I SA/Sz 174/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy Skarżący K.C., po otrzymaniu wezwania do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie [...] zł od wniesionej skargi na powołaną na wstępie decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie stać go na poniesienie kosztów sądowych, spłaca kredyt hipoteczny, spłaca zadłużenie, ma na utrzymaniu dwie córki w wieku szkolnym, które wymagają wydatków. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący wskazał, że prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe z żoną G.C. i córkami – A. C. (u. [...] r.) i M. C. (ur. [...] r.). Skarżący nie wypełnił rubryki dotyczącej majątku, zaś w rubryce nr 10. "Dochody" wpisał swoje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł brutto wynagrodzenie G. C. w wysokości [...] zł brutto. Do wniosku strona dołączyła: 1. kopie aneksu nr 1 do umowy kredytu hipotecznego z 25.11.2009 r., zestawienia rat i odsetek od kredytu obowiązujących od 13 stycznia 2014 r. (rata kapitałowa plus odsetki [...] zł); 2. kopię aneksu do umowy o pracę z 1.04.2014 r. G. C., przyznające wynagrodzenie zasadnicze w kwocie [...] zł plus premie uznaniowe; 3. zaświadczenie [...] J. C. z 15 stycznia 2015 r. poświadczające zatrudnienie K. C. na stanowisku kierowcy oraz spełnianie przez niego wymagań określonych ustawą o transporcie drogowym; 4. kopię decyzji z dnia [...] r. w sprawie podatku od nieruchomości na 2015 r., z której wynika, że skarżący i jego żona są właścicielami nieruchomości mieszkalnej o pow. [...] m kw., gruntów pozostałych o pow. [...] m kw. i pow. [...] m kw., opłacają podatek od nieruchomości w kwocie [...] zł, w ratach po [...] zł; 5. kopię decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w sprawie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych w 2010 r. w kwocie [...] zł i w podatku VAT za VIII i IX 2009 r. w kwocie [...] zł i rozłożenia na raty tych zaległości podatkowych wraz z odsetkami i opłatą prolongacyjną w łącznej kwocie [...] zł; 6. kopie legitymacji studenckiej córki A.C. potwierdzającą kontynuowanie studiów na Politechnice K. w roku akademickim 2014/2015, a także kopie legitymacji szkolnej M. C. uczęszczającej do Gimnazjum w K. w roku szkolnym 2014/2015; 7. pismo wspólnoty mieszkaniowej z 4 listopada 2014 r. w sprawie opłat za lokal mieszkalny w wysokości [...] zł; 8. kopie faktury VAT za energię elektryczną za okres od 14 listopada 2014 r. do 15 stycznia 2015 r. na kwotę [...] zł. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych skarżącego, wezwaniem z dnia 24 marca 2015 r., referendarz sądowy zobowiązał go do nadesłania dodatkowych dokumentów. Wezwanie to obejmowało: - wyciągi z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych, w tym bieżących, oszczędnościowych, kart kredytowych z ich stanem za okres od 20 grudnia 2014 r. do 20 marca 2015 r.; - dodatkowe oświadczenie w zakresie innych miesięcznych wydatków na konieczne utrzymanie rodziny, poza czynszem i opłatami za energię elektryczną, wskazującego ich rodzaj i wysokość, a także w zakresie stanu zadłużenia na dzień 24 marca 2015 r., - kopie rocznych zeznań podatkowych skarżącego i małżonki za 2013 r. i za 2014 r. jeżeli zostało już złożone wraz z potwierdzeniami złożenia w urzędzie skarbowym; - zaświadczenie pracodawcy skarżącego o wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia netto z ostatnich 6 miesięcy; - dodatkowe oświadczenie, czy skarżący jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą; w przypadku zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej, referendarz sądowy zobowiązał do nadesłania dokumentów to potwierdzających (np. wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej), jeśli działalność jest przez skarżącego kontynuowana – dokumentów potwierdzających wysokość przychodów i kosztów za miesiąc listopad 2014 r., grudzień 2014 r. oraz styczeń 2015 r. (np. ewidencja przychodów i kosztów), wyciągu z ewidencji podatku VAT za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe; - dodatkowe oświadczenie o stanie majątkowym skarżącego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, wyjaśniające, czy