I SA/Sz 155/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku {...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku rolnym za 2016 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący [....] (ur. [...] r.), złożył w związku ze skargą na wyżej opisaną decyzję wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Koszty sądowe sprowadzają się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi w wysokości [...] zł (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z 14 lutego 2017 r.). Uzasadniając wniosek Skarżący podał, że nie ma możliwości uiszczenia ww. kwoty bez uszczerbku dla własnego utrzymania. Wyjaśnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych z powodu strat w uprawach rolnych spowodowanych gradobiciem. Oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, z uzasadnienia wniosku wynika, że nie ma innych osób na utrzymaniu. Podał, że źródłem jego utrzymania jest "rolnictwo", z którego roczny dochód wynosi [...] zł; miesięczny wynosi [...] zł. Odnośnie do majątku, Skarżący oświadczył, że posiada grunty orne; prowadzi gospodarstwo rolne w [...] o powierzchni [...] ha, w tym [...] ha o wartości [...] zł, stanowiące przedmiot własności skarżącego, a [...] ha dzierżawione. Posiada budynki gospodarcze o powierzchni [...] m² i wartości [...] zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada innych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych ani oszczędności. Zwrócił uwagę na koszty działalności rolniczej w wysokości [...] zł, na ciążący na skarżącym kredyt na zakup ziemi w wysokości [...] zł oraz na stratę w rolnictwie spowodowaną gradobiciem o łącznej wartości [...] zł potwierdzoną protokołami [...]. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący oświadczył w dniu 21 kwietnia 2017 r., że nie otrzymał odszkodowania pieniężnego za szkody powstałe w uprawach polowych na skutek gradobicia zaistniałego w 2016 r. ponieważ przedmiotowe uprawy nie były ubezpieczone od następstw tego zdarzenia. Skarżący dodatkowo nadesłał: - zaświadczenie ARiMR z dnia 13 kwietnia br. o wypłaconych Skarżącemu dopłatach na mocy decyzji z dnia 23 listopada 2015 r. i 25 stycznia 2016 r. w łącznej wysokości [...] zł oraz potwierdzające, że postępowanie w ramach kampanii 2016 r. nie zostało jeszcze zakończone, - zaświadczenie banku z dnia 13 kwietnia br. o dokonanej w dniu 10 lutego 2017 r. spłacie raty kredytu inwestycyjnego w wysokości [...] zł, - wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za okres od 1 stycznia do 13 kwietnia br. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 §3 p.p.s.a.) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Wskazać należy, że aktualnie Skarżący jest zobowiązany do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, sprowadzających się na obecnym etapie postepowania do wpisu od skargi w wysokości [...] zł. Skarżący uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy przede wszystkim zwrócił uwagę na gradobicie, które w 2016 roku spowodowało straty w jego gospodarstwie rolnym. Istotnie, w aktach administracyjnych sprawy znajduje się protokół nr [...] komisji stwierdzającej zaistnienie takiej szkody w gospodarstwie skarżącego w dniu 5 lipca 2016 r. Sumę strat określono na kwotę [...] zł, stanowiącą [...] % średniej rocznej produkcji z 3 ostatnich lat wynoszącej [...] zł. Z kolei w protokole [...] stwierdzono szkodę w gospodarstwie skarżącego z powodu niekorzystnych zjawisk atmosferycznych – ujemnych skutków przezimowania zbóż rzepaku ozimego, oszacowanych na kwotę [...] zł, stanowiącą [....]