I SA/Sz 154/17

PostanowienieWSA w Szczecinie2017-06-22

Skład orzekający: Ewa Wojtysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy strona, która poniosła straty w gospodarstwie rolnym, ale dysponuje znacznym majątkiem i dochodami z działalności rolniczej, może zostać zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym?
Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy, uznając, że strona, mimo poniesienia strat w gospodarstwie rolnym, dysponuje wystarczającymi dochodami i majątkiem (znaczną powierzchnią gruntów ornych, dochodami z ich uprawy, dopłatami bezpośrednimi, środkami na rachunku bankowym), aby pokryć koszty sądowe bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i córki. Instytucja prawa pomocy nie służy wyrównywaniu strat ani wzbogacaniu majątku, lecz zapewnieniu dostępu do sądu osobom faktycznie pozbawionym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku rolnym. Wezwana do uiszczenia wpisu sądowego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych), wskazując na straty w uprawach rolnych spowodowane gradobiciem. Starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że Skarżąca nie wykazała braku środków na pokrycie kosztów. Skarżąca wniosła sprzeciw, kwestionując ocenę jej sytuacji materialnej.
Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 8 maja 2017 r. o sygn. akt I SA/Sz 154/17 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [..] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku rolnym za 2016 r. p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. [...] (dalej: "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 13.12.2016 r. nr [....] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku rolnym za 2016 r. Skarżąca, wezwana zarządzeniem z dnia 14.02.2017 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że nie ma możliwości uiszczenia żądanej kwoty [...] zł bez uszczerbku dla własnego utrzymania. Wyjaśniła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych z powodu strat w uprawach rolnych spowodowanych gradobiciem. Skarżąca oświadczyła, że gospodarstwo domowe tworzy z pozostającą na Jej utrzymaniu siedmioletnią córką. Nadto wskazała, że źródłem Jej utrzymania jest "rolnictwo", z którego roczny dochód wynosi [....] zł, a miesięczny [...] zł. Odnośnie do majątku, Skarżąca oświadczyła, że posiada grunty orne i prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 37,22 ha oraz samochód osobowy [...], rok produkcji 2002, o wartości [...] zł. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada innych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych ani oszczędności, a odnośnie stanu majątkowego swojej córki podała: "bez majątku odrębnego". Zwróciła także uwagę na ponoszone koszty działalności rolniczej w wysokości [...] zł, na ciążący na Skarżącej kredyt na zakup ziemi w wysokości [...] zł oraz na stratę w rolnictwie o wartości [...] zł, potwierdzoną protokołem [...]. W odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego (zwanego dalej "Referendarzem") z dnia 7.04.2017 r., Skarżąca nadesłała: – pismo z dnia 21.04.2017 r., w którym zawarła oświadczenie, że nie otrzymała odszkodowania pieniężnego za szkody powstałe w uprawach polowych na skutek gradobicia zaistniałego w 2016 r., ponieważ przedmiotowe uprawy nie były ubezpieczone od następstw tego zdarzenia; – zaświadczenie Oddziału ARiMR z dnia 13.04.2017 r. o uzyskanych płatnościach: w 2016 r. w łącznej wysokości [...] zł, w 2017 r. w łącznej wysokości [...] zł, – zaświadczenie banku z dnia 13.04.2017 r. o dokonanej w dniu 10.02.2017 r. spłacie raty kredytu inwestycyjnego w wysokości [...] zł; – wyciąg z rachunku bankowego Skarżącej za okres od dnia 1.01.2017 r. do dnia 13.04.2017 r. Postanowieniem z dnia 8.05.2017 r., Referendarz odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, uznając, że Skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Referendarz zważył przy tym, że