I SA/Sz 204/13
WyrokWSA w Szczecinie2013-08-21
Skład orzekający: Ewa Wojtysiak, Joanna Wojciechowska, Elżbieta Woźniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, mimo że wypłata renty nie została formalnie zawieszona, a beneficjent twierdził, że umowa zlecenia nie miała charakteru zarobkowego i działał w dobrej wierze?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Nawet jeśli wypłata renty nie została formalnie zawieszona, zaistniały przesłanki do jej zawieszenia, a beneficjent, świadomy zasad przyznawania renty i faktu wykonywania pracy zarobkowej, zataił te okoliczności. Działanie to świadczy o braku dobrej wiary i uzasadnia dochodzenie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Umowa zlecenia, od której odprowadzano składki na ubezpieczenie społeczne, miała charakter zarobkowy, niezależnie od tego, czy przychody pokrywały koszty.Stan faktyczny
Skarżący J. G. pobierał rentę strukturalną, jednocześnie wykonując pracę na podstawie umowy zlecenia z Urzędem Gminy, od której odprowadzano składki na ubezpieczenie społeczne. Organ uznał, że stanowi to podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Skarżący kwestionował zarobkowy charakter umowy zlecenia, twierdził, że działał w dobrej wierze i że renta nie została formalnie zawieszona.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oddala skargę.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.
Ww. decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.), dalej zwanej "ustawą o Agencji", w związku z art. 73 ust. 1, 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 796/2004", oraz w związku z w § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem o rentach".
W uzasadnieniu zaskarżonej ww. decyzji wskazano, że w dniu [...] r. do Biura Powiatu [...] ARiMR wpłynął wniosek J. G. o przyznanie renty strukturalne, w którym wnioskodawca zadeklarował przekazanie w formie dzierżawy na okres [...] lat posiadanych gruntów rolnych, zaś decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Kierownik ww. Biura Agencji w [...] przyznał wnioskodawcy rentę strukturalną w wysokości [...] zł, miesięcznie na okres od [...] r. do [...] r.
Dalej wskazano, że w dniu [...]r. do Agencji wpłynęła informacja, wskazująca na możliwość naruszania przez wnioskodawcę warunków określonych dla beneficjentów rent strukturalnych w zakresie działalności zarobkowej, podlegającej ubezpieczeniu społecznemu. W szczególności, przedmiotowe naruszenie miało polegać na pobieraniu wynagrodzenia od Wójta Gminy w związku z realizacją zadań zleconych przez ten organ samorządu.
Mając na względzie powyższe, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji, któremu podlega komórka organizacyjna, zajmująca się ówcześnie weryfikacją sygnałów o nieprawidłowościach tego rodzaju, wystąpił do Wójta Gminy z wnioskiem o udzielenie informacji odnośnie prawdziwości informacji o uzyskiwaniu przez J. G. dochodów z działalności polegającej ubezpieczeniu społecznemu.
W dniu [...]r. J. G. złożył w siedzibie Biura Powiatu [...] ARiMR wniosek o niezawieszanie wypłaty renty strukturalnej, wskazując że z tą datą zrezygnował z pobierania wynagrodzenia za usługi świadczone na rzecz Urzędu Gminy w [...]. Wraz z wnioskiem Wnioskodawca przedłożył umowę zlecenia nr [...] z dnia [...] r., na mocy której miał za wynagrodzeniem realizować doręczenia przesyłek za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, kierowanych przez Urząd Gminy do mieszkańców sołectwa [...] oraz pobierać (inkasować) od podatników będących osobami fizycznymi podatki lokalne.
W wykonaniu wezwania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR pismem z dnia [...] r. w celu wyjaśnienia, czy jest zatrudniony lub wykonuje inną pracę zarobkową podlegającą obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, J. G. w dniu [...] r. zobowiązał się do dostarczenia posiadanych umów z Urzędem Gminy oraz dowodów odprowadzania składek do ZUS.
W dniu zaś [...] r. do Biura Powiatu [...] ARiMR wpłynęła pisemna odpowiedź Wójta Gminy, w której poinformował, że Gmina zawarła z J. G. umowę zlecenia, od których [...] odprowadzane były składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne (ZUS), w tym [...] w [...] r. i [...] w [...] r. Wójt poinformował również, że z dniem [...] r. Wnioskodawca zrezygnował z pobierania wynagrodzenia z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych z Urzędem Gminy, w związku z czym w okresie późniejszym nie wypłacano na jego rzecz wynagrodzenia, jak również nie odprowadzano składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne.
Następnie wskazano, że w dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR wznowił postanowieniem sprawę zakończoną wydaniem decyzji nr [...] z dnia [...] r. na podstawie ustalenia, że w okresie pobierania renty strukturalnej J. G. pobierał z Urzędu Gminy [...] wynagrodzenie wiążące się z odprowadzaniem składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne, z czym § 15 ust. 1 rozporządzenia o rentach wiąże konieczność zawieszenia świadczenia rentowego.