% średniej rocznej produkcji wynoszącej [...] zł. W aktach sprawy znajduje się pismo ubezpieczyciela z dnia 23 maja 2016 r. w sprawie wypłaty odszkodowania za szkody spowodowane złym przezimowaniem rzepaku ozimego w wysokości [...] zł. Skarżący oświadczył dodatkowo w dniu 21 kwietnia 2017 r., że nie otrzymał odszkodowania za szkody powstałe w uprawach polowych na skutek gradobicia zaistniałego w 2016 r. ponieważ przedmiotowe uprawy nie były ubezpieczone od następstw tego zdarzenia. Jak wynika z oświadczenia majątkowego skarżącego z dnia 29 września 2016 r. na roczną kwotę przychodu ([...] zł) składają się: przychody ze sprzedaży zboża [...] zł; odszkodowanie [...] zł, dopłaty obszarowe [...] zł. Skarżący przedstawił również zestawienie wydatków związanych z prowadzoną działalnością rolniczą (zakup nawozów i środków ochrony roślin, zakup zboża, paliwa) w wysokości [...] oraz spłatę kredytu w wysokości [...] zł rocznie. Skarżący korzysta nieodpłatnie ze sprzętu rodziców po opłaceniu kosztów eksploatacji. Z nadesłanego zaświadczenia ARiMR wynika, że Skarżący otrzymał w 2016 r. dopłaty w wysokości [..] zł. Z kolei przedłożone wyciągi z rachunku bankowego wskazują, że skarżący reguluje płatności związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, stan posiadanych środków pieniężnych na dzień 11 kwietnia br. wynosił [...] zł, a suma obrotów od początku br. wynosiła [...] zł po stronie "winien", [...] zł po stronie "ma". Z pisma banku wynika, że Skarżący spłacił w dniu 10 lutego 2017 r. ratę kredytu inwestycyjnego w wysokości [...] zł. Analiza złożonych dokumentów i oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy prowadzi do wniosku, że Skarżącego nie można zaliczyć do osób ubogich, które mogą liczyć na wsparcie budżetu państwa w zakresie kosztów sądowych zainicjowanego przez nich postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący powołuje się na gradobicie, która to okoliczność nie jest kwestionowana w sprawie. Dla oceny możliwości płatniczych w sprawie konieczna jest jednak pełna ocena aktualnej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącego ubiegającego się o prawo pomocy. Należy zatem zwrócić uwagę na szeroką skalę prowadzonej działalności rolniczej Skarżącego na gruntach o powierzchni przekraczającej [...] ha, w zakresie uprawy ziemi, sprzedaży zbóż z której roczne przychody przekraczają [...] tys. zł, oraz zaplecze lokalowe – sprzętowe (budynki gospodarcze o powierzchni [...] m², możliwość nieodpłatnego korzystania maszyn i urządzeń rolniczych swoich rodziców). Utrzymanie gospodarstwa wymaga dużych nakładów związanych z uprawą ziemi, utrzymaniem budynków, spłatą kredytów, na co zwrócił uwagę Skarżący w uzasadnieniu wniosku, a prowadzona działalność narażona jest na niekorzystne skutki warunków atmosferycznych, które dotknęły jego gospodarstwo w 2016 roku. W ocenie rozpoznającego wniosek, Skarżący nie wykazał, że podane we wniosku okoliczności spowodowały, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Należy bowiem zwrócić uwagę, że z powodu zaistniałych w gospodarstwie skarżącego szkód otrzymał on częściowe odszkodowanie. Znajdujące się w aktach sprawy dokumenty wskazują bowiem na decyzję ubezpieczyciela o wypłacie odszkodowania w części pokrywającego stwierdzone straty w uprawie rzepaku ozimego spowodowane złym przezimowaniem. Skarżący, będący osobą młodą (30 lat), prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe, nie mającą na utrzymaniu innych osób, nie wskazał innych, poza gradobiciem okoliczności, które mogłyby doprowadzić do uznania, że spełnia warunki ustawowe do przyznania mu prawa pomocy w sprawie. Pomimo niekwestionowanego gradobicia, które niewątpliwie wpłynęło na pogorszenie sytuacji w gospodarstwie Skarżącego, stwierdzić należy, że analiza przedłożonych dokumentów w sprawie, w szczególności wyciągów z rachunku bankowego, pozwala stwierdzić, iż Skarżący dysponuje aktualnie środkami pozwalającymi na opłatę kosztów sądowych w bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.