I SA/Sz 198/18

Dnia 12 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. "Ś." z siedzibą w U. na uchwałę Rady Gminy Mielno z dnia 28 listopada 2013 r. Nr XLVI/493/2013 w przedmiocie przedłużenia czasu obowiązywania dotychczasowych taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków p o s t a n a w i a odrzucić skargę Sygn. akt I SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Uchwałą Nr XXXII/346/12 z dnia 29 listopada 2012 r., działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.; obecnie tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1875 ze zm.; dalej: "u.s.g.") oraz art. 24 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków, Rada Gminy zatwierdziła taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków na okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. Następnie, uchwałą Nr XLVI/493/2013 z dnia 28 listopada 2013 r., wydaną na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. oraz art. 24 ust. 9a ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków, Rada Gminy przedłużyła do dnia 31 grudnia 2014 r. obowiązywanie dotychczasowych taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Pismem z dnia 23 stycznia 2018 r., nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 30 stycznia 2018 r., [...]" z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (dalej: "sąd") skargi na ww. uchwały Rady Gminy, domagając się stwierdzenia, że akty te zostały wydane z naruszeniem prawa. Jednocześnie, na rachunek bankowy sądu, skarżąca przelała kwotę [...]zł, w tytule przelewu wskazując, że jest to (cyt.) "opłata od skargi na SKO [...]". Pismem z dnia 1 marca 2018 r., skarżąca oświadczyła, że cofa skargi na powyższe uchwały i wnosi o zwrot uiszczonej opłaty sądowej na wskazany przez siebie rachunek bankowy. Następnie, pismem z 7 marca 2018 r. (zarejestrowanym pod sygn. akt I Ko [...]), skarżąca ponowiła wniosek o zwrot środków pieniężnych, wpłaconych do sądu w dniu 30 stycznia 2018 r. w kwocie [...]zł. Powyższe skargi zostały rozdzielone zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I sądu z dnia 20 marca 2018 r. Skargę na uchwałę Rady Gminy Nr XXXII/346/12 z dnia 29 listopada 2012 r. zarejestrowano pod sygn. akt I SA/Sz 197/18, natomiast skargę na uchwałę Rady Gminy Nr XLVI/493/2013 z dnia 28 listopada 2013 r. – pod sygn. akt I SA/Sz 198/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Rozpoznając skargę, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy jest ona dopuszczalna. Przez dopuszczalność skargi należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe tzn. określenie, od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym to jest określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Przepis art. 58 § 1 p.p.s.a., określający podstawy odrzucenia skargi przez sąd, nawiązuje do konstrukcji przesłanek dopuszczalności zaskarżenia aktu lub czynności (bezczynności) organu administracji publicznej do sądu administracyjnego. Przez przesłanki te należy rozumieć określone w ustawie procesowej warunki prawidłowego zaskarżenia, dotyczące zarówno przedmiotu skargi, jej formy, jak i treści, którą powinna zawierać skarga, przy zachowaniu których może nastąpić kontrola zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd administracyjny. Badanie przez sąd, czy zaistniały lub też zostały zachowane przez skarżącego przesłanki dopuszczalności zaskarżenia określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej, musi być poprzedzone ustaleniem przez sąd istnienia przedmiotu zaskarżenia, którego nieistnienie oznacza, że skarga nie ma prawnego bytu (nie istnieje de iure). Istnienie przedmiotu zaskarżenia jest bowiem konieczną przesłanką dopuszczalności zaskarżenia danego aktu lub czynności i musi on istnieć w chwili wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż wskazane w art. 58 § 1 pkt 1-5a - m.in. brak zdolności sądowej, powaga rzeczy osądzonej, upływ terminu czy nieuzupełnienie braków formalnych skargi) wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przy czym, w myśl art. 58 § 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę postanowieniem, które może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn oznacza m.in. brak przedmiotu zaskarżenia, który "ma