W nawiązaniu do powyższego postanowienia, J. G. w dniu [...] r. złożył w siedzibie organu pismo, w którym wskazał, że od [...] lat pełni funkcję sołtysa we wsi [...], z którą to funkcją wiąże się - na bazie uchwały Rady Gminy - konieczność roznoszenia nakazów płatniczych podatnikom wsi i do pobierania podatków lokalnych. Nadto wskazał, że jakkolwiek przechodząc na rentę strukturalną zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, to nadal pełnił funkcję społeczną sołtysa. J. G. nadmienił, że jak tylko dowiedział się, że z zawartej umowy z gminą odprowadzane są składki do ZUS, to zrezygnował z wynagrodzenia, sprawując nadal funkcję, tyle tylko, że bez wynagrodzenia. W tej samej dacie J. G. dostarczył do Agencji zaświadczenia wystawione przez wójta Gminy, zawierające informacje o dochodach uzyskanych przez Stronę na bazie umów (o numerach [...]) z Urzędem Gminy [...] i odprowadzonych z tego tytułu składkach na ubezpieczenie społeczne.
W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji przyznającej rentę strukturalną wobec braku podstaw do jej uchylenia, bowiem – jak wskazano -J. G. nieprzerwanie spełniał warunki do przyznania renty. Jednocześnie stwierdzono brak podstaw do zawieszenia renty, albowiem od [...] r. J. G. nie pobierał od Urzędu Gminy [...] wynagrodzenia, od którego odprowadzane są składki na ubezpieczenie społeczne. Organ również podkreślił, że J. G. pobierał rentę strukturalną w okresie, w którym był zatrudniony lub wykonywał inną pracę podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, zaś informacja o tym skierowana będzie do komórki zajmującej się ustalaniem kwot nienależnie pobranych płatności. Od decyzji tej J. G. nie wniósł odwołania.
Uwzględniając powyższe ustalenia, Prezes Agencji, reprezentowany przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...] r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych J. G. z tytułu renty strukturalnej.
W nawiązaniu do powyższego zawiadomienia, w dniu [...] r. J. G. przedłożył w Biurze Powiatu [...] ARiMR pismo (z dnia [...] r.), w którym wskazał, że z racji sprawowanej funkcji sołtysa Sołectwa [...] otrzymywał dietę przysługującą za udział w kwartalnej naradzie organizowanej przez Urząd Gminy w [...]. Oprócz powyższego, w oparciu o umowę zlecenia (przedmiotem której było dostarczanie nakazów płatniczych dotyczących podatków lokalnych), zawartą z Urzędem Gminy, Skarżący otrzymywał wynagrodzenie. W opinii J. G. uzyskiwane w ten sposób kwoty jedynie częściowo pokrywały koszty ponoszone przez niego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Jednocześnie J. G. oświadczył, że od dnia [...] r. zrezygnował z pobierania wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia zawartej z Gminą.
J. G. wystąpił o umorzenie ewentualnej należności, powstałej w wyniku wypłaty renty strukturalnej w okresach otrzymywania wynagrodzenia, wskazując na swoją trudną sytuację materialną i rodzinną.
W dniu [...] r. Prezes ARiMR, reprezentowany przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji, wydał decyzję ustalającą J. G. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości [...] PLN wobec uznania za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi całe świadczenie, jakie J. G. otrzymał z tytułu renty strukturalnej za [...] miesięcy, za które otrzymał wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia zawartej z Urzędem Gminy w [...], albowiem od kwot należnych stronie z tytułu realizacji wskazanej umowy odprowadzone zostały składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne.
