I SA/Sz 163/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Anna Sokołowska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2022 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z [...] listopada 2022 r., nr [...], którym oddalono skargę J. D. na czynność egzekucyjną związaną z zajęciem innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowienie organu II instancji zostało wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2022.2000 t.j. ze zm.; dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2022.479 t.j. ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") oraz z art. 1a pkt 12 lit. a tiret 5, art. 7, art. 18, art. 54, art. 89 u.p.e.a. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. prowadzi wobec J. D. łączną egzekucję administracyjną i sądową w celu wyegzekwowania zobowiązań w łącznej wysokości ponad [...] zł (plus należne odsetki za zwłokę), w tym postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] marca 2022 r. o nr [...], wystawionego przez Burmistrza B. B., a którego odpis doręczono zobowiązanemu [...] marca 2022 r. Zawiadomieniem z [...] września 2022 r. organ egzekucyjny skierował zajęcie do innej wierzytelności pieniężnej w Izbie Administracji Skarbowej w S. z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego – zasądzonych wyrokiem WSA w Szczecinie z [...] czerwca 2022 r., I SA/Sz 255/22, w wysokości [...] zł. Zawiadomienie zostało doręczone zobowiązanemu 10 października 2022 r. Pismem z [...] października 2022 r. zobowiązany złożył skargę na czynność egzekucyjną związaną z ww. zajęciem, w której zarzucił dokonanie czynności niedopuszczalnej prawem, oraz wniósł o jej uchylenie oraz zwrot kwoty [...]zł wraz z odsetkami. Wymienionym postanowieniem z [...] listopada 2022 r., nr [...], organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego i uznał, że została dokonana prawidłowo i nie jest zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym. Organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Odwołując się do brzmienia art. 1a pkt 12 lit. a tiret 5, art. 54 i art. 89 u.p.e.a. oraz przedstawiając przebieg sprawy, organ wskazał na brak przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieprawidłowości dokonania czynności zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w Izbie Administracji Skarbowej w S. z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego - zasądzonych wyrokiem WSA w Szczecinie z [...] czerwca 2022 r., I SA/Sz 255/22, w wysokości [...] zł. Organ wyjaśnił, że zastosowany środek egzekucyjny został określony w treści art. 1a pkt 12 lit. a tiret 5 u.p.e.a. (i wbrew stanowisku zażalenia nie było to zajęcie emerytury zobowiązanego), zawiadomienie o zajęciu zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 67 § 2 u.p.e.a., a także został zachowany tryb przewidziany do zastosowania wskazanego środka. Zaskarżona czynność egzekucyjna jest zatem zgodna z prawem, egzekucja zaś nie była prowadzona w sposób nadmiernie dolegliwy. Zobowiązany złożył skargę na postanowienie organu II instancji, wskazując na "niedopuszczalne prawnie i naganne moralnie zajęcie – z zemsty na obywatelu przez podmiot przegrany w sprawie". Według skarżącego kwota wydatkowana na koszty sądowe i zasądzona do zwrotu na jego rzecz pochodzi z jego emerytury, z kwoty pozostałej po dokonanych już potrąceniach egzekucyjnych, a zatem jest wolna od potrąceń. Organ II instancji nie przedstawił zaś podstaw prawnych do prowadzenia rozszerzonej egzekucji ze środków pochodzących z emerytury skarżącego, tj. egzekucji ponad 25% brutto. Ponadto postępowanie organów podważa zaufanie do instytucji demokratycznego państwa prawa i konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, uchylenie zajęcia i zobowiązanie Izby Administracji Skarbowej w S. do przekazania zasądzonej wyrokiem kwoty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.259 t.j. ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2022.2492 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 P.p.s.a.). W sprawie nie jest kwestionowane, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. prowadzi wobec skarżącego łączną egzekucję administracyjną i sądową w celu wyegzekwowania zobowiązań w łącznej wysokości ponad [...] zł (plus należne odsetki za zwłokę), w tym postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] marca 2022 r. o nr [...], wystawionego przez Burmistrza B. B., a którego odpis doręczono zobowiązanemu [...] marca 2022 r., oraz że zawiadomieniem z [...] września 2022 r. organ egzekucyjny skierował zajęcie do innej wierzytelności pieniężnej w Izbie Administracji Skarbowej w S. z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego – zasądzonych wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z [...] czerwca 2022 r., I SA/Sz 255/22, w wysokości [...] zł. Zawiadomienie to zostało doręczone zobowiązanemu 10 października 2022 r. Skarżący złożył skargę na czynność zajęcia powyższej wierzytelności, wskazując, że uiszczone koszty sądowe pochodziły z jego emerytury oraz że organy usiłują się na nim zemścić za przegranie sprawy przed WSA w Szczecinie. Według skarżącego postępowanie organów podważa zaufanie do instytucji demokratycznego państwa prawa i konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej. Zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 w zw. z pkt 12 u.p.e.a.). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego, umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć poprzez wskazane środki prawne. Należy podkreślić, że w postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Ocenie podlegają przy tym jedynie zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Organy nie orzekają więc o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani nie oceniają prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z [...] lipca 2022 r., I SA/Gl 524/22). W rozpoznawanej sprawie na skutek zasądzenia w wyroku WSA w Szczecinie z [...] czerwca 2022 r., I SA/Sz 255/22, zwrotu kosztów sądowych od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. na rzecz skarżącego, organ ten stał się dłużnikiem zobowiązanego, o którym mowa w art. 89 § 1 u.p.e.a. Stąd też organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, o którym mowa w powyższym przepisie, a nie świadczenia pieniężnego przewidzianego w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym podlegającego egzekucji w zakresie określonym w przepisach odrębnych, jak chciałby skarżący. Według sądu rozpoznającego sprawę postępowania organu egzekucyjnego nie można traktować w kategorii "zemsty", która prowadzi do podważenia zaufania do instytucji demokratycznego państwa prawa i konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej. Organy działały bowiem na podstawie i w granicach prawa, nie prezentując w sprawie jakichkolwiek wątków "osobistych". Przeciwstawianie tego postepowania zasadom konstytucyjnym nie znajduje uzasadnienia. Należy wskazać, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy wystąpi np. w sytuacji zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Środek egzekucyjny będzie niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Środkiem egzekucyjnym zastosowanym w niniejszej sprawie była egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 5 u.p.e.a.). Środek ten ma zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, a zatem był dopuszczalny. Ani z akt sprawy, ani z wniesionej skargi nie wynika również, aby organ dokonał czynności egzekucyjnej z innym naruszeniem ustawy, o którym mowa w art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Trudno również przyjąć, aby skarga dotyczyła naruszenia art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. aby w sprawie doszło do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Egzekucja administracyjna jest z samego założenia postępowaniem uciążliwym i sama uciążliwość egzekucji nie jest podstawą skargi, gdyż prowadziłoby to do niemożności stosowania jakichkolwiek środków egzekucyjnych. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (art. 7 § 2 u.p.e.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżący kwestionuje nie tyle zastosowanie przez organ środka egzekucyjnego bardziej uciążliwego od ewentualnych innych środków, co traktuje czynność egzekucyjną jako taką w kategoriach "zemsty" organu, a dodatkowo wskazuje, że zajęte środki pochodziły z jego emerytury, do których to zarzutów sąd odniósł się wyżej. Mając na uwadze powyższe, sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę. Orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.