I SA/Sz 175/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zajęcia pasa drogowego oddala skargę. Z. D. (dalej: "strona", "skarżąca") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "organ odwoławczy") z [...] stycznia 2021 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (dalej: "organ I instancji") z [...] listopada 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności stanowiącej opłatę za zajęcie pasa drogowego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Dyrektora Zarządu Dróg i Transportu w K. nałożył na stronę decyzją z [...] marca 2020 r. znak [...] opłatę w wysokości [...] zł za zajęcie pasa drogowego ul. [...] w K. w celu dalszego umieszczenia i funkcjonowania istniejącej części obiektu usługowego oraz schodów zewnętrznych w terminie od [...] kwietnia 2020 r. do [...] czerwca 2020 r. Strona wnioskiem z [...] kwietnia 2020 r. zwróciła się do organu I instancji o umorzenie w całości ww. należności, motywując swoją prośbę zaistniałą sytuacją w kraju, spowodowaną pandemią COVID-19 i wprowadzonymi związku z tym restrykcjami, co w znaczny sposób ograniczyło sposób funkcjonowania prowadzonego motelu, a tym samym przełożyło się na znaczny spadek obrotów i brak możliwości finansowych na pokrycie opłaty za zajęcie pasa drogowego. W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z [...] listopada 2020 r. organ I instancji stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego, umożliwiające udzielenie stronie wnioskowanej ulgi. Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji. Decyzją z [...] stycznia 2021 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu faktycznym decyzji organ odwoławczy odniósł się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sprawie, z którego wynika, że działalność gospodarcza wykonywania przez stronę w okresie styczeń-marzec 2020 r. odznaczała się ujemnym wynikiem finansowym, gdyż nie przynosiła formalnie zysków, pomimo że nie występowały wówczas trudności związane z COVID-19. Organ odwoławczy ustalił z urzędu, że strona otrzymała w maju 2020 r. państwową pomoc rekompensującą negatywne skutki wywołane COVID-19 w łącznej kwocie [...]zł brutto, która dwukrotnie przewyższała kwotę opłaty. Okoliczność ta okazała się istotna w sprawie. Organ zaznaczył również, że w okresie za jaki ustalono opłatę, strona wykonywała działalność gospodarczą, a zatem jej możliwości płatnicze nie zostały w całości utracone. Umorzenie zobowiązania zgodnie z żądaniem oznaczałoby w istocie brak opłat za zajęcie pasa drogowego za okres od [...] kwietnia 2020 r. do [...] czerwca 2020 r., choć przez cały ten czas działalność gospodarcza była prowadzona. Nadto strona ponosi stałe wydatki związane ze spłatą prywatnych zobowiązań, w tym rat kredytu hipotecznego, którym zdaniem organu odwoławczego, nie można przyznać prymatu nad zobowiązaniami wobec budżetu państwa. Z uwagi na powyższe ustalenia, dokonane w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w ocenie organu odwoławczego w sprawie nie wystąpiły przesłanki ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 869 ze zm.; dalej "u.f.p."). Tym samym organ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Strona wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zaskarżając decyzję w całości i zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 64 ust.1 pkt 1 lit. a u.f.p., zgodnie z którym właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umarzać w całości w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym: - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu skarżonej decyzji (s.6) z jednej strony przyznało, iż "sytuacja finansowa strony jest trudna" oraz że "dowody przedłożone przez stronę świadczą o nieuzyskiwaniu obrotów i przychodów od miesiąca lipca 2020 r."; - z drugiej strony SKO w ślad za organem pierwszej instancji sugeruje, iż można "zaryzykować" stwierdzenie, że "strona powinna udowodnić, że istnieją podstawy do zastosowania ulgi"; - w rzeczywistości swoją trudną sytuację finansową, w żaden sposób nie zawinioną przeze mnie wykazałam jednoznacznie, czego zresztą żaden z w/w organów nie kwestionuje, ale jednocześnie nie uwzględnia w swoich decyzjach; 2. naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej "k.p.a."), zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; 3. zaskarżone rozstrzygnięcie narusza również zasadę przyjaznej interpretacji przepisów wyrażonej w art. 7a § 1 kpa, zgodnie z którym, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Opierając się na powyższych zarzutach skarżąca wniosła o rozstrzygnięcie skargi w oparciu o art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") oraz o rozstrzygnięcie tej skargi na jej korzyść. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Jednocześnie organ wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne – art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontroli sądu została w niniejszej sprawie poddana decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą organ ten odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu opłaty za zajęcie pasa drogowego. Stosownie do art. 64 ust. 1 u.f.p. należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może: 1) z urzędu umarzać w całości - w przypadku gdy zachodzi jedna z okoliczności, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1-4; 2) na wniosek zobowiązanego: a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. W myśl art. 64 ust. 2 u.f.p., właściwy organ, na wniosek zobowiązanego prowadzącego działalność gospodarczą, może udzielać określonych w ust. 1 pkt 2 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60, które: 1) nie stanowią pomocy publicznej; 2) stanowią pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis ; 3) stanowią pomoc publiczną: a) mającą na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi, b) mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, c) zgodną z zasadami rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, której dopuszczalność została określona przez właściwe organy Unii Europejskiej, udzielaną na przeznaczenia inne niż wymienione w lit. a i b. W świetle przytoczonej regulacji należy jednoznacznie stwierdzić, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych nie obejmuje celowości wyboru przez organ administracyjny danego rozstrzygnięcia, lecz ma na celu zbadanie, czy wybór ten nie nosi cech dowolności. Kontrola legalności rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym sprowadza się zatem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, a także czy dokładnie zostały wyjaśnione okoliczności faktyczne. Istotne jest także zbadanie, czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, organ dokonał prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu prawa materialnego. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej obejmuje zatem postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie obejmuje natomiast rozstrzygnięcia, będącego wynikiem dokonania określonego wyboru. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym zakres swobody organu działającego w ramach uznania administracyjnego, wynikający z przepisów prawa materialnego, ograniczony jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego oraz zobowiązany jest do przestrzegania przepisów k.p.a., w tym przede wszystkim tych, które odnoszą się do postępowania dowodowego przeprowadzonego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zobowiązany jest również, zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego oraz do uzasadnienia rozstrzygnięcia dług wymogów określonych w art. 107 § k.p.a. Organ administracji publicznej, orzekający na podstawie przepisów prawa materialnego, przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a., załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i nie przekracza to to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno odnosić się do kwestii istnienia bądź nieistnienia w sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających sposób załatwienia sprawy. W powyższym świetle wydanie decyzji o umorzeniu należności lub o odmowie uczynienia zadość wnioskowi strony, musi być poprzedzone wyjaśnieniem rzeczywistej sytuacji strony w wymienionych aspektach, a uzasadnienie decyzji – zawierać ocenę tej sytuacji i na tyle konkretne, by strona i sąd administracyjny rozpoznając skargę mogli skontrolować prawidłowość konkluzji organu o braku wystąpienia w sprawie uzasadnienia dla zastosowania w stosunku do strony wnioskowanej ulgi. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że zarówno prowadzone postępowanie, jak i uzasadnienie decyzji organu odwoławczego odpowiadają przedstawionym wyżej wymogom. Organ w toku prowadzonego postępowania wezwał stronę do przedłożenia dokumentów potwierdzających trudną sytuację majątkową, oświadczeń bądź dokumentów potwierdzających uzyskaną pomoc w związku z tarczą antykryzysową oraz przekazania informacji, czy w związku z sytuacją epidemiologiczną prowadzona przez stronę działalność gospodarcza została zawieszona. W wyniku analizy wniosku i oświadczeń organ ustalił, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, posiadając i zamieszkując nieruchomość o powierzchni [...] m˛, obciążoną hipoteką z tytułu spłaty kredytu mieszkaniowego. Majątek ruchomy stanowi samochód marki [...] (rok produkcji 2006) oraz [...] (rok produkcji 2007), będący samochodem formowym, przeznaczonym wyłącznie do celów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Na podstawie załączonych przez skarżącą rachunków organ ustalił, że stałe koszty ponoszone przez gospodarstwo domowe stanowią opłaty z tytułu czynszu w wysokości [...] zł, opłaty za media (energia, gaz itp.) w wysokości [...] zł. Dodatkowe obciążenie miesięczne gospodarstwa domowego stanowi spłata kredytu hipotecznego z miesięczną ratą w wysokości [...] zł, jego ubezpieczenie i ubezpieczenie na życie w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ przeanalizował również sytuację finansową dotyczącą prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej. W wyniku poczynionych ustaleń organ wskazał, że na wysokie koszty uzyskania przychodu w marcu 2020 r. złożyła się m.in. wydana [...] marca 2020 r. decyzja [...] w kwocie [...]zł. Od czerwca 2020 r. sytuacja skarżącej uległa poprawie, kiedy to uzyskano formalny zysk. Nadto skarżąca otrzymała pomoc rekompensującą negatywne konsekwencje ekonomiczne związane z COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, dwie dotacje bezzwrotne w formie umorzenia opłaty w wysokości [...] zł brutto oraz w formie pożyczki warunkowo umorzonej w wysokości [...] zł brutto. Łączna wartość udzielonej pomocy wyniosła [...] zł brutto. Strona mimo obowiązku, nie ujawniła w toku postępowania otrzymania wspomnianej pomocy. Na podstawie stwierdzonych wyżej okoliczności zdaniem tutejszego sądu organ słusznie wskazał, w wyniku zbadania całokształtu materiału dowodowego, że możliwości płatnicze skarżącej nie zostały w całości utracone. Reasumując organ zasadnie stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego" lub "interesu publicznego", umożliwiające udzielenie wnioskowanej ulgi. Ocena dokonana przez organ nie nosi znamion oceny dowolnej lecz swobodnej, w ramach uznania administracyjnego. Oprócz faktów wskazanych przez stronę, organ z urzędu ustalił również fakty, które skarżące winna była przedstawić we wniosku. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ uzasadnił powody rozstrzygnięcia, wskazując przy tym stosowne przepisy prawa i przesłanek, które winna była spełniać strona, aby można było udzielić ulgi określonej w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.f. Zarzuty podniesione w skardze, odnoszące się do naruszenia art. 7, art. 7a § 1, art. 7b oraz art. 8 § 1 k.p.a. sąd uznał za bezpodstawne. W ocenie sądu w toku postępowania organ wyczerpująco zebrał materiał dowodowy, a w sprawie zostały dokładnie wyjaśnione okoliczności faktyczne. W wyniku wszechstronnego i wnikliwego rozważenia całokształtu materiału dowodowego, organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji dokonał prawidłowej oceny przesłanek, od których uzależnione było przyznanie ulgi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.