W dniu [...] r. (data stempla pocztowego) J. G. złożył - zgodnie z pouczeniem zawartym w treści ww. decyzji - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniósł o uchylenie ww. decyzji z dnia [...] r. i umorzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, podnosząc przy tym, że:
1. decyzja przyznająca rentę strukturalną i stanowiąca podstawę dla wypłaty kolejnych świadczeń nie została nigdy zawieszona. Z powyższego J. G. wywiódł, że ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej dokonało się z naruszeniem prawa, albowiem zapisy decyzji wydanej w imieniu Prezesa ARiMR wskazują, iż podstawą do ustalenia kwoty było okresowe zawieszenie renty, zaś rzeczone wsparcie nie było nigdy zawieszone. Kierownik Biura Powiatu [...] Agencji, w kompetencjach którego leży orzekanie o zawieszeniu renty, nigdy nie wydał rozstrzygnięcia, które wiązałoby się ze wstrzymaniem wypłaty świadczenia. Z faktu, że renta nie została ani razu zawieszona, J. G. wyprowadził wniosek, iż niedopuszczalne jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w oparciu o domniemany przez organ fakt zawieszenia świadczenia;
2. nieprawdą jest, jakoby umowa zlecenia, jaką J. G. zawarł z Gminą [...] miała charakter zarobkowy. W opinii strony o takim charakterze przesądza zaistnienie nadwyżki przychodów nad kosztami, zaś w jego przypadku nie można mówić o takiej sytuacji, uzyskiwane bowiem dochody nie pokrywały kosztów. Na potwierdzenie prawdziwości postawionej tezy, J. G. przywołał przykład Poczty Polskiej, która wycenia koszt pojedynczej przesyłki listowej za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na poziomie wyższym, niż otrzymywane przez stronę [...] PLN, zaś jej koszty stałe są - w opinii strony - niższe niż koszt ponoszony przez osobę fizyczną trudniąca się doręczeniami na obszarze jednej wsi. Z powyższego J. G. wywiódł, że błędnym było uznanie dokonywanych przez niego doręczeń za działalność zarobkową, zaś obowiązkiem organu było wykazanie, że J. G. uzyskał nadwyżkę przychodów z tego tytułu nad kosztami poniesionymi w związku z realizowaniem opisywanego zadania;
3. wadliwym jest przyjęcie przez organ, że pobierał rentę strukturalną w złej wierze, w związku z czym - niezależnie od kwestii poruszonych w punktach powyżej - w stosunku do kwot uznanych za nienależnie pobrane powinien mieć zastosowany krótszy, 4-letni okres przedawnienia roszczeń Agencji. W opinii strony, dobrą wiarę należy definiować, jako usprawiedliwione subiektywne przekonanie o tym, że miał prawo pobierać rentę strukturalną. Okoliczność, że regulacje rozporządzenia o rentach przewidują zawieszenie renty w sytuacji, gdy jej beneficjent wykonuje pracę zarobkową nie może być - w opinii strony - interpretowana na jego niekorzyść, albowiem żywił on przekonanie, iż wynagrodzenie, jakie otrzymywał z Gminy [...], stanowiło jedynie zwrot kosztów ponoszonych w związku z wykonywanymi obowiązkami sołtysa, w związku z czym miał podstawy by uznać, iż w jego przypadku nie zachodzą przesłanki przewidziane w § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia o rentach.
Następnie w uzasadnieniu wskazano, że z uwagi na zmianę przepisów regulujących zasady wnoszenia pism o charakterze odwoławczym od decyzji Prezesa ARiMR, ustalających kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, jaka weszła w życie od dnia [...] r., pismo J. G. traktowane jest jak odwołanie od decyzji administracyjnej zgodnie z regułami K.p.a., zaś organem odpowiedzialnym za jego rozpatrzenie jest dyrektor oddziału regionalnego Agencji właściwy dla miejsca zamieszkania rolnika. W niniejszym przypadku oznacza to, iż organem, w kompetencjach którego leży rozstrzygnięcie sprawy, jest Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR. Dla porządku wskazano, że decyzją nr [...] z dnia [...]r. Prezes ARiMR, przywołując powyższą zmianę przepisów, umorzył toczące się postępowanie odwoławcze, po czym przekazał sprawę do rozpatrzenia organowi właściwemu.
Odnosząc się do argumentacji podniesionej w ww. piśmie odwoławczym z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że:
ad. 1. - nie ulega wątpliwości, że Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR nie zawiesił wypłaty renty strukturalnej, przyznanej J. G. na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] r., jednakże zaskarżone rozstrzygnięcie Prezesa ARiMR nie stwierdza wprost, że zawieszenie takie miało miejsce, natomiast wskazuje, iż zaistniały przesłanki do zawieszenia wypłaty świadczenia, przewidziane w odnośnej regulacji § 15 ust 1 pkt 1 rozporządzenia o rentach. Podkreślono przy tym, że w niniejszej sprawie nie mogło dojść do zawieszenia renty, albowiem zawiesić można wypłatę kwot jeszcze nie przekazanych na rachunek danego beneficjenta, zaś w dacie, w której wskazany powyżej organ rozstrzygał w kwestii zawieszenia odpadły już przesłanki do podjęcia takiej decyzji. Decyzja została bowiem wydana w dniu [...] r., zaś wypłaty świadczeń na rzecz strony odwołującej, dokonanych na mocy umów zawartych z Urzędem Gminy [...], miały miejsce [...] r. oraz w [...] r. Informacja powyższa została udzielona Agencji przez Wójta Gminy w [...] r., w tym samym miesiącu J. G. wystąpił do Kierownika Biura Powiatu [...] ARiMR o niezawieszanie renty, wskazując, że z dniem [...] r. zrezygnował z pobierania wynagrodzenia z Urzędu Gminy.
