I SA/Sz 197/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędziowie Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz,, Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Protokolant Karolina Borowska, po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. O. i K. O. - s.c. "M. P." Przedsiębiorstwo Wielobranżowe na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2002 r. I. stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] r. o nr [...], ustalającej wysokość, należnego od "M. P." – A. i K. O., podatku od nieruchomości za 2002 r. w związku z wnioskiem pełnomocnika ww. z dnia [...] r. wniesionym na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 i 5 Ordynacji podatkowej. We wniosku tym zarzucono, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 207 § 2 w zw. z art. 165 § 2 i 4 Ordynacji podatkowej, albowiem nie została poprzedzona wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania, a nadto skierowano ją do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, czyli do Spółki Cywilnej "M. P.", która nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Decyzją z dni [...] r. o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., jako organ pierwszej instancji, odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanej na wstępie decyzji Wójta Gminy P., gdyż nie stwierdziło, aby w sprawie wystąpiły przesłanki nieważności, na które powoływał się wnioskodawca. Uzasadniając swoje stanowisko, Kolegium wskazało, że sporna decyzja skierowana została do właściwej strony, czyli do A. i K. O., występujących jako osoby fizyczne, a nie do spółki cywilnej, jak również, że brak postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wymiaru podatku nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Od tej decyzji pełnomocnik "M. P." wniósł odwołanie, zarzucając, że Kolegium nie ustosunkowało się do zarzutu braku wszczęcia postępowania, a więc szerszego niż jedynie brak postanowienia o wszczęciu postępowania, oraz dopuściło się błędu w ustaleniach faktycznych przyjmując, że decyzja Wójta Gminy P. nie została skierowana do skarżącej spółki cywilnej, tylko do jej wspólników. W przekonaniu odwołujących się o tym, że organ uznał za stronę spółkę cywilna, a nie jej wspólników przemawia bowiem także fakt wydania jednej decyzji, a nie dwóch odrębnych, dla każdego ze wspólników osobno. Decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołanie strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie i utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając powyższe stanowisko, Kolegium wskazało, że w sprawie nie zachodzą przesłanki ustawowe, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] r., a zarzut wydania przez ww. organ decyzji mimo nie przeprowadzenia postępowania nie znajduje odzwierciedlenia w zasadach prawa podatkowego. Postępowanie w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości wszczyna się bowiem wobec zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie obowiązku podatkowego w tym podatku, o których to okolicznościach podatnik winien powiadomić organ podatkowy w terminie 14 dni od dnia ich wystąpienia, poprzez złożenie wykazu nieruchomości. W rozpatrywanej sprawie okolicznością powodującą powstanie obowiązku podatkowego po stronie A. i K. O. był fakt zakupienia przez nich nieruchomości. A zatem, w ocenie Kolegium, czynnością wszczynającą postępowanie podatkowe w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości była czynność kupna nieruchomości dokonana przez ww. i to oni mieli obowiązek zawiadomić Wójta o tym, że stali się podatnikami. Tymczasem, informacja o powstaniu po stronie A. i K. O. obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości dotarła do organu podatkowego drogą urzędową poprzez dostarczenie, z urzędu, temu organowi kopii aktów notarialnych z dnia [...] r. i z [...] r. Z chwilą powzięcia informacji o powstaniu obowiązku podatkowego organ podatkowy miał zatem, zdaniem Kolegium, ustawowy obowiązek ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości bez konieczności wszczynania i prowadzenia w tej kwestii postępowania podatkowego. W dalszym ciągu uzasadnienia omawianej decyzji Kolegium wskazało, stroną decyzji wymiarowej są niewątpliwie A. i K. O., a nie spółka cywilna "M. P.", o czym przesądza sam fakt istnienia tej decyzji. Decyzje ustalające wysokość zobowiązania podatkowego wystawia się bowiem tylko osobom fizycznym na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Gdyby Wójt Gminy P. uznał, że podatnikiem, od nabytych w marcu i kwietniu 2002 r. nieruchomości, jest spółka cywilna, nie mógłby wydać