I SA/Sz 204/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy J. G., pismem z dnia [...] r. złożył skargę na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, do której załączył urzędowy formularz PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że poniesienie kosztów sądowych w postaci wpisu spowoduje znaczący uszczerbek majątkowy dla jego rodziny. Skarżący podał, że spłaca zaciągnięty kredyt w ratach po [...] zł miesięcznie, a jego i żony miesięczne wydatki na leki wynoszą ok. [...] zł. J. G. wykazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, posiada z żoną dom o pow. [...] m kw., a ich dochody to renta strukturalna w wysokości [...] zł oraz świadczenie przedemerytalne w wysokości [...] zł. Pismem z dnia [...] r. skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów, obrazujących jego sytuację majątkową i rodzinną w terminie siedmiodniowym pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie informacji znajdujących się w aktach sprawy, w tym o: - aktualny dokument potwierdzający wysokość otrzymywanej przez skarżącego renty oraz świadczenia przedemerytalnego przez jego żonę, - wykaz ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny oraz dokumentów potwierdzających ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy, - wyciągi z posiadanych przez skarżącego i jego żonę wszystkich rachunków bankowych, w tym lokat, kart kredytowych z ich stanem za okres od [...] r. do [...] r. Skarżący w zakreślonym terminie ani dotychczas nie przedłożył żadnych dokumentów określonych ww. wezwaniem, nie ustosunkował się także w żaden sposób do zobowiązania. Natomiast w dniu [...] r. uiścił za pośrednictwem rachunku bankowego tytułem wpisu od skargi kwotę [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej zwana "P.p.s.a." - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący, jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 P.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania. Analiza złożonego w niniejszej sprawie oświadczenia o stanie majątkowym prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Ze złożonego wniosku wynikało, że skarżący prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z żoną, rodzina uzyskuje dochody w kwocie [...] zł, spłaca kredyt w ratach po [...] zł, ponosi wydatki na leki w kwocie [...] zł, a nadto wykazano dom o pow. ok. [...] m kw., nie wykazano oszczędności ani żadnych innych zasobów pieniężnych. W związku z tym, że złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do dokonania oceny możliwości płatniczych strony i jej zdolności do poniesienia kosztów sądowych pismem z dnia [...] r. została ona wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów pozwalających zweryfikować podane informacje jak i uzupełniających jej wniosek m.in. w zakresie wysokości dochodów z wykazanego źródła utrzymania rodziny i ponoszonych wydatków. Wymagało bowiem potwierdzenia, że skarżący i pozostali członkowie rodziny nie posiadają oszczędności, jak też ustalenia wysokości uzyskiwanych aktualnie dochodów przez skarżącego, a także wysokości wydatków na konieczne utrzymanie, ponieważ okoliczności te rzutują na sytuację skarżącego i jego zdolność do poniesienia kosztów sądowych. Skarżący przesyłkę zawierającą ww. wezwanie otrzymał w dniu [...] r., termin na wykonanie zobowiązania upływał [...] r. Jak wynika z akt sprawy skarżący jak dotychczas nie wywiązał się z zobowiązania, co stanęło na przeszkodzie wyjaśnieniu wątpliwości co do jego sytuacji finansowej. Należy podkreślić, że przepis art. 252 § 1 ustawy P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Referendarz sądowy nie ma obowiązku prowadzenia jakiegokolwiek dochodzenia w tym zakresie. Reasumując, analiza złożonego w sprawie oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku, a skarżący nie wykazał poprzez złożenie dodatkowych dokumentów, że poniesienie przez niego kosztów sądowych będzie stanowić uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania i jego rodziny. Zaznaczyć należy, że z przedstawionych danych wynika, że skarżący wraz z żoną nie mają innych osób na utrzymaniu, uzyskują stałe dochody w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Należy ponadto zauważyć, że skarżący uiścił wpis od skargi w należnej wysokości [...] zł, a wysokość innych wpisów i opłat, które mogłyby się w tej sprawie pojawić w związku z ewentualnym wnoszeniem przez stronę środków odwoławczych od wydawanych w niej orzeczeń wynosiłaby [...] zł (opłata kancelaryjna za doręczenie wyroku z uzasadnieniem) oraz [...] zł (wpis od skargi kasacyjnej). Wskazać także wypada, że o ile zajdzie konieczność poniesienia dalszych kosztów postępowania, wskutek wniesienia skargi kasacyjnej, o czym nie można przesądzać na tym etapie sprawy, skarżący będzie mógł ponownie ubiegać się o prawo pomocy, jeżeli przedstawi w sposób rzetelny swoją sytuację majątkową. Wobec tego należało uznać, że skarżący nie wykazał przesłanek prawa pomocy, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.