Zdaniem organu, z powyższego wynika, że w okresie, w którym właściwy rzeczowo organ uzyskał potwierdzenie tego, że J. G. pobierał wynagrodzenie za pracę zarobkową podlegającą ubezpieczeniu społecznemu, strona zaprzestała takiej pracy (rezygnując w wynagrodzenia). Wynika również z tego jednoznacznie, że brak było podstaw, by zawieszać wypłatę świadczenia, albowiem okoliczności uzasadniające taki krok zaistniały w przeszłości i nie zachodziły ani w omawianym okresie, ani nie było podstaw by zakładać, że zaistnieją w przyszłości. Podkreślono także, że zawieszenie świadczenia jest decyzją odnoszącą się do przyszłości. Według organu, zawieszenie wypłaty środków, które były już przekazane na rachunek strony, byłoby całkowicie irracjonalne.
Powyższe jednakże nie oznacza – zdaniem organu - że w sytuacji takiej, jak zaistniała w niniejszej sprawie - kiedy to strona zataiła przez organami ARiMR fakt uzyskiwania dochodów odpowiadających zapisom § 15 ust 1 pkt 1 rozporządzenia o rentach - nie jest dopuszczalne dochodzenie kwot wypłaconych przez Agencję nieświadomą tego, że w danym okresie świadczenie tego rodzaju jest J. G. nienależne. Jakkolwiek bowiem nie zaistniał sam fakt zawieszenia wypłaty renty strukturalnej na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatu [...] ARiMR, to nie ulega wątpliwości, że dla [...] miesięcy roku [...] i [...] roku [...] zaistniały warunki uzasadniające zawieszenie wypłaty świadczenia tego rodzaju. Przyjęcie za zasadną argumentacji strony oznaczałoby otwarcie ogromnego pola do nadużyć, albowiem każdy beneficjent renty strukturalnej mógłby swobodnie podejmować pracę zarobkową, bez obawy o to, że wypłacane na jego rzecz świadczenie rentowe będzie kiedykolwiek podlegało wstrzymaniu i zwrotowi - wszak zawiesić można jedynie świadczenie przyszłe, więc każda kwota wypłacona byłaby - z punktu widzenia budżetu wspólnotowego i krajowego - stracona bezpowrotnie, niezależnie od tego, czy dany beneficjent powstrzymuje się przed naruszaniem zasad regulujących mechanizm funkcjonowania tego systemu pomocy, czy też nie. Byłaby to sytuacja niedopuszczalna. Stąd - w opinii organu - w pełni uzasadnione jest bezpośrednie dochodzenie zwrotu kwot wypłaconych w ramach renty strukturalnej, jeśli post factum zostanie w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzone, iż określony beneficjent równolegle z pobieraniem tego świadczenia wykonywał pracę zarobkową, podlegającą obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu.
ad.2. - argumentacja, jakoby pieniądze, jakie otrzymał J. G. nie stanowiły dochodów z działalności zarobkowej podlegającej obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu jest niezgodna ze stanem faktycznym sprawy i nie może się ostać. J. G. zawarł z Urzędem Gminy w [...] umowy zlecenia, na bazie których otrzymywał wynagrodzenie, od którego - w okresie pobierania renty strukturalnej - pięciokrotnie odprowadzone zostały składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne. Podkreślono przy tym, że umowa zlecenia jest wymieniona w odnośnej regulacji ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 nr 137 poz. 887 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.", jako forma stosunku pracy, w ramach której pracownik podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego w rozumieniu tej ustawy. Według organu, zarzut, jakoby obowiązkiem organu było dokonanie oceny, czy dochody uzyskiwane przez stronę na bazie przedmiotowych umów zlecenia przewyższają koszty przezeń ponoszone z tytułu realizacji tych kontraktów, nie może być uznany za zasadny.
