I SA/Sz 177/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K P o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [...] . Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie odmowy umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2007 r. p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. K P pismem z dnia [...] wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [...] ., Nr [...] , w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie odmowy umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za[....] . Postanowieniem z [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę podatniczki na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a." [...] r. F P – pełnomocnik skarżącej wniósł do tut. Sądu, drogą elektroniczną, wniosek o przyznanie prawa pomocy, celem sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia WSA w S z [...]r. do tut. Sądu wpłynął wypełniony przez skarżącą formularz wniosku o przyznanie pomocy osobie fizycznej. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów wniesienia skargi kasacyjnej oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z uwagi na ciężką sytuację materialną. Strona wskazała również, że od 13 lat jest wdową, samotnie wychowuje małoletnie dziecko w wieku ponadgimnazjalnym. W dniu [...] r. została wykreślona z listy bezrobotnych bez prawa do zasiłku w PUP w D P, ze względu na stwierdzenie niezdolności do pracy przez lekarza medycyny rodzinnej. Skarżąca podniosła także, że w [...] r. przebyła operację torakochirurgiczną i obecnie choruje na serce, wobec czego musi jeździć na konsultacje i badania do lekarzy specjalistów w S. Spodziewa się dwóch kolejnych operacji. Ponadto na serce, od urodzenia, choruje córka skarżącej. Miesięcznie wydatki na wyjazdy na konsultacje strony i jej córki stanowią ok.[...] . Do innych miesięcznych wydatków ponoszonych przez stronę należą także: a) wydatki na utrzymanie oraz domowe opłaty eksploatacyjne za media (energia, gaz, telefon, woda, opał) w kwocie ok. [...] b) koszty wyjazdów do lekarzy – ok. [...] miesięcznie Strona wskazała także, że jej córka uczy się w [...] w P Z, a koszty biletu miesięcznego dla niej, to [...] W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca podała, że: a) wspólne gospodarstwo domowe tworzy z córką – J K P (lat [...]) b) na majątek strony oraz jej córki składają się dom mieszkalny ("do rozbiórki") i budynek gospodarczy położone na działkach nr [...] o powierzchni [...] ha (każdej z nich przysługuje udział do [...] wskazanych nieruchomości, przy czym "z uwagi na małoletnią córkę sprawa spadkowa nie odbyła się"), strona posiada także działkę nr [...] o powierzchni [...] ("darowizna bez dochodu") oraz działkę nr [...] o powierzchni [...] ("od [.....] r. bez dochodu, dzierżawa dla F. P"); c) na dochody rodziny składa się renta rodzinna otrzymywana przez J P w kwocie [...] brutto. W związku z tym, że oświadczenia K P zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 P.p.s.a., pismem z dnia [...] r., wezwano skarżącą do nadesłania dodatkowych dokumentów, w terminie [...] od doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Strona została zobowiązana do nadesłania: a) zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy, czy skarżąca i jej córka korzystały w roku ubiegłym lub bieżącym z pomocy społecznej, czy ubiegały się o jej przyznanie; b) zaświadczenia ze szkoły, w której uczy się córka skarżącej, czy otrzymuje (otrzymywała w roku szkolnym) stypendium; c) zaświadczenia z[...] , czy skarżąca i jej syn F P są zarejestrowanymi producentami rolnymi, czy otrzymywali dopłaty do rolnictwa w latach [...] w jakiej wysokości lub odpisów decyzji w tym przedmiocie; d) dodatkowego oświadczenia skarżącej wyjaśniającego: – z czego finansuje nadwyżkę wykazanych wydatków nad dochodami, czy wykonuje prace dorywcze, w jakiej wysokości otrzymuje środki pieniężne z tego tytułu, czy korzysta z pomocy finansowej lub innej udzielanej przez członków rodziny; – czy skarżąca prowadzi działalność rolniczą, w jakim zakresie, jakie dochody z tego uzyskuje; – czy ze skarżącą i jej córką mieszkają inni członkowie rodziny lub inne osoby (np. rodzice, dziadkowie, syn skarżącej i jego rodzina, inne dzieci), w jakiej wysokości uzyskują dochody, jaki jest ich stan majątkowy oraz czy partycypują w kosztach utrzymania domu, w jakiej wysokości; – w jaki sposób są wykorzystywane posiadane nieruchomości, czy skarżąca czerpie z nich pożytki, czy skarżąca nadal użycza bezpłatnie lokal użytkowy na prowadzenie działalności gospodarczej swojemu synowi, czy też lokal ten jest wykorzystywany przez osoby trzecie, proszę podać wysokość dochodów z tytułu dzierżawy; – czy skarżąca odzyskała należności z tytułu nieopłaconego czynszu dzierżawy, w jakiej wysokości, czy prowadzone jest postępowanie sądowe lub egzekucyjne w tym zakresie, proszę przedłożyć dokumenty potwierdzające na jakim etapie są takie postępowania; e) odpisu decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za[...] .; f) wykazu posiadanych przez skarżąca rachunków bankowych (w tym lokat) oraz wyciągów z tych rachunków z okresu ostatnich trzech miesięcy; g) dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny z ostatnich dwóch miesięcy; Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi strony w dniu [...] r. Ww. dokumenty oraz informacje nie zostały przez skarżąca ani jej pełnomocnika nadesłane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Z powyższego wynika, że przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych nie jest brak jakichkolwiek wolnych środków finansowych (oszczędności) na ich opłacenie, ale niemożność ich wygospodarowania z uzyskiwanych przychodów i posiadanego majątku z uwagi na to, że całość zużywana jest na niezbędne wydatki związane z utrzymaniem strony postępowania i jej rodziny, z których nie można zrezygnować lub czasowo ograniczyć, bowiem są one nieodzowne. Z powyższej regulacji wynika również, że ciężar dowodu spoczywa na osobie fizycznej, albowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych jest bowiem odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Dodatkowo należy zauważyć, że gwarantowane art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności prawo do sądu nie jest bezwarunkowe, a państwa korzystają z pewnego marginesu uznania w tej mierze. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.), stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do sądu (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, niepubl.). Przy czym, jeżeli oświadczenia strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, sąd może wezwać stronę do złożenia, w zakreślonym terminie, dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Sąd nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić przy tym trzeba, że w związku z uznaniem, iż informacje podane przez stronę we wniosku nie były wystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz budziły wątpliwości, skarżąca została wzywana do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, czego jednak nie uczyniła. Wobec powyższego uznać należy, że strona nie ujawniła wszystkich danych dotyczących jej sytuacji materialnej i finansowej, przedstawiając tylko takie informacje, które mają świadczyć o tym, że jej sytuacja jest zła. Tymczasem, do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólne twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów, i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.