decyzji ustalającej wymiar podatku, lecz musiałby, stwierdziwszy istnienie obowiązku podatkowego i brak wpłat podatku, wszcząć postępowanie w sprawie określenia wysokości zaległości podatkowej. Bowiem osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej obowiązane są składać deklaracje na podatek od nieruchomości i bez wezwania wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości, jak stanowił art. 6 ust. 8 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2003 r. Ponadto, Kolegium wskazało także, że z uwagi na fakt, że A. i K. O. są współwłaścicielami nieruchomości, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na nich solidarnie, co uzasadnia wydanie przez organ podatkowy jednej decyzji, a nie dwóch cząstkowych na każdego współwłaściciela, z uwzględnieniem tylko jego części. Nie zgadzając się z taki stanowiskiem pełnomocnik skarżących złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 165 § 2 i 4 Ordynacji podatkowej przez jego niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik postępowania w sprawie, a w konsekwencji także naruszenie art. 207 § 2, art. 191, art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, i jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W obszernym uzasadnieniu skargi podkreślono, że postępowanie podatkowe rozpoczyna się z chwilą doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego (wszczęcie z urzędu) lub z chwilą otrzymania przez organ podatkowy żądania strony (wszczęcie na wniosek strony) natomiast kończy wydaniem przez organ decyzji (w wypadkach szczególnych określonych w przepisach przez wydanie postanowienia), a zatem bez wszczęcia, a następnie przeprowadzenia postępowania nie tylko nie sposób wydać prawidłowego rozstrzygnięcia, ale także nie ma możliwości zapewnić stronie żadnej z ochronnych gwarancji procesowych. Nabycie nieruchomości skutkuje wprawdzie powstaniem obowiązku podatkowego, a w ramach tego obowiązku podatkowego podatnika obciąża nakaz złożenia wykazu nieruchomości, jednak, w przekonaniu skarżących, nawet jeśli wykaz taki zostaje złożony nie stanowi on wniosku o wydanie decyzji. Z tego względu dla wszczęcia postępowania podatkowego konieczne jest wydanie i doręczenie postanowienia o wszczęciu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska, zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przez tut. Sądem pełnomocnik skarżących podniósł także zarzut, że przy rozpatrywaniu odwołania, w składzie orzekającym Samorządowego Kolegium odwoławczego w K., brał udział pracownik – W. B., który uczestniczył także w wydaniu decyzji Kolegium, jako organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjnym z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd dokonuje kontroli zgodności ostatecznych decyzji administracyjnych z prawem. Kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według ww. kryterium, dostarczyła podstaw do uznania skargi za skuteczną, choć z innej przyczyny niż w niej wskazane. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). W rozpatrywanej sprawie zaistniała konieczność wyjścia poza zarzuty skargi, zaskarżona decyzja jest bowiem dotknięta rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 130 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) stanowiącym, że: "pracownik urzędu skarbowego, urzędu gminy (miasta), starostwa, urzędu marszałkowskiego, izby skarbowej, funkcjonariusz celny lub pracownik urzędu celnego, izby celnej, urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz członek samorządowego kolegium odwoławczego podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach, dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których (...) brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji", co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie bowiem z dyspozycją zawartą w wymienionym przepisie "organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa." Jak wynika z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. o nr [...] oraz z [...] r. o nr [...] w obydwu składach orzekających SKO w K. zasiadał W. B. Ww. brał zatem udział zarówno w wydaniu decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze działające jako organ pierwszej instancji, jak również w wydaniu decyzji ostatecznej, czemu sprzeciwia się wskazany powyżej przepis art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej służący ochronie zasady dwuinstancyjności postępowania. Z tego też względu, nie przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. O niewykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152, a o kosztach na podstawie art. 200 ww. ustawy.