aktualnie Skarżąca jest zobowiązana do poniesienia w niniejszej sprawie wpisu od skargi w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu Referendarz wskazał na dane wynikające z dokumentów zgromadzonych zarówno w aktach administracyjnych, jak i aktach sądowych, tj.: – protokół nr [...] komisji stwierdzającej zaistnienie w dniu 5.07.2016 r. szkody w gospodarstwie Skarżącej w postaci gradobicia, gdzie sumę strat określono na kwotę [...] zł, stanowiącą 30,52% średniej rocznej produkcji z 3 ostatnich lat wynoszącej [...] zł; – oświadczenie Skarżącej z dnia 21.04.2017 r., że nie otrzymała odszkodowania za szkody powstałe w uprawach polowych na skutek gradobicia zaistniałego w 2016 r. ponieważ przedmiotowe uprawy nie były ubezpieczone od następstw tego zdarzenia; – pismo ubezpieczyciela z dnia 29.07.2016 r. o wypłacie odszkodowania za szkody spowodowane gradobiciem w uprawie pszenicy ozimej w wysokości [...] zł; – oświadczenie majątkowe Skarżącej z dnia 29.09.2016 r., z którego wynika, że na roczną kwotę przychodu ([...] zł) składają się: przychody ze sprzedaży zboża i rzepaku ozimego – [...] zł, odszkodowanie – [...] zł i dopłaty obszarowe – [...]; w oświadczeniu tym Skarżąca przedstawiła również zestawienie wydatków związanych z prowadzoną działalnością rolniczą (zakup nawozów i środków ochrony roślin, zakup zboża, paliwa, najem pracowników) w łącznej wysokości [...] zł oraz spłatę kredytu w wysokości [...] zł rocznie. Miesięczne wydatki na utrzymanie Skarżącej i Jej córki wynoszą łącznie [...] zł; – zaświadczenie ARiMR, z którego wynika, że Skarżąca otrzymała w 2016 r. dopłaty w wysokości [...] zł, natomiast w 2017 r. w wysokości [...] zł; – przedłożone wyciągi z rachunku bankowego Skarżącej wskazujące, że stan posiadanych środków pieniężnych na dzień 10.04.2017 r. wynosił [...] zł, a suma obrotów od początku 2017 r. wynosiła [...] zł po stronie "winien", [...] zł po stronie "ma". Mając na uwadze dane wynikające ze złożonego wniosku oraz powyższych dokumentów, w tym rachunku bankowego, Referendarz stwierdził, że Skarżąca nie wykazała, iż podane we wniosku okoliczności spowodowały, że nie jest Ona w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Referendarz zawrócił przy tym uwagę szeroką skalę prowadzonej działalności rolniczej Skarżącej, osiągane z tego tytułu przychody oraz na fakt, że Skarżąca z powodu zaistniałych w Jej gospodarstwie szkód otrzymała częściowe odszkodowanie. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono Skarżącej w dniu 12.05.2017 r. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem podjętym przez Referendarza, Skarżąca w dniu 19.05.2017 r. złożyła sprzeciw od ww. postanowienia z 8.05.2017 r., zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), oraz wniosła o zmianę tego postanowienia, poprzez przyznanie prawa pomocy polegającego na częściowym zwolnieniu Skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca zakwestionowała rozstrzygnięcie Referendarza oraz przedstawioną przez niego argumentację co do tego, że analiza formalnych dokumentów finansowych w szczególności wyciągów z rachunku bankowego pozwala stwierdzić, iż Skarżąca dysponuje aktualnie środkami pozwalającymi na opłatę kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Zdaniem Skarżącej, przyjęte rozstrzygnięcie jest nieprawidłowe i prowadzi w konsekwencji do nieuzasadnionego pozbawienia Skarżącej drogi sądowej w rozpoznawanej sprawie. Skarżąca podniosła, że wykazała, iż nie jest w stanie, ze względu na straty, jakie powstały w uprawach polowych, ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Fakt poniesionych przez Skarżącą strat rolniczych nie jest kwestionowany i pomimo zdeponowania na Jej rachunku bankowym niewielkich kwot pieniężnych, strata ta nadal nie została chociażby zrównoważona, co oznacza, że środki te stanowią umniejszenie nadal istniejących pasywów, a nie, jak błędnie wywnioskował Referendarz, powiększenie