W pierwszej kolejności wskazano, że Agencja nie posiada prawnego umocowania ani instrumentów, które pozwoliłyby na dokonanie weryfikacji tego typu, albowiem prawodawca nie wyposażył organów ARiMR w odnośne uprawnienia. Brak jest też jakichkolwiek regulacji, które rozstrzygałyby o tym, jakie koszty ponoszone przez danego wnioskodawcę należy uznać za związane z wykonywaniem przez niego określonej działalności, za którą pobiera wynagrodzenie. Stąd przyjęcie linii rozumowania strony za zasadną doprowadziłoby do sytuacji, w której w kwestii osiągania lub nie osiągania nadwyżki przychodów nad kosztami organy Agencji orzekałyby w sposób bardzo dowolny i pozbawiony oparcia w fundamencie prawnym, co należałoby uznać za kwalifikowaną wadę postępowania. Uznając za obowiązującą zasadę racjonalności prawodawcy przyjęto, że nie mógł on stworzyć sytuacji, w której nadmiernie utrudnione lub niemożliwe było nie budzące wątpliwości orzeczenie odnośnie tego, czy dany podmiot prowadzi działalność zarobkową, czy też nie, zwłaszcza że Kodeks postępowania administracyjnego nakłada na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowań w sposób szybki, z wykorzystaniem możliwie najprostszych środków prowadzących do ich załatwienia, z poszanowaniem i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
W opinii Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, zasadnym było przyjęcie, że działalnością zarobkową w rozumieniu rozporządzenia o rentach jest osiąganie przez beneficjenta renty strukturalnej jakiegokolwiek dochodu na bazie wszelkiego rodzaju umów, z którymi wiąże się obowiązkowe ubezpieczenie społeczne - za wyjątkiem pozarolniczej działalności gospodarczej. Umową taką, podlegającą obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu jest bez wątpienia umowa zlecenia - taka, jak wiążące stronę z Urzędem Gminy w [...]. Istotnym elementem przywołanego zapisu rozporządzenia o rentach jest przede wszystkim kwestia konieczności uiszczania składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne, co jest czynnikiem niezależnym od tego, czy zarobek uzyskiwany na bazie danej umowy przewyższa koszty ponoszone przez osobę wykonującą daną pracę. Stanowisko powyższe wywiedziono wprost z odnośnej regulacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która w art. 6 ust. 1 pkt 4 wskazuje jednoznacznie, że "obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie (...) umowy zlecenia (...)". Przepis ten nie uzależnia obowiązku ubezpieczenia od dodatniego bilansu uzyskiwanego przez pracownika.
Zauważono przy tym, że J. G. otrzymywał pieniądze z budżetu Gminy [...] z dwóch tytułów (w danym czasie). Jednym było wykonywanie obowiązków sołtysa, w szczególności zaś uczestnictwo w kwartalnych naradach w siedzibie Urzędu Gminy i z tego tytułu J. G. otrzymywał (a zapewne nadal otrzymuje) środki na zwrot kosztów dojazdu i uczestnictwa w takim spotkaniu, które to dochody, jako niepodlegające obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, pozostają poza obszarem zainteresowania organów ARiMR. Drugim tytułem były umowy zlecenia, na mocy których J. G. otrzymywał [...] PLN za każde doręczone pismo urzędowe za potwierdzeniem odbioru i [...]% prowizji od kwot pobranych podatków lokalnych. Te dochody - zdaniem organu - z racji odprowadzanej od nich składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne, mają znaczenie dla niniejszej sprawy. J. G. w swojej argumentacji podnoszonej na różnych etapach postępowania miesza ze sobą obie te działalności, wskazując - np. w piśmie z dnia [...] r., złożonym w nawiązaniu do zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności - że środki wypłacane przez Urząd Gminy na podstawie umów zlecenia uznaje za pokrycie części kosztów, jakie miał ponosić z tytułu sprawowania społecznej funkcji sołtysa. Takie błędne przeświadczenie strony, trudne do zrozumienia w świetle jednoznacznych zapisów umowy zlecenia, wiążącej stronę z Urzędem Gminy w [...], nie może wpływać na ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy, dokonywaną przez organ.
Na marginesie wskazano również, że bardzo nieadekwatne jest zawarte w treści pisma odwoławczego porównanie kosztu doręczeń dokonywanych przez jedna osobę w miejscu jej zamieszkania z kosztami funkcjonowania ogromnej instytucji, jaką jest Poczta Polska. J. G. nie działa na terenie całego kraju i w obrocie międzynarodowym, nie zatrudnia rozbudowanego aparatu administracyjnego, nie posiada parku pojazdów, nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem nieruchomości przeznaczonych na działalność o charakterze pocztowym, ani ogromu innych kosztów, związanych z organizacją i działaniem instytucji o wielkim rozmiarze, jaką bez wątpienia jest Poczta Polska. Jedynymi ponadstandardowymi kosztami, związanymi wyłącznie z realizacją doręczeń, jakie J. G. mógł ponosić, były co najwyżej koszty dojazdu do Urzędu Gminy [...], przy czym przynajmniej część z tych kosztów byłaby przez stronę poniesiona niezależnie od dokonywanych doręczeń, w związku ze sprawowaniem funkcji sołtysa. Zauważono także, że przedłożona organom ARiMR umowa zlecenia nr [...] z dnia [...] r. wyznacza jedynie [...] terminów, w których J. G. zobowiązany był do dokonania wpłaty zebranych kwot podatków lokalnych, co w oczywisty sposób zwalniało stronę z konieczności częstego bywania w siedzibie Urzędu Gminy w związku z realizacją zleconej funkcji inkasenta. Podkreślono również, że doręczenia pism urzędowych dokonywane były na terenie wsi [...], w której strona zamieszkuje. Biorąc pod uwagę liczbę mieszkańców, obszar na którym J. G. miał dokonywać doręczeń jest niewielki i realizowanie tej funkcji nie wiąże się z jakimikolwiek dodatkowymi nieuniknionymi wydatkami.
ad.3. - odnosząc się do zarzutu, jakoby w ww. decyzji z dnia [...] r. wadliwie przyjęto, że J. G. nie można przypisać przymiotu dobrej wiary w zakresie niedotrzymania warunków przewidzianych dla rent strukturalnych, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że prawo administracyjne - zarówno materialne, jak i procesowe - nie posługuje się pojęciem dobrej i złej wiary. Są to terminy właściwe dla przepisów prawa cywilnego, które - w art. 7 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. kodeks cywilny (Dz. U. z 1964, nr 16, poz. 93 ze zmianami) - konstytuuje domniemanie dobrej wiary, jeśli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary.
