I SA/Sz 176/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2007 r. sprawy ze skargi P. H.U.P. "B." Spółki z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zaniechania naliczania i poboru podatku rolnego za 2006 r. i I raty za 2007r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] nr [...] Pismem z dnia 13.09.2006 r. P.H.U.P. "B" Spółka z 0.0. z siedzibą w B. wystąpiła do organu podatkowego pierwszej instancji z wnioskiem o zaniechanie naliczania i poboru podatku rolnego za 2006 r. w części nieopłaconej tj. w kwocie [...] zł i I raty podatku rolnego za 2007 r. W uzasadnieniu wniosku, załączając protokół oszacowania szkód, wskazała, że w 2006 r. w Polsce wystąpiła klęska suszy, straty w uprawach z tego tytułu wyniosły u wnioskodawcy ponad 50 % upraw i mogą one okazać się jeszcze wyższe wskutek długotrwałych i obfitych opadów deszczu. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wójt Gminy B. odmówił zaniechania naliczania i poboru podatku rolnego za 2006 r. w części nieopłaconej tj. w kwocie [...] zł i pierwszej raty podatku rolnego za 2007 r. W uzasadnieniu decyzji wydanej na podstawie art. 13 c ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 136 , poz. 969 ze zm.) organ podatkowy stwierdził, że na terenie województwa zachodniopomorskiego nie wprowadzono odpowiednim aktem prawnym stanu klęski żywiołowej, zatem nie ma możliwości zastosowania w stosunku do podatnika ulg przewidzianych w art. 13 c tej ustawy. Podano ponadto, że podatnik może wystąpić do organu z wnioskiem o udzielenie ulg, o których mowa wart. 67 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca wniósł o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem prawa oraz o wstrzymanie dochodzenia rat podatku rolnego objętych wnioskiem z dnia 13.09.2006 r. W uzasadnieniu spółka podała, że nie jest konieczne wprowadzenie stanu klęski żywiołowej, aby podatnik mógł skorzystać z ulgi, o której mowa w art. 13c ustawy o podatku rolnym. Załączył jednocześnie pismo z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 , poz. 60 ze zm. ) w związku z art. 13c ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ wskazał na definicję klęski żywiołowej zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz. U. Nr 62 , poz. 558 ze zm.) i na powinność, stosownie do art. 5 powołanej wyżej ustawy, jego wprowadzenia w drodze rozporządzenia Rada Ministrów z własnej inicjatywy lub na wniosek właściwego wojewody. Dalej organ podaje, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że w 2006 r. z powodu suszy właściwy organ nie wprowadził stanu klęski żywiołowej a w takiej sytuacji przepis art. 13c ustawy o podatku rolnym nie daje organowi podatkowemu możliwości zastosowania ulgi podatkowej. Organ nie kwestionuje twierdzeń podatnika o stanie suszy w 2006 r., podnosi jednak, że nie każda klęska suszy czy powodzi jest klęską żywiołową, a tylko w przypadku tej ostatniej przepis ma zastosowanie. Podniesione we wniosku okoliczności mogą, zdaniem organu, stanowić podstawę do udzielenia podatnikowi ulg w spłacie podatku na podstawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 13 c ustawy o podatku rolnym poprzez wybiórczą interpretację, art. 120, 121, 122 ustawy Ordynacja podatkowa przez nieuwzględnienie załączonych dowodów bez podania powodu takiego postępowania co narusza art. 180, 187 i 210 ustawy Ordynacja podatkowa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze z uzasadnieniem jak w rozstrzygnięciu, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. uznał, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie odpowiada przepisom prawa. Jak wynika to z brzmienia art. 13c ust. 1 ustawy z dnia 15.11.1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 1993 r., Nr 94, poz. 431 ze zm.), przewidziana w nim ulga podatkowa, polegająca na zaniechaniu ustalania podatku rolnego albo poboru w całości lub w części, przyznawana jest podatnikom, którzy ponieśli istotne szkody w budynkach, ziemiopłodach, inwentarzu żywym lub martwym albo w drzewostanie, jakie spowodowane zostały wystąpieniem klęski żywiołowej. Tak więc, przyznanie omawianej ulgi nie ma wprawdzie charakteru uznaniowego, lecz zależne jest od wykazania przez podatnika, że poniósł on określone szkody w wyniku wystąpienia zdarzenia, określonego w ustawie jako klęska żywiołowa. Posługując się pojęciem klęski żywiołowej omawiana ustawa podatkowa sama pojęcia tego bliżej nie precyzuje, powodując tym samym konieczność każdorazowego ustalenia, czy zdarzenie, jakie wywołało określone w niej istotne szkody, ma rzeczywiście charakter klęski żywiołowej. Według Słownika Języka Polskiego PWN pod red. M. Szymczaka (Wyd. Naukowe PWN, 1996), pod pojęciem "żywiołu" rozumie się m.in. "siły przyrody i ich przejaw" (tom III str. 1030) natomiast pod pojęciem "klęski" - m.in. "niepowodzenie, wielkie nieszczęście, wielkie zniszczenie" (tom I str. 873). Tak więc, w języku polskim przez klęskę żywiołową rozumie się takie wielkie zniszczenie, niepowodzenie czy nieszczęście, które jest "przejawem, skutkiem działania żywiołów natury, wywołanym nimi (j. w.: tom III str. 1030). Pojęciem klęski żywiołowej ustawodawca posługuje się także w innych, poza ustawą o podatku rolnym, aktach prawnych. I tak, w dekrecie z dnia 23.04.1953 r. o świadczeniach w celu zwalczania klęsk żywiołowych (Dz.U. Nr 23, poz. 93 ze zm.) przez klęskę żywiołową rozumie on wszelkiego