I SA/Sz 197/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r. p o s t a n a w i a: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżąca J. K. N., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłaty sądowej bez poniesienia istotnego uszczerbku dla swojego utrzymania. Skarżąca podała, że powadzi samodzielne gospodarstwo domowe, przy czym z dodatkowego oświadczenia wynika, że zajmuje lokal mieszkalny na podstawie umowy o dożywocie, a mieszka w nim z mężem, z którym ma rozdzielność majątkową i nie ma wspólnego majątku. W lokalu tym mieszka również syn prowadzący oddzielne gospodarstwo domowe. Z oświadczenia majątkowego wynika, że skarżąca nie posiada żadnego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych, zasobów pieniężnych (papierów wartościowych, oszczędności itp.). Dochody skarżącej z emerytury wynoszą [...] zł brutto, z której po potrąceniu przez urząd skarbowy kwoty [...] zł otrzymuje ok. [...] zł (zaświadczenia ZUS k. [...] i [...]). Ponadto, od [...] r. skarżąca spłaca zaległość podatkową w ratach po [...] zł miesięcznie (kopia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. k. [...]). Skarżąca partycypuje w opłatach za energię i za gaz, wywóz śmieci w kwotach [...] zł oraz opłaca usługi telekomunikacyjne w kwocie [...] zł miesięcznie. Skarżąca wskazała, że ponosi koszty leczenia i zakupu lekarstw w związku z licznymi przewlekłymi chorobami w wysokości [...] zł miesięcznie. Z przedłożonych oświadczeń i dokumentów wynika, że skarżąca i jej mąż zalegają z opłatami za gaz i za wywóz śmieci (łączna kwota zadłużenia wynosi [...] zł). Zadłużenie z tytułu opłat za gaz zostało rozłożone na raty wynoszące [...] zł miesięcznie i zgodnie z załączonym harmonogramem spłat spłacane będzie od [...] r. do [...] r. (k. [...]). Do wniosku skarżąca nadesłała: kopie rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy PIT40A za [...] r. i [...] r., wyciągi z rachunku bankowego skarżącej w [...] za okres od [...] r. do [...] r. (saldo końcowe ujemne na dzień [...] r.: - [...] zł), dokumentację medyczną o stanie zdrowia, kopie faktur za gaz, energię elektryczną, telefon, kopie aktu notarialnego o wyłączeniu wspólności ustawowej z dnia [...] r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej zwana "P.p.s.a." - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący, jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia, obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza rozpoznającego wniosek należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Rozpoznając wniosek skarżącej należało mieć na względzie przede wszystkim fakt, że prawo pomocy jest instytucją, której zasadniczym celem jest umożliwienie realizacji prawa do sądu osobom ubogim, nie dysponującym wystarczającymi środkami na prowadzenie sporów przed sądem. Zauważyć także należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Prawo pomocy zapewnia bowiem osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe należało stwierdzić, że z wniosku skarżącej oraz załączonych dokumentów źródłowych wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego, skarżąca dowiodła, że kwota należnego wpisu od skargi wynosząca [...] zł przekracza jej możliwości finansowe. Wnioskodawczyni nie będzie także w stanie pokryć przewidywanych dalszych kosztów sądowych zwłaszcza, że jest stroną jeszcze jednego postępowania toczącego się przed tut. Sądem (sygn. akt I SA/Sz 198/13). Wpis w tej drugiej sprawie wynosi [...] zł. Skarżąca ma [...] lat, utrzymuje się samodzielnie z emerytury otrzymywanej w kwocie ok. [...] zł, gdyż realizowane jest z niej potrącenie zadłużenia wobec urzędu skarbowego. Strona od [...] r. spłaca także rozłożoną na raty zaległość podatkową po [...] zł miesięcznie. Wykazane wydatki miesięczne wynoszą ok. [...] zł i stanowią je dopłaty do opłat mieszkaniowych – energii elektrycznej, gazu, wywozu śmieci, usług telekomunikacyjnych. Ponadto skarżąca jest osobą schorowaną i ponosi związane z tym wydatki na leczenie w kwocie ok. [...] zł. Skarżąca nie posiada majątku ani oszczędności. Reasumując powyższe, uznano, że skarżąca nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie z uwagi na niskie dochody, brak oszczędności i majątku, zadłużenie, stan zdrowia i wiek, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.