Zgodnie z tradycyjnym pojęciem dobrej wiary, polega ona na błędnym, ale w danych okolicznościach usprawiedliwionym przekonaniu danej osoby, że przysługuje jej wykonywane przez nią prawo. Oznacza to, że dla przyjęcia, iż dany podmiot dochował dobrej wiary, konieczne jest jednoczesne wystąpienie trzech przesłanek, tj. przeświadczenia o istnieniu lub nieistnieniu danego prawa, błędności tego przeświadczenia oraz możliwości usprawiedliwienia tego błędu w danych okolicznościach. W niniejszej sprawie - jak wynika z wyjaśnień strony - J. G. miał żywić przeświadczenie o swoim prawie do nieprzerwanego pobierania renty strukturalnej, niezależnie od tego, że w okresie po przyznaniu przedmiotowego świadczenia uzyskiwał podlegające ubezpieczeniu społecznemu dochody z umów cywilnoprawnych zawieranych z Urzędem Gminy w [...]. Nie ulega wątpliwości – zdaniem organu - że przekonanie takie było błędne. Jednoznacznie sformułowana regulacja § 15 ust 1 pkt 1 rozporządzenia o rentach nie pozostawia jakiegokolwiek pola do interpretacji - każda działalność zarobkowa podlegająca obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, z jedynym wyjątkiem w formie pozarolniczej działalności gospodarczej, stanowi podstawę do zawieszenia renty. Jedyną przesłanką z powyższych, która może budzić wątpliwości, jest kwestia dopuszczalności usprawiedliwienia błędnego przekonania. Sugestia, jakoby J. G. mógł uznać wynagrodzenie otrzymywane na mocy umów zlecenia, zawieranych z Urzędem Gminy [...], za zwrot kosztów ponoszonych w związku ze sprawowaniem funkcji sołtysa, nie może zostać uznana. Z treści umów zawieranych przez stronę z Urzędem Gminy jednoznacznie wynika, że wynagrodzenie to nie stanowi "zwrotu kosztów" a wynagrodzenie za wykonanie zleconego zadania, wypłacane jedynie za te okresy, kiedy zleceniodawca miał realizować zlecone zadania. Z zapisów umowy wynika, że określone były ramy czasowe, w których J. G. miał realizować zlecone zadania (§ 2 ust. 1 i 2), jak również nałożona została na niego odpowiedzialność majątkiem własnym i wspólnym ze współmałżonkiem, za pobrane i nierozliczone terminowo podatki. Jednocześnie kwoty, jakie miały być wypłacone stronie na bazie rzeczonej umowy są wprost określane jako wynagrodzenie (§ 3). Ponadto jako podstawa prawna dla rozstrzygania kwestii nie uregulowanych przedmiotową umową wskazano przepisy prawa podatkowego oraz kodeksu cywilnego. Z powyższego wynika, że J. G. zawierał z Urzędem Gminy w [...] umowy cywilnoprawne, przedmiotem których było odpłatne świadczenie usług na rzecz tego Urzędu. Taki charakter umowy wynika wprost z jej zapisów, nie wymaga jakiegokolwiek wysiłku interpretacyjnego. Stąd w opinii Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR niedopuszczalnym jest przyjęcie, że J. G. mógł żywić usprawiedliwione przekonanie, że Urząd Gminy wypłaca na jego rzecz nie wynagrodzenie za usługę, ale rekompensatę za koszty wiążące się ze sprawowaniem funkcji sołtysa sołectwa [...].
Jak podkreślono w zaskarżonej decyzji, J. G., ubiegając się o przyznanie renty strukturalnej, oświadczył, że znane są mu zasady jej przyznawania. Jedną z tych zasad jest przymus zawieszenia świadczenia w przypadku uzyskiwania przez beneficjenta jakichkolwiek dochodów podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, innych niż uzyskiwanych z pozarolniczej działalności gospodarczej. Stąd - w opinii organu - J. G. musiał mieć świadomość, że pobierając wynagrodzenie z tytułu umowy zawartej z Urzędem Gminy [...] będzie naruszał warunki wypłaty renty. Zauważono przy tym, że J. G., świadom konieczności informowania organów ARiMR o faktach wpływających na przyznanie renty oraz mających znaczenie dla zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, zaniedbał tego obowiązku, zatajając przed Kierownikiem Biura Powiatu [...] Agencji fakt zawarcia umów, na podstawie których J. G. wykonywał pracę zarobkową podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego.