rodzaju zdarzenia żywiołowe zagrażające bezpieczeństwu życia lub mienia większej ilości osób albo też mogące wywołać poważne zakłócenia gospodarki narodowej, w szczególności w komunikacji miejskiej na skutek nadmiernych opadów śnieżnych, dla zwalczania, których to zdarzeń konieczna jest zorganizowana akcja społeczna (art. 1 ust. 1). Z kolei, w ustawie z dnia 18.04.2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz.U. Nr 62, poz. 558 ze zm.), określającej tryb wprowadzenia i zniesienia stanu klęski żywiołowej, a także zasady działania władzy publicznej oraz zakres ograniczeń wolności i praw człowieka i obywatela w czasie tego stanu, pod pojęciem klęski żywiołowej ustawodawca rozumie "katastrofę naturalną lub awarię techniczną, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działający po jednolitym kierownictwem", natomiast pod pojęciem katastrofy naturalnej - "zdarzenie związane z działaniem sił natury, w szczególności wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, długotrwałe występowanie ekstremalnych temperatur, osuwiska ziemi, pożary, susze, powodzie, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, masowe występowanie szkodników, chorób roślin lub zwierząt albo chorób zakaźnych ludzi albo też działanie innego żywiołu". Wskazać należy, że zgodnie z art. 232 Konstytucji, stan klęski żywiołowej może wprowadzić z inicjatywy wojewody Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. Należy zwrócić uwagę na to, że art. 232 Konstytucji RP znajduje się w rozdziale XI, zatytułowanym "Stany nadzwyczajne", obejmującym przepisy ogólne (dotyczące wszystkich tych stanów) i szczególne (dotyczące części z nich). Przepisem ogólnym jest m.in. art. 228 ust. 1, stanowiący, że w sytuacjach szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające, może zostać wprowadzony odpowiedni stan nadzwyczajny: stan wojenny, stan wyjątkowy lub stan klęski żywiołowej. Oznacza to, że nie każda klęska żywiołowa pociąga za sobą ogłoszenie stanu tej klęski. Niezbędne jest bowiem uznanie zwykłych środków konstytucyjnych za niewystarczające. Jak wynika z porównania obu wyżej przedstawionych normatywnych definicji, cechą charakteryzującą określone zdarzenie jako klęskę żywiołową jest nie tylko wystąpienie określonych, o szerokich rozmiarach, skutków groźnych dla życia i mienia ludzkiego lub dla środowiska, ale również to, że dla zwalczanie tych skutków czy udzielenia ofiarom pomocy i ochrony konieczne jest zastosowanie nadzwyczajnych środków w ramach zorganizowanej pomocy społecznej przy współdziałaniu organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji. Wskazać należy, że co do rozumienia pojęcia "klęska żywiołowa" użytego w art. 13 c ustawy o podatku rolnym, ustawodawca nie odsyła do ustawy o stanie klęski żywiołowej a zatem za klęskę żywiołową uznane mogą zostać takie zdarzenia, które stanowiłyby konsekwencje zjawisk przyrodniczych (klimatycznych) odbiegających od przeciętnej normy, a o wystąpieniu tej klęski nie przesądza wprowadzenie stanu klęski żywiołowej. Oparcie zatem przez organ podatkowy odmowy zastosowania ulgi, o której mowa w art. 13 c ustawy o podatku rolnym, na błędnym przekonaniu o konieczności wprowadzenia stanu klęski żywiołowej odpowiednim aktem prawnym, rodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organów podatkowych jako wydanych z naruszeniem wskazanego przepisu. Zarzut zatem skargi naruszenia art. 13 c ustawy o podatku rolnym poprzez błędną jego wykładnię uznać należy za zasadny. Zastosowanie art. 13c ustawy o podatku rolnym, wymaga wykazania dwóch przesłanek: - wystąpienia klęski żywiołowej, - istotnych szkód. Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż z treści wniosku skarżącej Spółki o przyznanie ulgi w podatku rolnym wynika, że źródłem poniesionych przez nią szkód w uprawach rolnych, była susza. Ponadto na poparcie wystąpienia przesłanek do zastosowania przedmiotowej ulgi, Spółka przedłożyła protokół oszacowania strat a do odwołania pismo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zastosowanie przedmiotowej ulgi, wymaga ze strony organu oceny wystąpienia tych przesłanek. Przy ponownym postępowaniu, uznając, że zastosowanie art. 13 c ustawy o podatku rolnym ma zastosowanie w przypadku wystąpienia klęski żywiołowej, która stanowiłaby konsekwencje zjawisk przyrodniczych (klimatycznych) odbiegających od przeciętnej normy, a o wystąpieniu tej klęski nie przesądza wprowadzenie stanu klęski żywiołowej odpowiednim aktem prawnym, organ winien ocenić czy w przypadku P.H.U.P. "B" Spółka z 0.0. z siedzibą w B. zostały spełnione przesłanki wystąpienia klęski żywiołowej i istotnych szkód. Brak przeprowadzenia postępowania w tym zakresie czyni zarzut skargi naruszenia art. 120, 121, 122 i art. 180, 187 ustawy Ordynacja podatkowa za uzasadniony. Za uzasadnione też należy uznać stanowisko skarżącego, że o ile są spełnione przesłanki z art. 13c ustawy o podatku rolnym, wnioskodawca ma prawo a organ ma obowiązek zaniechania poboru podatku, nie jest natomiast uzależniony od uznania administracyjnego jak to ma miejsce w przypadku wskazywanych przez organ ulg regulowanych w ustawie Ordynacja podatkowa. Uznając, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego i przepisami postępowania podatkowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec należało o uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Wójta Gminy B.