I SA/Sz 16/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Asesor WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adw. [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. W dniu 13 maja 2005r. B. O. złożyła w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. B. O. zgłosiła pastwisko o powierzchni 70 ha w W. w gminie W.. W dniu 16 sierpnia 2005r. inspektorzy terenowi przeprowadzili kontrolę działki rolnej zgłoszonej we wniosku i stwierdzili, iż łączna jej powierzchnia wynosi 66,29 ha oraz że na niej występuje zadrzewienie o powierzchni 19,76 ha. Na działce widoczne były nieznaczne ślady wypasania zwierząt. Z kontroli sporządzono protokół i dokumentację zdjęciową. W piśmie z dnia 7 kwietnia 2006r. B. O. zgłosiła Agencji uwagi o dokonanych poprawkach w protokole kontroli oraz braku zdjęć z kontroli działki. Strona nie zgodziła się z pomiarem działek GPS. Strona nie kwestionuje występowania zadrzewień na działce, lecz według niej, mieści się ona w granicach normy i są one korzystne dla zwierząt. Wskazała, że w protokole ujęto czyste pole bez zadrzewień. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją z dnia (...), nr (...) na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej /Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm./, § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich / Dz. U. Nr 73, poz. 657 z późn. zm./, art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./, art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników ( Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004r.) w związku z art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) / Dz. U. L 153 z 30 kwietnia 2004r. z późn. zm./, po rozpoznaniu wniosku B. O., odmówił przyznania płatności ONW na rok 2005. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż strona zgłosiła do dopłat działkę rolną A- pastwisko o powierzchni 70 ha, zaś w czasie kontroli ustalono, iż powierzchnia uprawniona do dopłat wynosi jedynie 46,54 ha. Organ podał, że zgodnie z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, zwanym dalej w skrócie "rozporządzeniem ONW", dla celów przyznania płatności ONW istotne jest, aby działki rolne położone były na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zaś wysokość płatności uzależniona jest od usytuowania działek w ramach poszczególnych stref ONW oraz wielkości powierzchni działek zadeklarowanych i użytkowanych przez producenta rolnego jako grunty orne, sady, łąki i pastwiska trwałe. W stosunku do działek istnieje wymóg prowadzenia na nich działalności rolniczej zgodnej z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej. Na mocy art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) przy przyznawaniu przedmiotowej płatności stosuje się art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. W świetle art. 51 ust. 1 w/w rozporządzenia, jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany we wniosku przekracza stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania płatności ONW, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego po kontroli na miejscu pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeżeli różnica ta wynosi 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Natomiast jeżeli różnica ta przekracza 20 % stwierdzonego obszaru dla danej grupy upraw, producentowi rolnemu nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. Organ podał, że w sprawie po kontroli stwierdzono obszar uprawniony do tej płatności o wielkości 46,53 ha. Różnica pomiędzy areałem zgłoszonym przez stronę we wniosku a stwierdzonym wyniosła 23,47 ha, czyli powyżej 20 %, dlatego też organ odmówił przyznania producentowi rolnemu tej płatności. B. O. złożyła odwołanie od powyższej decyzji i wskazała, że protokół kontroli zawiera niezgodności i poprawki, które dokonano bez jej wiedzy. Zdaniem strony, organ bezprawnie pozbawił ją należnych dopłat. W dniu 13 lipca 2007r. doręczono stronie protokół kontroli wraz z dokumentacją fotograficzną oraz zawiadomiono o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co jego treści. Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia (...), nr (...), na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, § 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich /Dz. U. Nr 73, poz. 657 z późn. zm./, § 1 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej /Dz. U. Nr 65, poz. 600 z późn. zm./, art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, po rozpatrzeniu odwołania B. O. od decyzji Kierownika Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Powiatu Ł. z dnia (...)., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 23 rozporządzenia Nr 796/2004 kontrole na miejscu przeprowadzane są w sposób zapewniający skuteczną weryfikację przestrzegania warunków, w myśl których przyznawana jest pomoc. Kontrola w gospodarstwie strony została przeprowadzona metodą inspekcji terenowej, która oprócz ustalenia granic działek rolnych i dokonania ich pomiaru obejmuje także stwierdzenie rodzaju użytku gruntowego na danej działce rolnej oraz czy na danej działce przestrzegane są minimalne wymagania utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. W wyniku kontroli w gospodarstwie B. O., stwierdzono, iż na działce A działalność rolnicza prowadzona jest na powierzchni 46,53 ha, a nie jak zadeklarowała strona na powierzchni 70 ha. Z powierzchni działki 66,29 ha (po pomniejszeniu powierzchni gruntów niekwalifikujących się do płatności) wyłączono powierzchnię o wielkości 19,79 ha silnie zadrzewioną. Organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia 796/2004, działka na której znajdują się drzewa, będzie uważana za działkę rolną dla celów programów pomocy obszarowej pod warunkiem, iż działalność rolnicza, o której mowa w art. 51 rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003 lub odpowiednio planowana produkcja może odbywać się w podobny sposób jak na działkach bez drzew na tym samym obszarze, jednak drzewa winny być na działce rozproszone, a nie w skupiskach- nie hamujące wzrostu szaty roślinnej odpowiednio do spasania zwierząt. Wobec powyższego teren zadrzewiony wyłączono z powierzchni uprawniającej do dopłat. Organ wyjaśnił, iż kontrola przebiegła prawidłowo, zaś poprawki dokonane w protokole kontroli wyniknęły z omyłek pisarskich kontrolera. Bowiem informacja o powierzchni, na której nie stwierdzono dobrej kultury rolnej została wpisana w pozycji W2 (protokół producenta), natomiast w protokole znajdującym się w aktach sprawy jest wpisana prawidłowo w pozycji W4. Kod W4 dotyczy pastwisk, zaś kod W2 dotyczy gruntów ugorowanych, których strona nie zgłosiła we wniosku o płatności. W związku z kwestionowaniem prawidłowości zapisów protokołu kontroli przez stronę, organ wyjaśnił okoliczności poprawek zapisów tegoż protokołu i dostarczył stronie jego prawidłowa wersję wraz ze zdjęciami. Organ wskazał, że strona składając wniosek deklarowała, iż znane są jej zasady przyznawania dopłat do gruntów rolnych oraz ewentualne konsekwencje w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. Organ przytoczył treść przepisów unijnych, które stały się podstawą do odmowy przyznania stronie wnioskowanej płatności i przedstawił wzór wyliczenia różnicy pomiędzy powierzchnią działek zgłoszonych przez stronę do w/w płatności a powierzchnią uprawnioną do tych płatności, stwierdzoną w toku kontroli. B. O. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.. Skarżąca wskazała, że przedmiotowy protokół kontrolny jest podrobiony i nie może stanowić podstawy do wydania niniejszej decyzji. Strona nie zgodziła się też z pomiarem działek dokonanych w toku kontroli. Ponadto, zdaniem strony, organ nie wypowiedział się co do wszystkich dokumentów zawartych w aktach sprawy. Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że pomiaru przedmiotowej działki dokonano za pomocą odbiornika GPS i jest on prawidłowy. Poprawki zawarte w protokole kontroli wynikły z omyłek pisarskich kontrolera i nie wpływały na wiarygodność protokołu oraz ustalenia faktyczne dokonane na jego podstawie. Organ podał, że odniósł się on do zastrzeżeń strony odnośnie treści tegoż protokołu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, pomoc finansową na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwana dalej "płatnością ONW", przyznaje się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Za działalność rolniczą, o której mowa wyżej, uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb. Płatność ONW jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach ONW działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe w wysokości zależnej od usytuowania działek w ramach poszczególnych stref ONW oraz wielkości powierzchni działek zadeklarowanych i użytkowanych przez producenta rolnego. Producent rolny składa wniosek o przyznanie płatności na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W pkt IX wniosku B. O. złożyła oświadczenie, że znane jej są skutki składania fałszywych oświadczeń z art. 297 § 1 Kodeksu, a także zobowiązała się m.in. do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności ONW; o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy- wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego; przestrzegania na obszarze całego gospodarstwa rolnego zwykłej dobrej praktyki rolniczej, zgodnie z przepisami dotyczącymi wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Działalność rolnicza jest prowadzona zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej, jeżeli w gospodarstwie rolnym przestrzegane są wymagania określone § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, pomoc finansową na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Płatność ONW jest środkiem pomocowym przyznawanym producentom rolnym dodatkowo obok płatności bezpośrednich do gruntów na skutek niekorzystnego położenia gruntów, dlatego też grunty uprawnione do płatności ONW muszą spełniać też wymogi określone dla gruntów uprawnionych do płatności bezpośrednich. Tym samym stosuje się do nich przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, w tym § 1 ust. 1, tj. jest obowiązek koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku łąk, wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku pastwisk. W niniejszej sprawie stwierdzona różnica pomiędzy obszarem zgłoszonych przez B. O. we wniosku działek a obszarem działek uprawnionych do otrzymania w/w płatności przekroczyła 20 %, tj. : 70 ha – 46,53ha x 100% ------------------------------------= 50,44% 46,53 ha Wobec powyższego organ odmówił przyznania płatności ONW. Spełnione zostały przesłanki z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Zgodnie z nim, jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka i ich nasion zgodnie z odpowiednio art. 93 i 99 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy jeśli różnica ta wynosi 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. Systemy pomocy obszarowej oznaczają system płatności jednolitych oraz wszelkie inne systemy pomocy ustanowione zgodnie z tytułem IV rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, z wyjątkiem systemów ustanowionych zgodnie z rozdziałem 7, 11 oraz 12 tego tytułu /art. 2 pkt 12 w/w rozporządzenia/. Zarzut skargi związany z przerobieniem protokołu kontroli nie znalazł potwierdzenia w zawartym w aktach sprawy materiale dowodowym. Fakt występowania poprawek w tym protokole nie powoduje automatycznie pozbawienia go określonej wartości dowodowej. Okoliczności naniesienia przez kontrolującego poprawek zostały w wystarczający sposób wyjaśnione przez organ w zaskarżonej decyzji. Prawidłowa wersja protokołu wraz ze zdjęciami została stronie doręczona przez organ, zaś Skarżąca nie wniosła żadnych zastrzeżeń co do tej treści protokołu. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ działał prawidłowo i nie naruszył prawa. Poczynione przez organy ustalenia w zakresie ustalenia różnicy areału gruntów zgłoszonych we wniosku a uprawnionym do otrzymania w/w płatności oraz nie utrzymywania przez Skarżącą gruntów w dobrej kulturze rolnej znajdują potwierdzenie w protokole kontroli jak i w dołączonej doń dokumentacji oraz zdjęciach. Z opisanych co do czasu i miejsca ich wykonania zdjęć wynika, że na wskazanych gruntach wypas bydła był minimalny, a obszar był porośnięty wieloletnią roślinnością, w tym częściowo zadrzewiony. Mając na uwadze powyższe, rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm./, orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy i § 18 ust.1 pkt 1 lit.c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).