miejsce w przypadku wniesienia skargi na nieistniejący akt lub czynność. Przykładowo, niedopuszczalna jest skarga (...) na uchwałę organu gminy, powiatu lub województwa, której nieważność orzeczono prawomocnym rozstrzygnięciem nadzorczym jeszcze przed wniesieniem skargi - por. post. NSA z dnia 21 marca 1991 r., SA/Wr 168/91 (ONSA z 1991, Nr 1, poz. 28)" (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2012, s. 215). Innymi słowy, niedopuszczalność skargi z "innych przyczyn" zachodzi m.in. w sytuacji, gdy przed wniesieniem skargi na akt prawa miejscowego, akt ten przestanie obowiązywać. Skoro przestanie istnieć przedmiot kontroli sądu administracyjnego, prowadzenie tej kontroli stanie się niedopuszczalne, gdyż nie będzie czego kontrolować. Akt prawa miejscowego przestaje obowiązywać, gdy zostanie wyeliminowany z obrotu prawnego poprzez jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności, gdy zostanie zastąpiony nowym aktem, czy też upłynie czas jego obowiązywania, który został wskazany w tym akcie, albo w ustawie, na podstawie której akt ten został wydany (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 2032/09, opubl. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: "CBOSA"). Sądowi z urzędu wiadome jest, że kwestionowana przez skarżącą uchwała Rady Gminy z dnia 28 listopada 2013 r. Nr XLVI/493/2013 w przedmiocie przedłużenia czasu obowiązywania dotychczasowych taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który w wyroku z dnia 12 stycznia 2017 r. o sygn. akt II SA/Sz 1174/14 (opubl. w CBOSA) stwierdził, że zaskarżona uchwała, niestanowiąca aktu prawa miejscowego, została wydana z naruszeniem prawa. Od orzeczenia tego nie wniesiono skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec czego wyrok ten uzyskał walor prawomocności od dnia 11 marca 2017 r., a stosownie do treści art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Prawomocność wyroku wywołuje zaś skutki prawne w postaci pozbawienia mocy obowiązywania uchwały w zakresie objętym orzeczeniem sądu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy powyższe ustalenie prowadzi do wniosku, że skoro zaskarżona uchwała utraciła byt prawny na skutek wyroku sądu z dnia 12 stycznia 2017 r., to na taką nieobowiązującą już uchwałę nie może być wniesiona skarga ani przez organ nadzoru w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g., ani też przez inny podmiot na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Skoro zaskarżona uchwała utraciła moc z dniem 11 marca 2017 r. (a więc przed wniesieniem skargi do sądu, co miało miejsce w dniu 30 stycznia 2018 r.), to nie istnieje przedmiot kontroli sądowej, a w konsekwencji postępowanie sądowoadministracyjne stało się niedopuszczalne (vide: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2017, s. 383). Odnosząc się zaś do pisma skarżącej z dnia 1 marca 2018 r., zawierającego oświadczenie o cofnięciu skargi oraz wniosek o zwrot uiszczonej opłaty sądowej, wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 60 p.p.s.a., skarżący może skutecznie cofnąć skargę i oświadczenie to jest wiążące dla sądu. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Niemniej, zastosowanie wskazanego trybu, prowadzące do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o cofnięcie skargi i umorzenie postępowania sądowego (art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), może mieć miejsce tylko wówczas, gdy skarga została wniesiona skutecznie, tzn. gdy nie zawiera wad lub braków (fiskalnych, formalnych), uniemożliwiających nadanie jej dalszego biegu. Oświadczenie o cofnięciu skargi złożone przez skarżącą nie mogło odnieść zamierzonego skutku, gdyż wystąpiła przeszkoda uniemożliwiająca nadanie biegu przedmiotowej skardze, a to z uwagi na okoliczności wskazane powyżej, tj. pierwotny brak przedmiotu zaskarżenia. Z kolei, zawarty w ww. piśmie wniosek o zwrot uiszczonej opłaty sądowej został już rozpoznany, albowiem na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I sądu z dnia 9 marca 2018 r. o sygn. akt I Ko [...] przelano na rachunek skarżącej kwotę [...]zł, tytułem zwrotu omyłkowo uiszczonego w dniu 30 stycznia 2018 r. wpisu sądowego. Z powyższych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji.