I SA/Sz 155/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 8 maja 2017 r. o sygn. akt I SA/Sz 155/17 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku rolnym za 2016 r. p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. [...] (dalej: "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 13.12.2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku rolnym za 2016 r. Skarżący, wezwany zarządzeniem z dnia 14.02.2017 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że nie ma możliwości uiszczenia żądanej kwoty [...] zł bez uszczerbku dla własnego utrzymania. Wyjaśnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych z powodu strat w uprawach rolnych spowodowanych gradobiciem. Skarżący oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, przy czym z uzasadnienia wniosku wynika, że nie ma innych osób na utrzymaniu. Nadto wskazał, że źródłem jego utrzymania jest "rolnictwo", z którego roczny dochód wynosi [...] zł, zaś dochód miesięczny wynosi [...] zł. Odnośnie do majątku, Skarżący oświadczył, że posiada grunty orne i prowadzi gospodarstwo rolne w [...] o powierzchni 44,04 ha (w tym 30 ha o wartości [...] zł, stanowiące przedmiot własności Skarżącego, a 14,04 ha - dzierżawione). Posiada budynki gospodarcze o powierzchni 300 m² i wartości [...] zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada innych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych ani oszczędności. Zwrócił także uwagę na ponoszone koszty działalności rolniczej w wysokości [...] zł, na ciążący na Skarżącym kredyt na zakup ziemi w wysokości [...] zł oraz na stratę w rolnictwie o łącznej wartości [...] zł, potwierdzoną protokołami [...]. W odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego (zwanego dalej "Referendarzem") z dnia 7.04.2017 r., Skarżący nadesłał: – pismo z dnia 21.04.2017 r., zawierające oświadczenie, że nie otrzymał odszkodowania pieniężnego za szkody powstałe w uprawach polowych na skutek gradobicia zaistniałego w 2016 r., ponieważ przedmiotowe uprawy nie były ubezpieczone od następstw tego zdarzenia; – zaświadczenie ARiMR z dnia 13.04.2017 r. o wypłaconych Skarżącemu w ramach kampanii 2015 r. na mocy decyzji z dnia 23.11.2015 r. i 25.01.2016 r. dopłatach w łącznej wysokości [...] zł ([...] zł) oraz potwierdzające, że postępowanie w ramach kampanii 2016 r. nie zostało jeszcze zakończone; – zaświadczenie banku z dnia 13.04.2017 r. o dokonanej w dniu 10.02.2017 r. spłacie raty kredytu inwestycyjnego w wysokości [...] zł; – wyciąg z rachunku bankowego Skarżącego za okres od 1.01.2017 r. do 13.04.2017 r. Postanowieniem z dnia 8.05.2017 r., Referendarz odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznając, że Skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Referendarz zważył przy tym, że aktualnie Skarżący jest zobowiązany do poniesienia w niniejszej sprawie wpisu od skargi w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu Referendarz wskazał na dane wynikające z dokumentów zgromadzonych zarówno w aktach administracyjnych, jak i aktach sądowych, tj.: – protokół nr [...] komisji stwierdzającej zaistnienie w dniu 5.07.2016 r. szkody w gospodarstwie Skarżącego w postaci gradobicia, gdzie sumę strat określono na kwotę [....] zł, stanowiącą 35,22% średniej rocznej produkcji z 3 ostatnich lat wynoszącej [...] zł; – protokół nr [...], w którym komisja stwierdziła wystąpienie w okresie od 1.01-31.03.2016 r. szkodę w gospodarstwie Skarżącego z powodu niekorzystnych zjawisk atmosferycznych – ujemnych skutków przezimowania zbóż rzepaku ozimego, oszacowanych na kwotę [...] zł, stanowiącą 32,93% średniej rocznej produkcji wynoszącej [...] zł; – pismo ubezpieczyciela z dnia 23.05.2016 r. w sprawie wypłaty odszkodowania za szkody spowodowane złym przezimowaniem rzepaku ozimego w wysokości [...] zł, – oświadczenie Skarżącego z dnia 21.04.2017 