Tytułem uzupełnienia wskazano, że tezie co do dobrej wiary przeczą ponadto poczynania samego zainteresowanego. W sytuacji, w której żywiłby przekonanie, że może pobierać równolegle rentę strukturalną i wynagrodzenie z tytułu umów zlecenia, zawartych z Urzędem Gminy [...], nie zrezygnowałby z tego wynagrodzenia bez odpowiedniej informacji pochodzącej z ARiMR. Chronologia zdarzeń - jak to zostało wskazane w treści zaskarżonej decyzji, jak i we wcześniejszych akapitach niniejszego rozstrzygnięcia - była jednak inna. J. G., nie wzywany jeszcze wprost przez Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji, ale po wystąpieniu przez ARiMR do Urzędu Gminy w [...] o udzielenie informacji odnośnie tych umów, samorzutnie złożył w siedzibie organu wniosek o niezawieszanie wypłaty świadczenia rentowego, oraz oświadczenie o rezygnacji z pobierania wynagrodzenia z tytułu realizacji ówcześnie obowiązującej umowy zlecenia. Zdaniem organu, z powyższego wynika jednoznacznie, że wbrew stanowisku zawartemu w piśmie odwoławczym musiał jednak żywić przekonanie, że pobieranie omawianego wynagrodzenia koliduje z prawem do pobierania świadczenia rentowego. W przeciwnym razie nie rezygnowałby z pobierania wynagrodzenia ani nie występowałby z wnioskiem o niezawieszanie renty. Stąd w opinii organu J. G. bynajmniej nie żywił usprawiedliwionego subiektywnego przekonania, że ma prawo pobierać rentę strukturalną równolegle z wynagrodzeniem za usługi świadczone na rzecz Urzędu Gminy.
Podsumowując całokształt okoliczności, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji stwierdził, że nie jest możliwe uznanie argumentacji podniesionej w odwołaniu za zasadną. Poza sporem jest, że J. G. w okresie od [...] r. do [...] r. [...] równolegle pobierał rentę strukturalną przyznaną decyzją nr [...] i wynagrodzenie z tytułu umowy cywilnoprawnej, zawartej z Urzędem Gminy w [...]. W opinii organu, okoliczności takie odpowiadają sytuacji przewidzianej przez prawodawcę w § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia o rentach, nakazującym zawieszenie wypłaty renty. Z uwagi na fakt, że właściwy rzeczowo organ powziął informację o powyższym dopiero po zaprzestaniu pobierania tego dodatkowego wynagrodzenia przez stronę, bezzasadnym byłoby zawieszanie wypłaty świadczenia rentowego, albowiem w dacie wydania takiego orzeczenia nie odnosiłoby się ono do aktualnego stanu faktycznego. Jednocześnie niedopuszczalnym by było pozostawienie kwot wypłaconych J. G. w jego dyspozycji, albowiem w ewidentny sposób mają one charakter nienależny i zostały wypłacone jedynie dlatego, że strona zataiła przed organami Agencji fakt wykonywania pracy na bazie umowy, z którą wiąże się obowiązkowe ubezpieczenie społeczne. Stąd koniecznym było wszczęcie i przeprowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwot wypłaconych J. G. z tytułu renty strukturalnej za te miesiące, za które Urząd Gminy w [...] odprowadzał za stronę składki obowiązkowego ubezpieczenia społecznego wynikającego z zawartej umowy zlecenia. Analiza zapisów decyzji nr [...] z dnia [...] r. nie wykazała zaistnienia nieprawidłowości, które mogłyby skutkować koniecznością wycofania tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego - przedmiotowy akt administracyjny ustala prawidłową kwotę płatności nienależnie pobranych przez J. G. i wskazuje na okoliczności faktyczne i regulacje prawne, jakie stanowiły podstawę dla przyjętego rozstrzygnięcia.
W szczególności - świadczenie rentowe, wypłacone J. G. w [...] r. oraz w [...] r., tj. w miesiącach, za które Urząd Gminy w [...] odprowadził składki na obowiązkowe z tytułu ubezpieczenia społecznego, wynikające z umowy zlecenia zawartej z J. G., wynosiło [...] PLN miesięcznie i było w omawianym okresie niezmienne. Z powyższego wynika, że kwota wsparcia z tytułu renty strukturalnej, wypłacona nienależnie z uwagi na zaistnienie przesłanek do zawieszenia wypłaty świadczenia - nieznanych w tym czasie organowi - wynosi [...] PLN ([...]x [...] = [...]). Powyższa kwota jest zgodna z ustaloną i podlegającą zwrotowi na mocy decyzji nr [...] z dnia [...]r.
Uwzględniając całokształt powyższych okoliczności, Dyrektor Oddziału Regionalnego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r..