skarżący i pozostali członkowie rodziny posiadają inne nieruchomości (poza nieruchomościami określonymi w decyzji z [...] r. w sprawie podatku od nieruchomości za 2015 r.), w tym grunty, z podaniem ich powierzchni, a także, czy posiadają oszczędności, papiery wartościowe, w jakiej wysokości, czy posiadają wartościowe przedmioty o wartości powyżej [...] euro (w przypadku samochodu ze wskazaniem roku produkcji i marki). Skarżący w zakreślonym terminie dziesięciodniowym ani dotychczas wymienionych dokumentów nie przedłożył, nie udzielił także żadnych wyjaśnień odnośnie przyczyn niewykonania ww. wezwania. Natomiast do sprawy o sygn. akt I SA/Sz 173/15, dotyczącej skargi żony skarżącego G. C. i jej wniosku o prawo pomocy, wykonując wezwanie referendarza sądowego nadesłała ona dodatkowo: - wyciągi z rachunku bankowego G. C. za okres od 15 stycznia 2015 r. do 12 marca 2015 r., którego saldo końcowe wynosiło [...] zł; - kopię informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2014 r (PIT-11) G. C., z którego wynika przychód ze stosunku pracy w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...] zł, - kopię informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2014 r (PIT-11) K. C., z którego wynika przychód ze stosunku pracy w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...] zł oraz przychód ze świadczeń wypłaconych z Funduszu Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie [...] zł; - kopię informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2013 r (PIT-11) G. C., z którego wynika przychód ze stosunku pracy w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...] zł; - kopię informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2013 r (PIT-11) K. C., z którego wynika przychód ze stosunku pracy w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Podnieść należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Ponadto, jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.), stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, niepubl.). Przy czym, jeżeli oświadczenia strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, sąd może wezwać stronę do złożenia, w zakreślonym terminie, dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Sąd (referendarz sądowy) nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego albo gdy nie są one do końca jasne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06 niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt OZ 128/05 niepubl.). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wniosek skarżącego, który ubiega się o prawo pomocy w zakresie częściowym, nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie wykazał on, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z wniosku skarżącego oraz dołączonych dokumentów wynika, że czteroosobowa rodzina skarżącego utrzymuje się z dochodów z wynagrodzenia za pracę skarżącego i jego żony w łącznej kwocie [...] zł brutto. Skarżący i jego żona posiadają mieszkanie o pow. ok. [...] m kw. Skarżący spłaca w ratach: 1) kredyt hipoteczny, po ok. [...] zł miesięcznie; 2) zaległości podatkowe po [...] zł miesięcznie. Wykazane wydatki to opłaty za czynsz i energię elektryczną, raty podatku od nieruchomości. Skarżący oświadczył, że ponosi także wydatki związane z utrzymaniem uczących się dzieci, nie wskazując kwoty tego obciążenia. Skarżący potwierdził stosownymi dokumentami wysokość wynagrodzenia żony, spłacanie rat kredytu hipotecznego, rozłożenie na raty zaległości podatkowych, kontynuowanie nauki przez dzieci, udokumentował także ww. wydatki na opłaty. Przedstawione we wniosku dane i dołączone dokumenty okazały się zatem niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego możliwości płatniczych. Natomiast skarżący, wezwany do przedstawienia wyżej wskazanych dokumentów i oświadczeń, nie wywiązał się w jakikolwiek sposób z nałożonego na niego zobowiązania, co sprawia, że jego oświadczenia są niepełne, bądź nie poddają się weryfikacji, a to – z kolei – uniemożliwia przyjęcie, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przede wszystkim skarżący nie potwierdził wykazanej w formularzu wysokości dochodów z wynagrodzenia za pracę, nie nadesłał bowiem zaświadczenia pracodawcy o wysokości dochodu, zaś przedstawione wraz z wnioskiem zaświadczenie wystawione przez firmę [...] J.C. poświadcza jedynie fakt zatrudnienia u tego pracodawcy i posiadanie uprawnień kierowcy. Natomiast nieprzedłożenie rocznego zeznania podatkowego skarżącego za 2013 r. i 2014 r. uniemożliwia zweryfikowanie informacji o posiadanym obecnie jednym źródle przychodu w postaci należności ze stosunku pracy. Zwłaszcza wobec wykazania, że skarżący spłaca raty zaległości m.in. w podatku VAT za 2009 r., co oznacza, że był przedsiębiorcą. Wymagało zatem ustalenia czy działalność ta jest kontynuowana, a jeśli tak - to jakie przynosi przychody, czy też została zlikwidowana. Skarżący nie przedkładając wyciągów ze swoich rachunków bankowych, uniemożliwił też dokonanie ustaleń w zakresie posiadanych środków pieniężnych. Skarżący nie przedłożył również żadnych dokumentów, objętych wyżej opisanym wezwaniem, dotyczących ponoszonych - poza wykazanymi - wydatków na utrzymanie rodziny (w tym uczących się dzieci), dokumentów dotyczących małżonki ani też nie uzupełnił oświadczenia o stanie majątkowym w zakresie innych nieruchomości posiadanych przez rodzinę (poza nieruchomościami określonymi w decyzji z [...] r. w sprawie podatku od nieruchomości za 2015 r.), w tym gruntów, oszczędności, papierów wartościowych, wartościowych przedmiotów o wartości powyżej [...] euro (np. samochodu). Oczywiste bowiem jest, że wskazane okoliczności tj. obroty na koncie bankowym, prowadzenie działalności gospodarczej, posiadanie innego majątku poza wykazanym oraz potwierdzone zwiększone wydatki na utrzymanie rodziny, mogą rzutować na sytuację skarżącego i jego zdolność do poniesienia kosztów postępowania. Istotnych dla pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego, a brakujących w niniejszej sprawie, informacji w zakresie sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego i jego rodziny nie udało się ustalić także na podstawie akt sprawy I SA/Sz 173/15. Jak wynika z akt tej sprawy, G.C. w sposób wybiórczy potraktowała wystosowane do niej wezwanie o nadesłanie dokumentów źródłowych i również nie przedłożyła zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia K. C. Zaś nadesłane tam kopie PIT-11 za 2013 r. i 2014 r., będące jedynie informacjami o kwotach przychodów osób zatrudnionych wystawianymi przez konkretnych płatników (w 2013 r. L.P., w 2014 r. M.L. i Powiatowy Urząd Pracy w B.), nie mogą stanowić dowodów na okoliczność wysokości przychodów ze wszystkich źródeł przychodów określonych w rocznym zeznaniu podatkowym, w tym ewentualnych przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej ani też nie są dla rozpoznającego wniosek potwierdzeniem wysokości wynagrodzenia otrzymanego w tym okresie jak i w okresie ostatnich sześciu miesięcy od firmy [...]J. C. (wystawca poświadczenia zatrudnienia z 15 stycznia 2015 r.). Reasumując, skoro skarżący nie wykonał nałożonego w niniejszym postępowaniu zobowiązania do nadesłania istotnych dokumentów obrazujących pełną sytuację finansową i majątkową ani też w żaden sposób nie ustosunkował się do niego, a ponadto pełnej informacji o możliwościach płatniczych skarżącego nie sposób ustalić na podstawie akt sprawy I SA/Sz 173/15, to nie jest możliwe pozytywne załatwienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Dopiero bowiem po wyjaśnieniu wątpliwości co do stanu majątkowego, wszystkich źródeł dochodów rodziny i ich możliwości zarobkowych i wszystkich wydatków będzie można ustalić, czy skarżący ma realne możliwości, aby samodzielnie (z własnych dochodów, oszczędności) czy przy pomocy małżonki ponieść koszty sądowe. W rozpoznawanej sprawie brak jest zatem podstaw do rozważenia ewentualnego uwzględnienia złożonego wniosku, dopóki skarżący nie przedstawi pełnej informacji o swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej, możliwościach płatniczych i nie uzupełni wniosku o określone dokumenty. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.