I SA/Sz 164/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. T. - G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. T. - G.na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień, lipiec, sierpień, wrzesień 2003 r. postanawia: odmówić E. T.-G. przyznania prawa pomocy. Skarżąca E. T. - G. wraz ze skargą na wyżej opisaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług ogólnobudowlanych, aktualnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej spowodowanej nierzetelnością kontrahentów, ogłoszeniem w 2004 r. upadłości jednego z kontrahentów skarżącej zobowiązanego do zapłaty na jej rzecz kwoty 171.081,56 zł oraz nieprawidłowościami organów podatkowych w toku postępowania podatkowego. Skarżąca wskazała na zakwestionowane prawo do odliczenia podatku naliczonego i wydanie przez organ decyzji określającej zaległość podatkową w wysokości 113.539 zł, która jest przedmiotem skargi w sprawie. Wskazano nadto, że powyższe okoliczności spowodowały konieczność korzystania przez skarżącą z kredytów w celu dalszej działalności oraz w celu zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb. E. T. - G. oświadczyła, że jej dochody są bardzo niskie i nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb, wskazując jednocześnie w odpowiedniej rubryce formularza PPF (pkt 10 "dochody"), że nie osiąga dochodów ( "brak"). Z kolei w pkt 11 tego samego formularza podaje, że obecnie z działalności ma stratę, a za rok 2007 uzyskała dochód brutto z działalności gospodarczej w kwocie 2579 zł. Odnośnie do stanu rodzinnego skarżąca oświadczyła, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. E. T. - G. nie wykazała żadnego majątku, oszczędności oraz przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Zgodnie z przepisem art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do oceny sytuacji finansowej skarżącej i jej możliwości płatniczych, zobowiązano ją do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, tj.: - dodatkowego oświadczenia w przedmiocie wskazanego lokalu położonego w S., przy ul. G. 6/4 - jaki tytuł prawny posiada skarżąca do w/w lokalu oraz kto jest jego właścicielem, - dodatkowego oświadczenia o źródłach utrzymania skarżącej z podaniem wysokości miesięcznych dochodów, - kopii zeznania podatkowego skarżącej za rok 2007 oraz - w przypadku dokonanego już rozliczenia podatkowego za 2008 r. - zeznania podatkowego za 2008 rok, - kopii prowadzonej ewidencji dla potrzeb opodatkowania z wykazaną kwotą przychodu, dochodu i kosztów za miesiąc listopad 2008 i za miesiąc styczeń 2009 r., - wykazu wszystkich posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych (w tym lokat) i wyciągów z tych rachunków za okres od 1 grudnia 2008 r. do 20 lutego 2009 r., - dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem w okresie ostatnich trzech miesięcy lub dowodów potwierdzających wysokość zadłużenia skarżącej, - zaświadczenia właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy o tym, czy skarżąca korzysta (korzystała) z pomocy społecznej w okresie ostatnich sześciu miesięcy oraz czy ubiegała się o taką pomoc w w/w okresie, - dodatkowego oświadczenia, czy skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, z podaniem stanu majątkowego i dochodów miesięcznych małżonka, chyba że orzeczono rozwód małżeństwa, wraz z dokumentami potwierdzającymi powyższe. Z przedłożonych, w odpowiedzi na wezwanie, dokumentów i oświadczeń wynika dodatkowo, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, w którym umową z dnia 6 stycznia 1997 r. wyłączono wspólność ustawową małżeńską, oraz że skarżąca ma córkę B.. Według oświadczenia skarżącej właścicielami wykazanego lokalu położonego w S., przy ul. F. G. 6/4 są małżonek skarżącej wraz z córką B. Skarżąca oświadczyła dodatkowo, że utrzymuje się "ze środków obrotowych firmy i zaciągniętych kredytów". Z przedłożonego zeznania podatkowego skarżącej za 2007 rok wynika, że zadeklarowała ona dochód w wysokości 18.096,00 zł (przychód 109.601,19 zł, koszty uzyskania przychodów 91.505,19 zł), co miesięcznie stanowiło średnio ok. 1508 zł brutto. Z kolei z przedstawionych wydruków z księgi (bilans za listopad, grudzień 2008 r., styczeń 2009 r.) wynika, że za styczeń 2009 