I SA/Sz 1531/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 4 listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2010, 2011 i 2012 p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata Skarżący T. Z. w dniu 18 marca 2014 r. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. We wniosku skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada [...]% udziału w mieszkaniu o pow. [...] m kw., które zajmuje wraz z byłą żoną, jest osobą bezrobotną i otrzymuje zasiłek w wysokości [...] zł, korzysta także z pomocy finansowej syna w kwocie [...] zł miesięcznie. Wskazał także na trudną sytuację zdrowotną (choruje na [...]), konieczność ponoszenia wydatków z tym związanych w wysokości ok. [...] zł miesięcznie oraz na zaległości w opłatach z tytułu czynszu w spółdzielni mieszkaniowej w wysokości ok. [...] zł i wobec ZUS w wysokości [...] zł. Skarżący podniósł również, że ustanowienie adwokata jest zasadne z uwagi na to, że nie posiada wiedzy prawniczej aby bronić się przed organem podatkowym, zaś samodzielne prowadzenie sprawy uniemożliwia mu zły stan psychiczny. Opisana przez skarżącego sytuacja majątkowa i osobista znajduje potwierdzenie w dokumentach źródłowych znajdujących się w aktach sprawy. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., po. 270, ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a" prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 P.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie, w aktualnej sytuacji materialno – rodzinnej ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego, dlatego wniosek został uwzględniony. Wnioskodawca otrzymuje jedynie zasiłek dla bezrobotnych w kwocie [...] zł, nie posiada większego majątku, nie zgromadził żadnych zasobów pieniężnych, jest zadłużony, wspomaga go finansowo syn, co w kontekście wydatków na leki i utrzymanie, oznacza, że nie jest aktualnie w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty koniecznej dla opłacenia pełnomocnika z wyboru. Na marginesie należy wskazać, że referendarz sądowy orzekając czy należy ustanowić pełnomocnika z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne, sytuację materialną i bytową wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma też znaczenia dla oceny przesłanek warunkujących przyznanie pełnomocnika fakt, iż strona nie posiada wykształcenia prawniczego i jej zdaniem nie jest w stanie bronić swego interesu przed sądem. W niniejszej sprawie, przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata z urzędu należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji materialno-bytowej skarżącego. W tej sytuacji, na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.