obowiązkiem sądu jest dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Natomiast o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, rozstrzyga organ administracji publicznej. W ocenie sądu, ZUS dokonał prawidłowej analizy okoliczności sprawy pod kątem spełnienia przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. W sprawie nie budzi wątpliwości, że nie zaistniała żadna z podstaw całkowitej nieściągalności należności skarżącego z tytułu składek. Zdaniem sądu, organ w sprawie nie dokonał jednak rzetelnej i wnikliwej analizy sytuacji skarżącego biorąc pod uwagę jego aktualną sytuację materialną, finansową a przede wszystkim zdrowotną, pod kątem wystąpienia przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Rozważając, czy konieczność spłaty zadłużenia wpłynie negatywnie na możliwość zaspakajania przez skarżącego niezbędnych potrzeb życiowych organ odniósł się do kryterium minimum socjalnego, które w II kwartale 2024 r., dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosiło [...] zł. Budżet gospodarstwa domowego skarżącego, organ wyliczył na kwotę [...]zł, która to kwota przekracza poziom minimum socjalnego i nie wskazuje w ocenie organu, na stan ubóstwa. Organ ustalił, że skarżący otrzymuje wolne od potrąceń egzekucyjnych świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto miesięcznie oraz pobiera zasiłek z pomocy społecznej w wysokości [...] zł miesięcznie. Z decyzji Burmistrza T. z [...] stycznia 2024 r. wynika, że skarżącemu został przyznany zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie (do [...] grudnia 2027 r.). Skarżący prowadzi 2 - osobowe gospodarstwo domowe z żoną, która uzyskuje dochody w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Zgodnie z oświadczeniem, skarżący ponosi stałe, miesięczne koszty związane z utrzymaniem w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu miesięcznych opłat - [...] zł, opłat eksploatacyjnych - [...] zł, kosztów leczenia - [...] zł oraz innych (opłaty za śmieci) - [...] zł. Organ ustalił, że z potwierdzenia opłaty za odpady wynika, że opłata ta wynosi - [...] zł i nie jest ponoszona w skali miesiąca, ale w okresie II kwartałów czyli 6 miesięcy, co daje miesięcznie kwotę w wysokości [...] zł. Zatem miesięczne koszty związane z utrzymaniem wynoszą, zdaniem organu [...] zł, a nie [...] zł, a budżet gospodarstwa domowego skarżącego pozwala na ich sfinansowanie w całości. W miesięcznych kosztach nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym na zakup żywności, artykułów higienicznych, ubrań, itp., jednak zdaniem organu, nie mają one charakteru nadzwyczajnego, ponieważ są ponoszone przez ogół społeczeństwa. Nadto, organ zauważył, że pozytywny wpływ na poziom zaspokajania niezbędnych potrzeb bytowych rodziny, mają wypłacane przez ZUS skarżącemu i żonie dodatkowe świadczenia w postaci tzw. trzynastych i czternastych emerytur. W ocenie sądu, powyższe stanowisko organu jest wadliwe. Z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wyraźnie wynika, że należy ocenić m.in. stan majątkowy aby ustalić, czy zapłata nie pociągnie dla strony (jej rodziny) zbyt ciężkich skutków, w tym nie pozbawi strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Tym samym, obowiązkiem organu jest każdorazowo rozważyć, czy zapłata należności nie doprowadzi do tych niekorzystnych skutków, bo właśnie taki stan z punktu widzenia interesu publicznego nie jest pożądany. Podkreślić przy tym należy, że przy wyłożeniu i zastosowaniu zwrotu normatywnego: "zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych" trzeba przyjąć, że nie chodzi tu tylko o zachowanie standardu minimum koniecznego do przeżycia, ale o minimalnie godziwy poziom życia (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 8 kwietnia 2021 r., I SA/Rz 140/21, CBOSA). Ponadto, przy ocenie tej przesłanki należy także wziąć pod uwagę, czy trudności płatnicze osoby zobowiązanej mają charakter okresowy, czy też trwały i pogłębiający się oraz czy istnieją szanse na poprawę sytuacji finansowej. Ponadto należy wskazać, że w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu składek, zdaniem sądu, nie można uznać za wystarczające samo stwierdzenie, że dochód skarżącego kształtuje się na poziomie wyższym od ustalonego minimum socjalnego. Sama koncepcja minimum socjalnego oparta jest o założenie, że chodzi o kwotę, która zabezpieczy istotne, podstawowe potrzeby. Organ w każdej indywidualnej sprawie musi jednak ocenić, czy środki, którymi faktycznie dysponuje strona można uznać za wystarczające na zaspokojone jej zindywidualizowanych, konkretnych i niezbędnych potrzeb, w tym zatem tych wskazanych przez skarżącego, jak również tych koniecznych jak np. na zakup lekarstw, przedmiotów ortopedycznych, środków pomocniczych ułatwiających funkcjonowanie. O ile zatem sięgnięcie przez organ porównawczo do kryterium minimum socjalnego należy ocenić jako - co do zasady - uzasadnione, to wyprowadzenie z niego rzetelnych wniosków wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności indywidualnych tej konkretnej sprawy, mogących rzutować na odmienności sytuacji od statystycznej i dokonania w tym zakresie analizy. Poziom minimum socjalnego jest kształtowany w oparciu o dane GUS i pewne statystyczne założenia dotyczące ponoszonych wydatków wobec czego, organ powinien zawsze, jeśli nawet traktuje to kryterium jako wzorzec, dokonywać oceny możliwości finansowych strony z uwzględnieniem szczególnych okoliczności indywidualizujących jej sytuację materialną, a także zdrowotną. Przykładem takich okoliczności są zwiększone wydatki na ochronę zdrowia, konieczność ponoszenia dodatkowych wydatków np. na środki higieny dla osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności, a które nie są brane pod uwagę w wartościach statystycznych, ale znacząco mogą rzutować na faktyczne możliwości finansowe strony w konkretnym przypadku. W toku postępowania administracyjnego strona przedstawiła dowody na ponoszenie znacznych kosztów swojego leczenia oraz podnosiła argumenty wskazujące na trudną sytuację zdrowotną swoją i żony. Zdaniem sądu, te okoliczności nie zostały przez organ dostatecznie wnikliwie rozważone. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący ma 70 lat i choruje na raka pęcherza, prostaty i jelita grubego. Z dokumentów medycznych załączonych do akt sprawy wynika, że w 2023 r. rozpoznano u skarżącego nowotwór złośliwy pęcherza moczowego, skarżący przeszedł chemioterapię, radioterapię i hormonoterapię. [...] grudnia 2023 r. skarżący został zaliczony przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, orzeczenie zostało wydane do [...] grudnia 2027 r., a niepełnosprawność datuje się od [...] września 2023 r. Z orzeczenia wynika także, że skarżący wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie korzystania, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Nadto, żona skarżącego choruje na kręgosłup, raka piersi, jest po radio- i chemioterapii. Z załączonego zaświadczenia wynika, że i Z. C. od [...] sierpnia 1994 r. ma przyznaną na stałe rentę inwalidzką. Zdaniem sądu, nie ulega wątpliwości, że gospodarstwo domowe, w którym funkcjonuje osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności, całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji, jest obciążone istotnie wyższymi wydatkami z kategorii koniecznych w porównaniu ze statystycznymi gospodarstwami domowymi tworzonymi wyłącznie przez osoby zdrowe. W niniejszej sprawie mamy aż dwie osoby chore prowadzące wspólne gospodarstwo domowe. Organ w każdej indywidualnej sprawie musi zatem ocenić, czy środki, którymi faktycznie dysponuje strona można uznać za wystarczające na zaspokojone jej zindywidualizowanych i niezbędnych potrzeb, w tym zatem tych wskazanych przez skarżącego, jak również tych koniecznych. Podkreślić należy, że podjęcie rozstrzygnięcia o umorzeniu należności wymaga by interes publiczny i interes zobowiązanego zostały należycie wyważone. Temu właśnie celowi służy analiza sytuacji materialnej i sytuacji życiowej zobowiązanego, uwzględniająca stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. Obowiązkiem organu jest rozważenie, czy odmowa umorzenia nie doprowadzi do takiego pogorszenia sytuacji zobowiązanego, że nie będzie w stanie zaspakajać niezbędnych potrzeb życiowych i w konsekwencji będzie zmuszony korzystać z pomocy społecznej. W niniejszej sprawie, skarżący już pobiera zasiłek z pomocy społecznej i zasiłek pielęgnacyjny. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że nie negując uprawnienia organu orzekającego w sprawach umorzenia należności z tytułu składek do swobodnego wyboru rozstrzygnięcia, nie można tracić z pola widzenia faktu, że ocena ta nie może być sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Organy nie zgromadziły materiału dowodowego i nie oceniły go w sposób prawidłowy, a wywiedzione wnioski naruszają zasadę swobodnej oceny dowodów, czego konsekwencją jest formułowanie nielogicznych wniosków, jako efektu przeprowadzonego postępowania. W świetle powyższego sąd uznał, że organ naruszył przepisy procesowe - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a., które to naruszenie niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie do uwzględnienia powyższej oceny prawnej i wyeliminowania wskazanych nieprawidłowości. Z tych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.