r. zaewidencjonowano stratę w kwocie -3.902,79 zł (przychód "0" zł, wydatki 568,96 zł, zakupy 3.333,84 zł), a za 2008 r. (dane z listopada 2008) zaksięgowano dochód w kwocie 19.397,42 zł (przychody 57.455,10zł, wydatki 1.031,64 zł, zakupy 37.026,04 zł). Przedstawione przez skarżącą wydruki bankowe potwierdzają zaciągniecie kredytów w 2007 i 2008 r. na kwoty odpowiednio: 1.834,74 zł i 14.000,00 zł, natomiast nadesłane wyciągi z dwóch rachunków bankowych - związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą - wykazały debet w kwocie 119,55 zł oraz stan środków 0 zł. Skarżąca przedstawiła nadto wyciągi z kart kredytowych (z końca roku 2008) z wykazaną kwotą zadłużenia w wysokości ok. 6.000,00 zł. Przedłożone zaświadczenie ośrodka pomocy rodzinie (z dnia 5 marca 2009 r.) potwierdziło, że skarżąca nie pobiera świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych w Urzędzie Miasta S.. W odpowiedzi na wezwanie E. T.-G. przedstawiła również deklarację podatkową swojego męża, z której wynika, że za 2007 rok zadeklarował dochód z prowadzonej działalności gospodarczej (indywidualna praktyka lekarska) w kwocie 36.103,67 zł (przychód 76.307,25 zł, koszty 40.203,58 zł). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 i 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Skarżąca jest obowiązana do uiszczenia wpisu od skargi w niniejszej sprawie w kwocie 2.000,00 zł, a w drugiej zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie sprawie jest zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Z przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co udowodni zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Zwolnienie od kosztów jest instytucją nadzwyczajną stanowiącą pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, oraz które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04 - niepubl.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Wskazać należy, że przedstawione przez skarżącą dokumenty i złożone oświadczenia zawierają niepełne dane, a ich analiza prowadzi do wniosku, że skarżąca nie wykazała w sposób dostatecznie przekonujący, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. Przede wszystkim należy pokreślić, że skarżąca składając oświadczenie o źródłach utrzymania (środki obrotowe firmy i zaciągnięte kredyty), nie podała, wbrew wezwaniu, wysokości miesięcznych środków na utrzymanie. Wskazać również należy, że wbrew wezwaniu skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie (chociażby faktury za energię elektryczną, gaz, wodę, czynsz za mieszkanie) oraz nie przedstawiła dowodów potwierdzających zadłużenie z tego tytułu. Skarżąca ograniczyła się do przedstawienia dokumentów związanych z zaciągniętymi kredytami (pożyczkami) i stanem zadłużenia na karcie kredytowej, nie wykazując w żaden sposób czy, i jakie kwoty przeznacza miesięcznie na spłatę w/w zobowiązań. Powyższe oznacza, że skarżąca, będąca przedsiębiorcą, prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie usług budowlanych, nie przedstawiła w sposób niebudzący wątpliwości jaka jest jej aktualna sytuacja finansowa i jakimi środkami finansowymi dysponuje oraz jakie są jej możliwości płatnicze w świetle przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przedstawione niepełne dane w odniesieniu do tak istotnej okoliczności jaką jest wielkość otrzymywanych dochodów i posiadanych środków finansowych oraz wielkości ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie, powodują, że wniosek skarżącej nie może zostać uwzględniony. Reasumując, należy podnieść, że skarżąca nie uczyniła zadość w/w wezwaniu, przez co naruszyła wywiedziony z art. 255 p.p.s.a. obowiązek współdziałania strony z sądem w zakresie gromadzenia materiału dowodowego potrzebnego do ustalenia stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony. Jak bowiem podkreśla się w doktrynie (S. Babiarz. B. Dauter, M. Niezgódka - Medek - Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych Lexis Nexis Warszawa 2007r.) brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy. Wobec niewykazania przez skarżącą w sposób dostatecznie przekonujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należało na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.