I SA/Sz 1522/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 7 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. O. Z. [..] "S" przy W. O. M. P. – Z. C. L. i P. w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 18 października 2013 r. znak [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. M. O. Z. [...] "S." przy W. O. M. P.-Z. C. L. i P. w S. odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 18 października 2013 r. znak [...] w wysokości [..] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Skarżąca wezwana przez referendarza sądowego do przedłożenia stosownych dokumentów, nadesłała wyciągi z rachunków bankowych, jednostronny rachunek zysków i strat skarżącej na koniec grudnia 2013 r. i rok ubiegły, 2 zawiadomienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia 10 grudnia 2013 r. o zajęciu rachunku bankowego skarżącej (w I. B. Ś. oraz B. S.A.) na kwotę [...] zł oraz 2 zawiadomienia tego organu z dnia 19 grudnia 2013 r. o zajęciu rachunku bankowego skarżącej (w I. B. Ś. oraz B. S.A.) na kwotę [...] zł, skierowane do skarżącej tytuły wykonawcze Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w S. z dnia 5 listopada 2013 r. i 5 grudnia 2013 r. dotyczące należności z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007 r. oraz za okres od stycznia do sierpnia 2008 r. Z treści wniosku, a także złożonych przez stronę dokumentów i oświadczeń wynikało, że skarżąca organizacja jest związkiem zawodowym, nie posiada żadnych środków finansowych, które mogłyby zostać przeznaczone na uiszczenie wpisu od wniesionej skargi. Jedynymi przychodami są składki członkowskie, przeznaczane na bieżącą działalność związku. Posiadane na rachunkach bankowych środki finansowe zostały zablokowane w związku z wszczętą egzekucją komorniczą, gdyż decyzji organu pierwszej instancji został nadany rygor natychmiastowej działalności. Skarżąca podniosła ponadto, że pracownicy związku mają wykształcenie medyczne i nie znają skomplikowanych kwestii podatkowych. Dlatego złożyli wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego, który pomógłby związkowi skutecznie prezentować swoje stanowisko w sprawie. Zaznaczono, że organizacja nie posiada środków, które pozwoliłyby jej opłacić wynagrodzenie doradcy podatkowego. W złożonym oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że skarżąca posiada majątek o wartości [...] zł, środki trwałe o wartości [...] zł, stratę za ostatni rok w wysokości [..] zł. Na rachunkach bankowych (w I., M., B.) wykazała środki pieniężne w łącznej wysokości [...] zł. Strona wyjaśniła nadto, że została utworzona i rozpoczęła działalność w dniu 2 czerwca 2008 r., nie prowadziła działalności gospodarczej i nie podejmowała żadnych uchwał o dodatkowych wpłatach członków związku. Aktualna liczba członków M. N. "S." przy W.-Z. w S. to 79 osób. Referendarz sądowy po rozpoznaniu wniosku skarżącej, postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2013 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W ocenie referendarza wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie gdyż skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wprawdzie ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że sytuacja finansowa organizacji nie jest dobra, jednakże skarżąca organizacja, zrzeszająca 76 osób, nie skorzystała z przewidzianej w jej statucie możliwości uzyskania wpłat członków związku na cel związany z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie. Skarżąca stwierdziła bowiem, że nie podejmowała żadnych uchwał o dodatkowych wpłatach członków związku. W takiej sytuacji – w ocenie referendarza - skarżąca organizacja nie może skutecznie żądać przeniesienia na Skarb Państwa ciężaru kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Jeśli bez uzasadnionej przyczyny pozbawia się zebrania takich środków, z których mogłyby być pokryte koszty postępowania, w tym wynagrodzenie pełnomocnika, wniosek o przyznanie prawa pomocy był nieusprawiedliwiony. Skarżąca w piśmie z dnia 14 kwietnia 2014 r. wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza. W uzasadnieniu wskazała, że nie posiada żadnego majątku, a jej jedynym źródłem finansowania działalności są składki członkowskie. Aktualnie konta bankowe związku są zajęte przez komornika skarbowego. Zdaniem strony skarżącej, w takiej sytuacji zebranie dodatkowych składek, których celem byłoby poniesienie kosztów postępowania sądowego jest niemożliwe, albowiem wszelkie pieniądze jakie wpłyną na rachunek bankowy będą od razu zajęte na poczet zobowiązań podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a." w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: " p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do postanowień art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przytoczonej regulacji prawnej wynika, że ustawodawca wprowadzając odstępstwo od ogólnej reguły, ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, uzależnił prawo do skorzystania ze zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania od wykazania przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej ubiegającą się o to zwolnienie zaistnienia okoliczności, o których mowa w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Użyty w tych przepisach zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że postanowienie referendarza wskutek wniesienia sprzeciwu, straciło moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd. Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie sądu strona żądając przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie pełnomocnika, nie wykazała jednocześnie, że nie posiada jakichkolwiek środków na poniesienie wszystkich kosztów postępowania, bowiem przedstawione przez nią dokumenty obrazują jedynie fragmentarycznie jej sytuację finansową. Pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Podkreślić należy, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać się szczególną starannością w zgromadzeniu przedłożonych dokumentów mających uwiarygodnić jej trudną sytuację materialną. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w odniesieniu do ww. podmiotów przyznał sądowi swobodę w podjęciu rozstrzygnięciu co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy w razie stwierdzenia, że wnioskodawca nie dysponuje żadną kwotą pozwalającą na uiszczenie kosztów postępowania, stanowiąc, że prawo pomocy "może być przyznane". Zatem - odmiennie niż w przypadku osoby fizycznej - nawet w sytuacji gdy sąd stwierdzi, że wystąpiły przesłanki uzasadniające zwolnienie od kosztów i ustanowienie pełnomocnika, nie jest zobowiązany do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd zauważa, że wnioskodawczyni w złożonym oświadczeniu o majątku i dochodach w części dotyczącej stanu rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wykazała rachunek w: I. ze stanem konta – [...] zł, M. – stan konta [..] zł oraz w B. – stan konta [...] zł. Odpowiadając na wezwanie do przedłożenia wyciągów z wszystkich rachunków bankowych za okres od 15 grudnia 2013 r. do 15 lutego 2014 r., nadesłała kserokopię wezwania z dnia 8 stycznia 2014 r. z I. do spłaty zadłużenia w wysokości [...]zł, w którym poinformowano jednocześnie o objęciu rachunków zajęciem egzekucyjnym, w związku z tym spłaty należało dokonać na inne podane konto. Dołączyła także potwierdzenie salda na dzień 31 grudnia 2013 r., w którym wykazano kwotę [...] zł, na koncie "I." w powyżej wymienionym banku. Z wyciągów z banku M. wynika, że w grudniu 2013 r. i styczniu 2014 r. suma oszczędności na tym koncie wynosiła [...] zł, a w lutym 2014 r. – [...] zł. Z historii rachunku w B. S.A. wynika, że w okresie od grudnia 2013 r. do marca 2014 r. strona posiadała na koncie około [...] zł. Z nadesłanych dokumentów wynika ponadto, że tylko 1 spośród trzech wymienionych we wniosku (złożonym na formularzu PPPr) rachunków bankowych został objęty zabezpieczeniem egzekucyjnym (w I. B. Ś. S.A.), a także 1 rachunek w banku, którego wcześniej nie wykazano (B. S.A). Powyższe czyni niewiarygodnym oświadczenie wnioskodawcy w zakresie przesłania kserokopii wyciągów z wszystkich rachunków bankowych, jak również w zakresie braku możliwości uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi z uwagi na prowadzoną egzekucję z rachunków, wskutek której wszystkie środki wpływające na konto od razu są zajmowane na poczet zobowiązań podatkowych. W ocenie Sądu, ogólne stwierdzenie, że konta bankowe są zajęte przez komornika nie jest wystarczające. Należy podkreślić, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości, że w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy, a na poparcie swoich twierdzeń strona powinna przedłożyć stosowne dokumenty. Zatem wnioskodawczyni winna w sposób jednoznaczny wskazać rachunki bankowe z których prowadzona jest egzekucja, a przede wszystkim przedłożyć zawiadomienia o zajęciu wszystkich (a nie wybranych) rachunków. Należy podkreślić, że nie można przerzucać ciężaru dowodzenia na Sąd, bowiem to strona wnioskująca powinna przedstawić wszelkie dokumenty, które potwierdzałyby fakty, na które powołała się, wskazując przesłanki uzasadniające zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Rekapitulując, wskazać należy, że sąd oceniając dokumenty i oświadczenia znajdujące się w aktach sprawy, stwierdził, że podane informacje o sytuacji skarżącej są zbyt ogólnikowe i nie do końca jasne, zatem nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Okoliczności podniesione w sprzeciwie również nie dają podstawy do przyjęcia, że wnioskodawczyni nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego i ponieść kosztów zastępstwa procesowego. Wobec ogólnikowych twierdzeń strony, że nie może ona zgromadzić dodatkowych składek na sfinansowanie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego z powodu blokady rachunków bankowych w związku z prowadzoną egzekucją, bez poparcia tych twierdzeń określonymi dokumentami, należy uznać, że nie uwiarygodniła podnoszonych okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy. Wyjaśnienia zawarte w sprzeciwie w żaden sposób nie identyfikują rachunków bankowych, z których prowadzona jest egzekucja. W konsekwencji, przekazane informacje nie stanowią wystarczającej podstawy dla oceny zdolności płatniczych strony uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zaznaczyć należy, że strona była wzywana do przedłożenia dokumentów potwierdzających prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec niej, co miało na celu zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego, który umożliwiłby obiektywną ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Mając powyższe na uwadze, należało na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzec jak na wstępie.