aktywów. Skarżąca wskazała także, że zdeponowanie w danym dniu na rachunku bankowym niewielkiej ilości środków pieniężnych jest niezbędne ze względu na konieczność zapewnienia warunków do podtrzymania ciągłości prowadzenia gospodarstwa rolnego w zakresie zakupu paliwa do pojazdów i maszyn rolniczych, zakupu środków ochrony roślin czy opłat za niezbędną w każdym gospodarstwie rolnym energię elektryczną. Zatem odmowa przyznania Skarżącej prawa pomocy podjęta jedynie na podstawie formalnej analizy dokumentów finansowych, w tym wyciągów z rachunku bankowego, bez uwzględnienia specyfiki i natury ekonomiki prowadzenia gospodarstwa rolnego z pominięciem faktu wystąpienia rzeczywistych strat i dalszego utrzymywania się ich następstw finansowych jest nieuzasadniona i stanowi przejaw przewagi uwzględniania argumentów formalnych nad uwzględnianiem wniosków, jakie wynikają z zaistniałych w 2016 r. okoliczności faktycznych, w tym wciąż trwających i niewyrównanych dochodami z kolejnych upraw, które 2017 r. są w fazie wzrostu i jeszcze nie zostały zebrane, strat rolniczych, które będą w trudnym do przewidzenia zakresie wyrównane dopiero po żniwach 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja ta ma gwarantować możliwość realizacji, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, konstytucyjnego prawa do sądu. Jednakże, z uwagi na fakt, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z niej powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Stosując prawo pomocy, nie można bowiem chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak jest środków finansowych na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych, i poniesienie w takiej sytuacji kosztów sądowych w celu dochodzenia swoich praw nastąpiłoby kosztem jego koniecznego utrzymania, zagroziłoby jego podstawowemu bytowi. Prawo pomocy winno być zatem przyznane stronom, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej, a które jednocześnie podjęły maksimum wysiłku w celu jej przezwyciężenia. Innymi słowy - strona, która nie ma wystarczających środków finansowych na zainicjowanie sprawy sądowej, oprócz należytego wykazania swojego stanu majątkowego, winna wykazać, że dochowała należytej staranności w celu przezwyciężenia niskiej kondycji finansowej. Zwolnienie od kosztów sądowych podmiotów prowadzących działalność, tutaj rolniczą, wymaga, aby wykazały, że nie mają dostatecznych środków na ich uiszczenie, a zatem nie są w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Koszty sądowe należy traktować na równi z wydatkami bieżącymi w gospodarstwie domowym (budżecie rodziny), a więc na równi z innymi podstawowymi wydatkami, w tym spłatą kredytu komercyjnego. Natomiast z oświadczenia majątkowego z dnia 15.03.2017 r. wynika, że Skarżąca posiada gospodarstwo rolne, składające się ze stanowiących jej własność gruntów ornych o powierzchni 37,22 ha, dochód miesięczny zaś uzyskiwany przez Skarżącą z tego gospodarstwa wynosi [...] zł, który w stosunku do minimalnego wynagrodzenia, które w 2017 r. wynosi [...] zł (stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 września 2016 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2017 r. - Dz. U. z 2016 r., poz. 1456), nie pozwala na przyjęcie, że uiszczenie kosztów sądowych w kwocie [...] zł nastąpiłoby kosztem utrzymania Skarżącej i jej córki i stanowiłoby zagrożenie Ich egzystencji. Nadto, z oświadczeń majątkowych (z dnia 15.03.2017 r. i z dnia 29.09.2016 r.) wynika, że Skarżąca uzyskała kredyt w wysokości [...] zł na zakup ziemi, zaś roczna rata z tego tytułu wynosi [...]zł, co stanowi [...] zł miesięcznie, a więc powyżej minimalnej kwoty wynagrodzenia. Także z wyciągu bieżącego rachunku bankowego Skarżącej jako rolnika indywidualnego wynika, że na dzień 10.04.2017 r. kwota [...] zł stanowiła wolne środki. Już chociażby te okoliczności świadczą, że nie było przeszkód, by w ramach prowadzonego gospodarstwa