r., że nie otrzymał odszkodowania za szkody powstałe w uprawach polowych na skutek gradobicia zaistniałego w 2016 r., ponieważ przedmiotowe uprawy nie były ubezpieczone od następstw tego zdarzenia; – oświadczenie majątkowe Skarżącego z dnia 29.09.2016 r., z którego wynika, że na roczną kwotę przychodu ([....] zł) składają się: przychody ze sprzedaży zboża w kwocie [...] zł, odszkodowanie – [...] zł i dopłaty obszarowe – [...] zł; w oświadczeniu tym Skarżący przedstawił również zestawienie wydatków związanych z prowadzoną działalnością rolniczą (zakup nawozów i środków ochrony roślin, zakup zboża, paliwa) w wysokości [...] zł oraz spłatę kredytu w wysokości [...] zł rocznie oraz wskazał, że korzysta nieodpłatnie ze sprzętu rodziców po opłaceniu kosztów eksploatacji; – zaświadczenie ARiMR, z którego wynika, że Skarżący otrzymał w 2016 r. dopłaty w wysokości [...] zł; – przedłożone wyciągi z rachunku bankowego wskazujące, że Skarżący reguluje płatności związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, stan posiadanych środków pieniężnych na dzień 11.04.2017 r. wynosił [...] zł, a suma obrotów od początku 2017 r. wynosiła [....] zł po stronie "winien", [...] zł po stronie "ma"; – pismo banku, z którego wynika, że Skarżący spłacił w dniu 10.02.2017 r. ratę kredytu inwestycyjnego w wysokości [...] zł. Mając na uwadze dane wynikające ze złożonego wniosku oraz powyższych dokumentów, w tym rachunku bankowego, Referendarz stwierdził, że Skarżący nie wykazał, iż podane we wniosku okoliczności spowodowały, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Referendarz zawrócił przy tym uwagę na fakt, że Skarżący z powodu zaistniałych w gospodarstwie Skarżącego szkód otrzymał częściowe odszkodowanie oraz, że Skarżący - będący osobą młodą (30 lat), prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe, niemającą na utrzymaniu innych osób - nie wskazał innych, poza gradobiciem, okoliczności, które uzasadniałyby uznanie, że spełnia warunki ustawowe do przyznania mu prawa pomocy w sprawie. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono Skarżącemu w dniu 12.05.2017 r. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem podjętym przez Referendarza, Skarżący w dniu 19.05.2017 r. złożył sprzeciw od ww. postanowienia z 8.05.2017 r., zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") oraz wniósł o zmianę tego postanowienia przez przyznanie prawa pomocy polegającego na częściowym zwolnieniu Skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący zakwestionował rozstrzygnięcie Referendarza oraz przedstawioną przez niego argumentację co do tego, że analiza formalnych dokumentów finansowych, w szczególności wyciągów z rachunku bankowego, pozwala stwierdzić, iż Skarżący dysponuje aktualnie środkami pozwalającymi na opłatę kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Zdaniem Skarżącego, przyjęte rozstrzygnięcie jest nieprawidłowe i prowadzi w konsekwencji do nieuzasadnionego pozbawienia Skarżącego drogi sądowej w rozpoznawanej sprawie. Skarżący podniósł, że wykazał, iż nie jest w stanie, ze względu na straty, jakie powstały w uprawach polowych, ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Fakt poniesionych przez Skarżącego strat rolniczych nie jest kwestionowany i pomimo zdeponowania na Jego rachunku bankowych niewielkich kwot pieniężnych, strata ta nadal nie została chociażby zrównoważona, co oznacza, że środki te stanowią umniejszenie nadal istniejących pasywów, a nie, jak błędnie wywnioskował Referendarz, powiększenie aktywów. Skarżący wskazał także, że zdeponowanie w danym dniu na rachunku bankowym niewielkiej ilości środków pieniężnych jest niezbędne ze względu na konieczność zapewnienia warunków do podtrzymania ciągłości prowadzenia gospodarstwa rolnego w zakresie zakupu paliwa do pojazdów i maszyn rolniczych, zakupu środków ochrony roślin czy opłat za niezbędną w każdym gospodarstwie rolnym energię elektryczną. Zatem, odmowa przyznania Skarżącemu prawa pomocy podjęta jedynie na podstawie formalnej analizy dokumentów finansowych, w tym wyciągów z rachunku bankowego, bez uwzględnienia specyfiki i natury ekonomiki prowadzenia gospodarstwa rolnego z pominięciem faktu wystąpienia rzeczywistych strat i dalszego utrzymywania się ich następstw finansowych jest nieuzasadniona i stanowi przejaw przewagi uwzględniania argumentów formalnych nad uwzględnianiem wniosków, jakie wynikają z zaistniałych w 2016 r. okoliczności faktycznych, w tym wciąż trwających i niewyrównanych dochodami z kolejnych upraw, które 2017 r. są w fazie wzrostu i jeszcze nie zostały zebrane, strat rolniczych, które będą w trudnym do przewidzenia zakresie wyrównane dopiero po żniwach 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja ta ma gwarantować możliwość realizacji, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, konstytucyjnego prawa do sądu. Jednakże, z uwagi na fakt, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z niej powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Stosując prawo pomocy, nie można bowiem chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak jest środków finansowych na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych, i poniesienie w takiej sytuacji kosztów sądowych w celu dochodzenia swoich praw nastąpiłoby kosztem jego koniecznego utrzymania, zagroziłoby jego podstawowemu bytowi. Prawo pomocy winno być zatem przyznane stronom, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej, a które jednocześnie podjęły maksimum wysiłku w celu jej przezwyciężenia. Innymi słowy - strona, która nie ma wystarczających środków finansowych na zainicjowanie sprawy sądowej, oprócz należytego wykazania swojego stanu majątkowego, winna wykazać, że dochowała należytej staranności w celu przezwyciężenia niskiej kondycji finansowej. Zwolnienie od kosztów sądowych podmiotów prowadzących działalność, tutaj rolniczą, wymaga, aby wykazały, że nie mają dostatecznych środków na ich uiszczenie, a zatem nie są w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Koszty sądowe należy traktować na równi z wydatkami bieżącymi w gospodarstwie domowym (budżecie rodziny), a więc na równi z innymi podstawowymi wydatkami, w tym spłatą kredytu komercyjnego. Natomiast z oświadczenia majątkowego z dnia 15.03.2017 r. wynika, że Skarżący posiada gospodarstwo rolne w [...] o powierzchni 44,04 ha, z czego 30 ha stanowi jego własność, a 14,04 ha dzierżawi, dochód miesięczny zaś uzyskiwany przez Skarżącego z tego gospodarstwa wynosi [...] zł, który w stosunku do minimalnego wynagrodzenia, które w 2017 r. wynosi [...] zł (stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 września 2016 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2017 r. - Dz. U., poz. 1456), nie pozwala na przyjęcie, że uiszczenie kosztów sądowych w kwocie [...] zł nastąpiłoby kosztem utrzymania Skarżącego i stanowiłoby zagrożenie jego egzystencji. Nadto, z oświadczeń majątkowych (z dnia 15.03.2017 r. i z dnia 29.09.2016 r. ) wynika, że Skarżący uzyskał kredyt w wysokości [...] zł na zakup ziemi, zaś roczna rata z tego tytułu wynosi [...] zł, co stanowi [...] zł miesięcznie, a więc powyżej minimalnej kwoty wynagrodzenia. Także z wyciągu bieżącego rachunku bankowego Skarżącego jako rolnika indywidualnego wynika, że na dzień 13.04.2017 r. kwota [...] zł stanowiła wolne środki. Już chociażby te okoliczności świadczą, że nie było przeszkód by w ramach prowadzonego gospodarstwa część uzyskiwanych środków była przeznaczona na poniesienie kosztów sądowych. Decydując się bowiem na zainicjowanie postępowania sądowego, należy liczyć się z koniecznością ich poniesienia, chyba że strona wykaże brak możliwości w tym zakresie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Dopiero sytuacja, w której zapłata kosztów sądowych spowodowałby konieczność sięgania przez Skarżącego do pomocy państwa (pozbawiłaby bowiem możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, zagroziłaby egzystencji Skarżącego), mogłaby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy przez zwolnienie z kosztów sądowych, co nastąpiłoby kosztem budżetu państwa. W rozpoznawanej sprawie Skarżący nie wykazał by taka trudna sytuacja materialna miała miejsce. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przy czym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego wynika, że przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych jest okoliczność, że strona postępowania z uzyskiwanych przychodów i posiadanego majątku nie jest w stanie wygospodarować wolnych środków finansowych na pokrycie tych kosztów, albowiem całość środków zużywana jest na niezbędne (tj. niedające się wyeliminować albo czasowo ograniczyć) wydatki związane z utrzymaniem strony i jej rodziny. Z przytoczonej regulacji wynika również, że ciężar dowodu spoczywa na osobie fizycznej (skarżącym), albowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec tego, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To zaś w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło. Dokonując analizy wniosku Skarżącego, oświadczenia i dokumentów przedłożonych na wezwanie Referendarza, dokumentów zawartych w aktach sprawy, oraz argumentacji przedstawionej we wniesionym sprzeciwie, Sąd stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu Referendarz słusznie uznał, iż kształtująca się sytuacja majątkowa Skarżącego nie pozwala przyjąć, że wygospodarowanie środków na opłatę kosztów sądowy, spowoduje uszczerbek w Jego koniecznym utrzymaniu, co przemawiałoby za przyznaniem Skarżącemu wnioskowanej pomocy. Skarżący niewątpliwie bowiem jest osobą młodą (30 lat), niewykazującą żadnych problemów zdrowotnych, prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe, niemającą na utrzymaniu innych osób, a posiadającą znaczny majątek w postaci gruntów ornych (30 ha o wartości [...] zł) i budynków gospodarczych (300 m² i wartości [...] zł). Skarżący uzyskuje dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego (gospodarstwo rolne o powierzchni 44 ha, w tym 30 ha – własność Skarżącego i 14 ha – dzierżawione), których wysokość Skarżący określił na kwotę [...] zł rocznie/[...] zł miesięcznie i na które - zgodnie z oświadczeniem majątkowym Skarżącego - składają się zasadniczo przychody ze sprzedaży plonów i dopłaty obszarowe. Skarżący korzysta przy tym nieodpłatnie ze sprzętu rodziców po opłaceniu kosztów eksploatacji. Ponadto, Skarżący reguluje płatności związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i - jak wynika z przedstawionego przez Skarżącego wyciągu z rachunku bankowego - stan posiadanych przez niego środków pieniężnych na dzień 13.04.2017 r. wynosił [...] zł, a suma obrotów od początku 2017 r. wynosiła [...] zł po stronie "winien", [...] zł po stronie "ma". W dniu 10.02.2017 r. Skarżący spłacił ratę kredytu inwestycyjnego w wysokości [...] zł. W świetle powyższych okoliczności brak było podstaw do uznania Skarżącego za osobę ubogą, wymagającą pomocy ze Skarbu Państwa przez zwolnienie od kosztów sądowych. Uznać natomiast należy, że przy racjonalnym gospodarowaniu osiąganymi dochodami i posiadanym majątkiem Skarżący ma możliwość uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł oraz zgromadzić środki na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania (w wypadku oddalenia skargi opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem – [...] zł, a w dalszej kolejności wpis sądowy od skargi kasacyjnej – [...] zł). Bez wpływu na powyższą ocenę pozostać zaś muszą powoływane przez Skarżącego okoliczności w postaci spłaty kredytu inwestycyjnego oraz poniesionych