I SA/Sz 157/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi B. K. i B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela postanawia: odrzucić skargę. Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Wnioskiem z dnia [...] r. B. K. i B. K. zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego m.in. o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych oraz w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...], utrzymującego w mocy powyższe postanowienie Prezydenta Miasta K. . Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium") utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] r. nr [...], którym odmówiono B. K. i B. K. (dalej: "Skarżący") wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Kolegium z dnia [...] r. nr [...], utrzymującego w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych. Kolegium pouczyło Skarżących, iż na wskazane postanowienie z dnia [...] r. przysługuje im skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wobec powyższego Skarżący pismem z dnia [...] r. (nadanym dnia [...] r.) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (dalej: "Sąd") skargę na opisane powyżej postanowienie Kolegium z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Uzasadniając powyższe, w pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 p.p.s.a. (w brzmieniu na dzień wniesienia rozpoznawanej skargi - czyli wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Wyjaśnienia wymaga, że przywołany powyżej przepis uległ zmianie na mocy ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Zmiany powyższe ogłoszono w Dzienniku Ustaw z dnia 14 maja 2015 r. i zgodnie z art. 3 ww. ustawy weszły w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Zmieniono m.in. art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., nadając mu nowe, wyżej wskazane brzmienie, skutkiem czego - w obecnym stanie prawnym, obowiązującym również w dniu wniesienia badanej skargi - rozstrzygnięcie w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu nie może zostać poddane kontroli sądu administracyjnego. Nie jest to jednak równoznaczne z tym, że Skarżący pozbawieni zostaną ochrony prawnej. Postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela ma bowiem charakter incydentalny, nie rozstrzyga o istocie sprawy, a poprzedza jedynie rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego. W pełni skuteczna ochrona praw jednostki, jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, tj. postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów. W niniejszej sprawie Skarżący wnieśli do Sądu skargę na postanowienie dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela. Wszelako, jeżeli z kognicji sądów administracyjnych zostały wyłączone postanowienia będące stanowiskiem wierzyciela w przedmiocie zarzutów zobowiązanego zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, to - w ocenie Sądu - postanowienia zarówno procesowe, np. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie wyrażające stanowisko wierzyciela czy też postanowienie wydane na skutek wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela, również nie podlegają kognicji tego Sądu. Każde bowiem z tych rozstrzygnięć zapada w sprawie, w której wierzyciel (niebędący zarazem organem egzekucyjnym) wypowiada się w kwestii dopuszczalności lub zasadności zgłoszonych zarzutów. Stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia) jest instytucją procesową pozwalającą na wyeliminowanie powyższych rodzajów rozstrzygnięć w sytuacji gdy są one dotknięte kwalifikowaną wadą, wyliczoną enumeratywnie w przepisach prawa procesowego (art. 156 k.p.a.). W wyniku stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) organ administracji publicznej wydaje rozstrzygnięcie w którym stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) bądź odmawia stwierdzenia nieważności. Zatem umożliwienie zaskarżenia do Sądu rozstrzygnięcia wydanego na skutek wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela byłoby sprzeczne z intencją ustawodawcy, który wyłączył z kognicji sądów administracyjnych ten rodzaj spraw. Ustawodawca zwrócił przy tym uwagę, że postępowanie w sprawie, której granice wyznacza postanowienie wierzyciela (niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym) o dopuszczalności lub zasadności zgłoszonego zarzutu samo w sobie jest postępowaniem incydentalnym względem postępowania w tym samym przedmiocie toczącego się następnie przed organem egzekucyjnym, a postanowienie wydane w ramach takiego postępowania głównego może zostać zaskarżone do sądu administracyjnego. Na tej podstawie stwierdzono - co zostało już powyżej zaakcentowane - że omawiane wyłączenie nie narusza praw podmiotowych jednostki ani sensu instytucji, której dotyczy. Zatem brak możności zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w istocie nie oznacza pozbawienia strony prawa do sądowej kontroli zgodności z prawem takiego rozstrzygnięcia. Kontrola ta może jednak nastąpić dopiero w ramach postępowania ze skargi na wydane następnie postanowienie organu sprawującego nadzór nad organem egzekucyjnym (vide: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Gl [...], opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W świetle powyższych uwag uznać należy, że stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. niedopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia wierzyciela (niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym) w sprawie zgłoszonych zarzutów. Skarga wniesiona na takie postanowienie podlega odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Nie umknęło co prawda uwadze Sądu, iż organ błędnie pouczył Skarżących, że na postanowienie z dnia [...] r. służy im skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a także, iż istnieje zasada w myśl której błędne pouczenie nie może szkodzić stronie. Jednakże nie oznacza to, iż takie błędne pouczenie może wykreować nieistniejące prawo strony do rozpoznania takiej skargi przez sąd, a tym bardziej nie może ono nadać sądowi administracyjnemu kompetencji do rozpoznania sprawy, która nie leży w jego kognicji. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.