część uzyskiwanych środków była przeznaczona na poniesienie kosztów sądowych. Decydując się bowiem na zainicjowanie postępowania sądowego, należy liczyć się z koniecznością ich poniesienia, chyba że strona wykaże brak możliwości w tym zakresie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Dopiero sytuacja, w której zapłata kosztów sądowych spowodowałby konieczność sięgania przez Skarżącą do pomocy państwa (pozbawiłaby bowiem możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, zagroziłaby egzystencji Skarżącej i jej córki), mogłaby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy przez zwolnienie z kosztów sądowych, co nastąpiłoby kosztem budżetu państwa. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie wykazał by taka trudna sytuacja materialna miała miejsce. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przy czym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego wynika, że przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych jest okoliczność, że strona postępowania z uzyskiwanych przychodów i posiadanego majątku nie jest w stanie wygospodarować wolnych środków finansowych na pokrycie tych kosztów, albowiem całość środków zużywana jest na niezbędne (tj. niedające się wyeliminować albo czasowo ograniczyć) wydatki związane z utrzymaniem strony i jej rodziny. Z przytoczonej regulacji wynika również, że ciężar dowodu spoczywa na osobie fizycznej (skarżącym), albowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie Jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec tego, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Jej obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To zaś w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło. Dokonując analizy wniosku Skarżącej, oświadczenia i dokumentów przedłożonych na wezwanie Referendarza, dokumentów zawartych w aktach sprawy, oraz argumentacji przedstawionej we wniesionym sprzeciwie, Sąd stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu Referendarz słusznie uznał, iż kształtująca się sytuacja dochodowa i majątkowa Skarżącej nie pozwala przyjąć, że wygospodarowanie środków na opłatę kosztów sądowy, spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu Skarżącej i Jej rodziny, co przemawiałoby za przyznaniem Skarżącej wnioskowanej pomocy. Jak bowiem wynika z akt sprawy, Skarżąca jest osobą młodą, niepowołującą się na żadne problemy zdrowotne, a na jej utrzymaniu pozostaje wyłącznie siedmioletnia córka. Skarżąca posiada przy tym znaczny majątek w postaci gruntów ornych (37,22 ha) i samochodu osobowego (o wartości szacowanej przez Skarżącą na kwotę [...] zł). Skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne na szeroką skalę, tj. na powierzchni przekraczającej 37 ha w zakresie uprawy ziemi i sprzedaży zbóż, z której roczne przychody przekraczają [...] zł. Zauważyć jednocześnie należy, że niewątpliwie utrzymanie gospodarstwa wymaga dużych nakładów związanych z uprawą ziemi i spłatą kredytów, na co zwróciła uwagę Skarżąca w uzasadnieniu wniosku, a prowadzona działalność narażona jest na niekorzystne skutki warunków atmosferycznych, które dotknęły Jej gospodarstwo w 2016 r. Przy czym, jak wynika z przedstawionego przez Skarżącą wyciągu z rachunku bankowego - stan posiadanych przez Nią środków pieniężnych na dzień 10.04.2017 r. wynosił [...] zł, a suma obrotów od początku 2017 r. wynosiła [..] zł po stronie "winien", [...] zł po stronie "ma", a ponadto w dniu 10.02.2017 r. spłaciła Ona ratę kredytu w wysokości [...] zł. W świetle powyższych okoliczności brak było podstaw do uznania Skarżącej za osobę ubogą, wymagającą pomocy ze Skarbu Państwa przez zwolnienie od kosztów sądowych. Uznać natomiast należy, że przy racjonalnym gospodarowaniu osiąganymi dochodami i posiadanym majątkiem Skarżąca ma możliwość uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości [...] zł oraz zgromadzić środki na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania (w wypadku oddalenia skargi opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem – [...] zł, a w dalszej kolejności wpis sądowy od skargi kasacyjnej – [..] zł). Bez wpływu na powyższą ocenę pozostać zaś muszą powoływane przez Skarżącą okoliczności w postaci spłaty kredytu inwestycyjnego oraz poniesionych w 2016 r. szkód w gospodarstwie rolnym w postaci gradobicia. W ocenie Sądu, obciążenia finansowe powstałe poprzez zaciągnięcie zobowiązań kredytowych są indywidualną decyzją strony i konieczność ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzenia jakichkolwiek postępowań sądowych w żadnym razie nie może w takiej sytuacji skutkować automatycznym przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ich ponoszenia, bez wykazania argumentów związanych z zagrożeniem bytu Skarżącej. Takich zaś argumentów Skarżąca nie powołała, wskazując w uzasadnieniu swojego wniosku zasadniczo na to, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych z powodu strat w uprawach rolnych spowodowanych gradobiciem. Tymczasem okoliczność poniesienia przez Skarżącą strat w gospodarstwie rolnym nie może per se przesądzać o konieczności przyznania Skarżącej prawa pomocy. Ani Referendarz, ani Sąd nie kwestionują faktu, że w 2016 r. Skarżąca poniosła straty w swoim gospodarstwie, spowodowane gradobiciem (oszacowane na kwotę [...] zł) oraz że straty te zrekompensowano Jej tylko częściowo przez wypłatę odszkodowania w kwocie [...] zł. Jednocześnie jednak wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy nie jest "równoważenie" strat poniesionych przez podmioty wnioskujące o przyznanie prawa pomocy. Zastosowanie prawa pomocy nie może bowiem prowadzić do ochrony czy też wzbogacania majątku osób prywatnych, które występując na drogę postępowania sądowego winny mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i - w miarę możliwości - zgromadzić i zabezpieczyć środki na jego prowadzenie. Skoro Skarżąca na posiadanym przez siebie rachunku bankowym, według stanu na dzień 10.04.2017 r., dysponowała kwotą ponad szesnastokrotnie przewyższającą należny wpis ([...] zł), to, nawet przy wskazywanej przez Skarżącą konieczności posiadania środków niezbędnych do zapewnienia warunków do podtrzymania ciągłości prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie można uznać, że spełniała przesłanki do zwolnienia Jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Także we wniesionym sprzeciwie okoliczności takich nie podniosła i nie udokumentowała, poprzestając na polemice ze stanowiskiem Referendarza i twierdząc, że odmowa przyznania prawa pomocy pozbawia Ją prawa do sądu. Wobec powyższego wskazać należy, że do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w którym ujęto prawo do sądu, mogłoby dojść wówczas, gdyby Referendarz/Sąd odmówił stronie przyznania prawa pomocy, mimo ustalenia, że strona nie ma środków finansowych niezbędnych dla wypełnienia wymogów formalnych warunkujących dostęp do sądu. W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest jednak podstaw do przyjęcia, że do takiego naruszenia doszło, albowiem odmowa przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nie nastąpiła w sytuacji wykazania przez Skarżącą, że pomimo podjęcia niezbędnych działań, w sposób obiektywny, nie była Ona w stanie zgromadzić środków koniecznych na poczet wymaganych kosztów sądowych. Sumując, w oparciu o dane zadeklarowane na formularzu PPF i wymienione powyżej dokumenty, brak było podstaw by uznać, że Skarżąca (będąca właścicielem dochodowego gospodarstwa rolnego, do którego otrzymuje dodatkowo dopłaty bezpośrednie, i posiadająca środki finansowe na rachunku bankowym) jest w tak złej sytuacji finansowej, iż nie jest w stanie ponieść ciężaru kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do zmiany postanowienia Referendarza, Sąd, na podstawie art. 260 § 1-3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło