I SA/Sz 163/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M R o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 15 grudnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy w podatku od towarów i usług za okresy VIII, X 2003 r., I, VIII, IX, X, XI, XII 2004 r., I, II, III 2005 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego, po wznowieniu postępowania p o s t a n a w i a: 1. zwolnić Skarżącą od kosztów sądowych; 2. ustanowić adwokata. Skarżąca M R, po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że jest wdową i mieszka w domu tylko z córką J, która jest niezamężna i aktualnie jest w czwartym miesiącu ciąży. Skarżąca i jej córka posiadają małe dochody. Po zapłaceniu rachunków pozostaje jedynie kwota [...] zł na koszty związane z mieszkaniem, wyżywieniem i zakupem ubrań. Skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe z córką. W oświadczeniu o stanie majątkowym wskazała, że nie posiadają z córką nieruchomości, mieszkają w mieszkaniu [...] P; nie wykazała wartościowych ruchomości ani zgromadzonych zasobów (oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych). W rubryce formularza dotyczącej dochodów podała, że otrzymuje rentę w wysokości [...] zł miesięcznie, zaś córka z tytułu prowadzenia "małej" działalności gospodarczej uzyskuje dochód w kwocie [...] zł (Wg wydruku z ceidg działalność ta została zwieszona z dniem 29 lutego 2016 r. ). Wydatki rodziny to opłaty: za energię elektryczną w kwocie [...] zł; gaz [...] zł; woda [...] zł; telefon i internet [...] zł; zakup leków [...] zł; łącznie [...] zł. Do wniosku Skarżąca dołączyła: kopię decyzji ZUS z dnia 10.03.2015 r. o wysokości świadczenia rentowego otrzymywanego przez Skarżącą. Wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 15 marca 2016 r., Skarżąca nadesłała: - wyciągi ze wspólnego rachunku bankowego Skarżącej i córki w Banku [...] za okres 1.09.2015 r. do 23.03.2016 r., z saldem końcowym w kwocie [...] zł; - wyciąg z rachunku bankowego Skarżącej w [...] Banku za okres od 01.10.2015 r. do 21.03.216 r., suma obrotów Wn [...] zł, Ma [...] zł; - zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C z 24.03.2016 r., zaświadczające, że Skarżąca w rocznym zeznaniu podatkowym za 2014 r. zadeklarowała dochód w wysokości [...] zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł, podatek należy w kwocie [...] zł; - zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C z 24.03.2016 r., zaświadczające, że córka Skarżącej w rocznym zeznaniu podatkowym za 2014 r. zadeklarowała dochód w wysokości [...] zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł, podatek należy w kwocie [...] zł; - wyciąg z księgi przychodów i rozchodów za miesiące listopad 2015 r., grudzień 2015 r., z których wynika, że córka uzyskała przychód z działalności od początku 2015 r. w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł oraz za styczeń 2016 r. i luty 2016 r., w których przychód wyniósł [...] zł; - dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie; - dodatkowe oświadczenie Skarżącej w zakresie zajmowanego mieszkania, z którego wynika, że mieszkanie to ma pow. [...] m kw., jest własnością [...] P R, przy czym Skarżącej przysługuje prawo służebności mieszkania zapisane aktem notarialnym, wydatki związane z jego utrzymaniem obciążają wyłącznie Skarżąca i jej córkę, zaś [...] mieszka z rodziną na stałe w D, obecnie jest bezrobotny, na zasiłku i również ma trudną sytuację. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a."– prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 P.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego, o co ubiega się w rozpoznawanej sprawie Skarżąca, stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić należnych kosztów jak i opłacić pełnomocnika z wyboru. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Rozpoznając wniosek Skarżącej należało mieć na względzie przede wszystkim fakt, że prawo pomocy jest instytucją, której zasadniczym celem jest umożliwienie realizacji prawa do sądu osobom ubogim, nie dysponującym wystarczającymi środkami na prowadzenie sporów przed sądem. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, oraz które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Skarżąca wykazała, że do takich osób należy, dlatego jej wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika bowiem, iż Skarżąca prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z córką, która jest w czwartym miesiącu ciąży. Wykazała niewielkie dochody w kwocie [...] zł netto miesięcznie oraz wydatki na opłaty i lekarstwa w kwocie [...] zł. Obecnie działalność córki została zawieszona, nie uzyskuje zatem ona przychodów z tego tytułu, co potwierdzają zgromadzone dokumenty źródłowe. Ponadto Skarżąca nie posiada na własność żadnych nieruchomości, posiada jedynie prawo służebności mieszkania, będącego własnością [...]. Z wniosku oraz z nadesłanych dokumentów wynika, że Wnioskodawczyni nie posiada też wartościowych rzeczy ani oszczędności. W rozpoznawanej sprawie, należało zatem uznać, że wyżej opisana trudna sytuacja finansowa Strony uzasadnia zatem przyznanie jej pomocy zarówno w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jak i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Skarżąca nie jest w stanie ponieść takich kosztów postępowania, gdyż nie posiada na to wolnych środków finansowych. Wobec powyższego, uznając, że Skarżąca wykazała istnienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.