I SA/Sz 1533/13

Dnia 29 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA – Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 marca 2014 r. o sygn. akt I SA/Sz 1533/13, oddalającego skargę R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a odmówić Skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 19 lutego 2014 r., Sąd zawiadomił Skarżącego, że w dniu 27 marca 2014 r. o godz. 14.20 odbędzie się rozprawa, na której zostanie rozpoznana sprawa zainicjowana jego skargą. W piśmie tym wskazano również, że stawiennictwo na rozprawę jest nieobowiązkowe, a niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Ponadto Skarżący został pouczony, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 P.p.s.a.), przy czym oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu (art. 83 § 3 P.p.s.a.). Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi. Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Powyższe pismo przesłano R. K. listem poleconym na adres podany w skardze i pod tym adresem doręczono w dniu 27 lutego 2014 r. za pisemnym pokwitowaniem samemu Skarżącemu, o czym świadczy stosowna adnotacja i podpis na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (k. 21 akt sądowych). W dniu 27 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ogłosił wyrok w sprawie R. K., którym oddalił Jego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S.. W dniu 5 maja 2014 r. Skarżący złożył w Sądzie pismo opatrzone datą 28 kwietnia 2014 r., zawierające wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Uzasadniając swój wniosek, Skarżący wskazał, że w dniu 27 marca 2014 r. zapadł opisany powyżej wyrok oraz, że termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego orzeczenia upłynął w dniu 3 kwietnia 2014 r. Następnie Skarżący wskazał, że obecnie jest w stanie bezdomności, a w czasie bezpośrednio po wydaniu wyroku przebywał z konieczności za granicą, by zdobywać środki na zaspokojenie swoich potrzeb egzystencjalnych. Podniósł, że (cyt.): "Pozbawiony normalnych atrybutów mieszkańca, nie jestem w stanie w każdym czasie spełniać wszystkich wymogów formalnych w procedurze postępowania sądowniczego. Ta wymuszona wbrew mojej woli sytuacja losowa uniemożliwiła i nie tylko, choć przede wszystkim z powodu ciągłego braku środków pieniężnych, złożenie przez mnie pisma w terminie". W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia powyższego wniosku, przez wskazanie, gdzie i w jakim okresie przebywał za granicą oraz kiedy powrócił do kraju - w piśmie przesłanym do Sądu faksem - Skarżący podał, że od 20 marca 2014 r. do 29 kwietnia 2014 r. przebywał cały czas w B., gdzie dorywczo podejmował zatrudnienie m.in. u K. O. oraz H.S.. Po powrocie do S., bezpośrednio po majowych dniach wolnych od pracy, złożył zaś przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Stosownie do brzmienia art. 86 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przy czym, zgodnie z art. 86 § 2 P.p.s.a., przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 87 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Jak wynika z przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu jest uwarunkowane łącznym spełnieniem wskazanych w nich przesłanek. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Skarżący uchybił siedmiodniowemu terminowi do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skoro bowiem wyrok został ogłoszony w dniu 27 marca 2014 r., to upływ 7-dniowego terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpił z upływem dnia 3 kwietnia 2014 r. Wniosek ten natomiast został złożony do Sądu dopiero w dniu 5 maja 2014 r. Nadto, wskazać należy, że wprawdzie złożenie wniosku o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (30 kwietnia 2014 r. – wskazana przez Skarżącego data, od której nie przebywał już w B., 5 maja 2014 r. – data złożenia wniosku w Sądzie) i dopełniono jednocześnie czynności, dla której określony był termin, to jednak – w ocenie Sądu - Strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez Jej winy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Uprawdopodobnienie braku winy oznacza zaś wykazanie takich okoliczności, które mimo spełnienia obowiązku zachowania należytej staranności, uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności, gdyż były nie do przewidzenia lub nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 226; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 713/04, LEX nr 302279 oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I SAB/Wa 78/05, LEX nr 192260). Przenosząc powyższe na grunt stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, uznać należało, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący wskazał bowiem jedynie, że z uwagi na nieobecność w kraju (wyjazd za granicę w celach zarobkowych) i brak środków finansowych nie mógł złożyć takiego wniosku. Sąd nie neguje prawa Strony do poszukiwania zatrudnienia i wykonywania pracy za granicą, celem pozyskania środków na utrzymanie. Jednakże okoliczność, że w terminie otwartym do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Skarżący przebywał poza granicami kraju (w B., tj. w odległości [...] km od S.), nie może sama przez się stanowić o braku winy Skarżącego w nieterminowym złożeniu takiego wniosku, tym bardziej w sytuacji, gdy sam zainicjował wszczęcie postępowania sądowego, a zatem miał wiedzę o toczącym się postępowaniu w niniejszej sprawie, w tym o terminie publikacji wyroku, a także o konieczności zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7-dniowym, jako niezbędnego warunku zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Na gruncie niniejszej sprawy podkreślić należy, że Skarżący w dniu 27 lutego 2014 r. odebrał z Sądu przesyłkę zawierającą zawiadomienie o terminie rozprawy i stosowne pouczenia. Miał zatem pełną świadomość, że w dniu 27 marca 2014 r. odbędzie się posiedzenie, na którym zostanie rozpoznana sprawa zainicjowana jego skargą oraz, że w przypadku ogłoszenia wyroku oddalającego jego skargę będzie miał 7 dni na wystąpienie z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia tego orzeczenia. Według oświadczenia Skarżącego, przebywał On w B. w okresie od 20 marca 2014 r. do 29 kwietnia 2014 r. Skarżący nie wskazał przy tym, że był to wyjazd nagły i nieplanowany. Wobec tego uznać należało, że przed swoim wyjazdem, jak i w trakcie pobytu w N., Skarżący miał czas i możliwości by odpowiednio przygotować się do zaistniałej sytuacji. Przykładowo, Skarżący mógł udzielić pełnomocnictwa osobie trzeciej na czas swojej nieobecności w kraju lub posłużyć się inną osobą do złożenia we właściwym terminie uprzednio sporządzonego przez niego wniosku albo - jeżeli nie mógł skorzystać z pomocy osób trzecich ani osobiście stawić się w Kancelarii Sądu - choćby nadać wniosek w n. urzędzie pocztowym (wówczas o terminowości jego złożenia decydowałaby data przekazania pisma polskiemu urzędowi pocztowemu). Tymczasem Skarżący nie przedsięwziął żadnych działań ani środków, które umożliwiłyby mu zachowanie terminu do zgłoszenia przedmiotowego wniosku, wstrzymując się z jego złożeniem do czasu powrotu do kraju. Podnieść również należy, że Skarżący jest z mocy ustawy zwolniony od kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. e) P.p.s.a.), nie spoczywa zatem na nim obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku. W tej sytuacji ewentualne koszty złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku sprowadzałyby się do kosztów materiałów piśmienniczych (kartka papieru i długopis) i - o ile wniosek taki nie zostałby złożony bezpośrednio w Kancelarii Sądu - kosztów przesłania pisma, czy to za pośrednictwem poczty, czy faksu (tak jak w przypadku pisma, które wpłynęło do Sądu w dniu 27 maja 2014 r.). Wobec tego nie można przyjąć, że powoływane przez Skarżącego trudności finansowe stanowiły okoliczności, które mimo spełnienia przez Stronę obowiązku zachowania należytej staranności, były nie do przewidzenia lub nie do przezwyciężenia. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, skoro Skarżący nie uwiarygodnił istotnej dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, że przeszkoda uniemożliwiająca złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w zakreślonym terminie była obiektywna, od niego niezależna, to tym samym zachodzi podstawa do uznania, że Skarżący nie wykazał należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, a zatem ponosi wyłączną odpowiedzialność za uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.