I SA/Sz 196/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych p o s t a n a w i a: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę [...] zł (sto złotych). R.D., w związku ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest matką samotnie wychowującą nastoletnią córkę (15 lat). Miesięczne dochody pozwalają na zapewnienie skarżącej i jej córce podstawowych środków potrzebnych na skromne funkcjonowanie, znaczący wpływ na miesięczne wydatki mają potrzeby dorastającej córki. Każde dodatkowe obciążenie rodzinnego budżetu spowoduje konieczność nieprzewidzianego dodatkowego zadłużenia się. Skarżąca wykazała, że prowadzi gospodarstwo domowe z córką, a w dodatkowym oświadczeniu podała, że mieszka u rodziców partycypując w miesięcznych opłatach w kwocie [...] zł. W oświadczeniu majątkowym skarżąca podała, że posiada nieruchomość – budynek gospodarczy o pow. 110 m kw, innego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych ani zasobów pieniężnych nie wykazała. Z przedłożonej kopii decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. wynika, że skarżąca jest właścicielem gruntu o pow. 2190 m kw. Skarżąca oświadczyła, że posiadany budynek jest w trakcie adaptacji na budynek mieszkalny i nie jest przedmiotem najmu, wnioskodawczyni nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów. Skarżąca wykazała, że otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto), córka otrzymuje alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie. Ponadto wykazano spłatę rat kredytów w łącznej wysokości ok. [...] zł, a także opłaty za energię elektryczną dotyczącą budynku położonego w W. (faktura VAT zbiorcza, prognoza opłat za styczeń, luty, marzec 2012 r. – ok. 170 zł). Nadesłano także wyciągi z rachunku bankowego w [...] za okres od 16.12.2011 r. do 15.03.2012 r. oraz w [...] za okres od 15.12.2011 r. do 15.03.2012 r., kopie trzech umów kredytowych, a także kopię PIT 11 za 2010 r., kopię wyroku SR w S. z 11.06.2002 r.(sygn. akt IIIRC 324/02) w sprawie o podwyższenie alimentów na kwotę [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Na obecnym etapie sprawy koszty sądowe sprowadzają się do wpisu od skargi ustalonego w kwocie [...] zł. Analiza złożonego oświadczenia majątkowego oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy prowadzi do wniosku, że skarżącej należy przyznać prawo pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego skarżąca jest w stanie bowiem partycypować w kosztach sądowych rozpoznawanej sprawy w miarę swoich możliwości. Wnioskodawczyni uzyskuje stałe dochody w kwocie [...] zł, córka otrzymuje alimenty w kwocie [...] zł, w posiadaniu skarżącej jest nieruchomość, która jest w trakcie adaptacji na cele mieszkaniowe. Skarżąca mieszka z córką u rodziców, przez co jej wydatki na opłaty mieszkaniowe ograniczają się do przekazywanej rodzicom kwoty [...] zł miesięcznie, a także opłaty za energię elektryczną za nieruchomość w W. oraz podatku od nieruchomości. Skarżąca samodzielnie ponosi także pozostałe koszty bieżącego utrzymania siebie i dorastającej córki. Jak wynika z wniosku, pomiędzy wydatkami skarżącej znaczącą kwotę stanowią raty kredytów (w kwocie [...] zł).Jakkolwiek są one obciążeniem budżetu domowego, jednak w świetle utrwalonego orzecznictwa co do zasady spłata kredytów i innych zobowiązań natury gospodarczej nie korzysta z pierwszeństwa przed ponoszeniem kosztów sądowych, zatem nie może być podstawą do uzyskania takiego zwolnienia. Należało zatem uznać, że po potrąceniu wyłącznie koniecznych wydatków na bieżące potrzeby rodziny, z łącznej kwoty ok. [...] zł dochodów skarżącej, na pozostałe potrzeby pozostają środki pieniężne, z których jest ona w stanie wygospodarować minimalną kwotę również na koszty sądowe. Wobec tego, w ocenie referendarza sądowego ustalenie, że skarżąca może uiścić [...] zł tytułem kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie, nie pozbawi jej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych swoich i córki, nie ograniczy prawa kontroli wydanej w jej sprawie decyzji administracyjnej, a z drugiej strony – nie naruszy zasady wynikającej z art. 199 p.p.s.a. Skarżąca może przecież uzyskać pomoc finansową od rodziców w ramach darowizny lub pożyczki. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.