w 2016 r. szkód w gospodarstwie rolnym w postaci gradobicia. W ocenie Sądu, obciążenia finansowe powstałe poprzez zaciągnięcie zobowiązań kredytowych są indywidualną decyzją strony i konieczność ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzenia jakichkolwiek postępowań sądowych w żadnym razie nie może w takiej sytuacji skutkować automatycznym przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ich ponoszenia, bez wykazania argumentów związanych z zagrożeniem bytu Skarżącego. Takich zaś argumentów Skarżący nie powołał, ograniczył się jedynie wskazania w uzasadnieniu swojego wniosku, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych z powodu strat w uprawach rolnych spowodowanych gradobiciem. Tymczasem okoliczność poniesienia przez Skarżącego strat w gospodarstwie rolnym nie może per se przesądzać o konieczności przyznania Skarżącemu prawa pomocy. Ani Referendarz, ani Sąd nie kwestionują faktu, że w 2016 r. Skarżący poniósł straty w swoim gospodarstwie, spowodowane ujemnymi skutkami przezimowania (które komisja oszacowała na kwotę [...] zł) oraz gradobicia (oszacowane na kwotę [...] zł) oraz, że straty te zrekompensowano Skarżącemu tylko częściowo przez wypłatę odszkodowania w wysokości [...] zł z tytułu szkody spowodowanej złym przezimowaniem w uprawie rzepaku ozimego. Jednocześnie jednak wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy nie jest "równoważenie" strat poniesionych przez podmioty wnioskujące o przyznanie prawa pomocy. Zastosowanie prawa pomocy nie może bowiem prowadzić do ochrony czy też wzbogacania kosztem budżetu państwa majątku osób prywatnych, które występując na drogę postępowania sądowego winny mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i - w miarę możliwości - zgromadzić i zabezpieczyć środki na jego prowadzenie. Skoro Skarżący na posiadanym przez siebie rachunku bankowym, według stanu na dzień 13.04.2017 r., dysponował kwotą ponad dwudziestokrotnie przewyższającą należny wpis ([...] zł), to nawet przy wskazywanej przez Skarżącego konieczności posiadania środków niezbędnych do zapewnienia warunków do podtrzymania ciągłości prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie można uznać, że spełniał przesłanki do zwolnienia Go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Także we wniesionym sprzeciwie okoliczności takich nie podniósł i nie udokumentował, poprzestając na polemice ze stanowiskiem Referendarza i twierdząc, że odmowa przyznania prawa pomocy pozbawia go prawa do sądu. Wobec powyższego wskazać należy, że do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w którym ujęto prawo do sądu, mogłoby dojść wówczas, gdyby Referendarz/Sąd odmówił stronie przyznania prawa pomocy, mimo ustalenia, że strona nie ma środków finansowych niezbędnych dla wypełnienia wymogów formalnych warunkujących dostęp do sądu. W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest jednak podstaw do przyjęcia, że do takiego naruszenia doszło, albowiem odmowa przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nie nastąpiła w sytuacji wykazania przez Skarżącego, że pomimo podjęcia niezbędnych działań, w sposób obiektywny, nie był On w stanie zgromadzić środków koniecznych na poczet wymaganych kosztów sądowych. Sumując, w oparciu o dane zadeklarowane na formularzu PPF i wymienione powyżej dokumenty, brak było podstaw by uznać, że Skarżący (będący właścicielem dochodowego gospodarstwa rolnego, do którego otrzymuje dodatkowo dopłaty bezpośrednie, i posiadający wolne środki finansowe na rachunku bankowym) jest w tak złej sytuacji finansowej, iż nie jest w stanie ponieść ciężaru kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie. W tym stanie sprawy, nie znajdując podstaw do zmiany postanowienia Referendarza, Sąd, na podstawie art. 260 § 1-3 p.p.s.a., postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.