Organ odwoławczy wskazał, że nie ulega wątpliwości, iż istnieje zasadnicza dysproporcja między wysokością kwot, jakie J. G. uzyskiwał z tytułu umowy zawartej z Urzędem Gminy [...] a wartością wsparcia, które na mocy decyzji nr [...] zostało uznane za nienależnie wypłacone i z tego względu podlega zwrotowi. Nadto wskazał, że jeśli z przepisów wynika, że zaistniałe okoliczności stanowią podstawę do zwolnienia danego wnioskodawcy z obowiązku dokonania zwrotu pobranego świadczenia, organ ma obowiązek rozstrzygnąć sprawę w taki właśnie sposób. Analogicznie - jeśli z przepisów wynika, iż w zaistniałej sytuacji dany beneficjent otrzymał nienależne lub nadmierne wsparcie w określonej wysokości, to obowiązkiem organu jest ustalić tej osobie taką właśnie kwotę. Organ nie ma możliwości podwyższenia lub obniżenia tej kwoty, niezależnie od tego, czy obowiązek zwrotu będzie stanowił poważne obciążenie dla budżetu danej osoby. Podobnie jest w sytuacji, gdy - jak w niniejszym przypadku - dochody wiążące się z wpłatą na ubezpieczenie społeczne uzyskane przez beneficjenta renty strukturalnej są relatywnie niewielkie w stosunku do kwoty renty, jaka tej osobie została przyznana. Prawodawca bowiem nie stworzył jakiejkolwiek reguły, na podstawie której właściwy organ miałby dokonać oceny, czy uzyskane przez beneficjenta renty strukturalnej dochody są na tyle błahe, że nie powinny wpływać na czasową utratę prawa do renty. Przepis mówi jedynie o działalności zarobkowej. Sam fakt jej podjęcia i uzyskanie w ten sposób dochodu podlegającego obowiązkowi ubezpieczenia społecznego stanowi podstawę do zawieszenia renty. Stąd - niezależnie od wskazanej dysproporcji między dochodami uzyskanymi przez stronę na bazie umów zawartych z Urzędem Gminy [...] a wysokością świadczeń rentowych uznanych za nienależnie wypłacone - w opinii Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR istnieją przesłanki do odzyskania od J. G. kwoty wypłaconych z tytułu renty strukturalnej za [...] r. oraz za [...] r.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 rozporządzenia Nr 796/2004
Wskazano również, że ostatnia z płatności uznanych za nienależną została zrealizowana w [...] r., co oznacza, że jakkolwiek termin 10 lat jeszcze nie upłynął, to okres lat 4 - już tak. Podkreślono przy tym, że z przyczyn omówionych szeroko w odpowiedzi na trzeci z zarzutów podniesionych w treści pisma odwoławczego nie jest możliwe przypisanie stronie przymiotu dobrej wiary. W związku z powyższym należy uznać, że okres przedawnienia roszczenia Agencji jeszcze nie minął i ARiMR ma prawo i obowiązek dochodzić zwrotu kwot wypłaconych stronie i uznanych następnie za nienależnie pobrane przez J. G.
Dalej wskazano, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez J. G. nienależnie pobranych płatności. Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W omawianym przypadku żadna z płatności nie została zrealizowana w wyniku błędu tego rodzaju. Wypłata wsparcia została dokonana prawidłowo w świetle wiedzy organu na dzień wypłaty, albowiem kwoty uznane za nienależnie wypłacone zostały przekazane stronie w warunkach braku świadomości po stronie organu, że istniały przesłanki do zawieszenia wypłaty wsparcia. Okoliczność, że przesłanki takie zaistniały została zatajona przez J. G., a wiedzę o nich organy ARiMR powzięły z innych źródeł.
W konkluzji stwierdzono, że wskazane powyżej kwoty płatności z tytułu renty strukturalnej, przekazane na rachunek J. G. na podstawie decyzji nr [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...], stanowią płatność nienależnie pobraną w rozumieniu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Nr 796/2004. Zdaniem organu, nie zachodzą przy tym negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Nr 796/2004. Dlatego też w decyzji z dnia [...] r. Prezes ARiMR, reprezentowany przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji zasadnie ustalił J. G. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej za [...] r. oraz za [...] r. w wysokości [...] PLN.
Zauważono przy tym, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Powyższe wynika z przepisów prawa wspólnotowego, tj. art. 73 ust. 1 rozporządzenia Nr 796/2004.
Organ odwoławczy nadto wskazał, że na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ustalonych niniejszą decyzją, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60), zwanej dalej "Ordynacją podatkową", z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, wyjaśniając przy tym sposób obliczania należnych odsetek za zwłokę.
Dodatkowo wyjaśniono, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz.1747), strona może zwrócić się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności, rozłożenie płatności całości lub części na raty lub ich umorzenie.
W skardze na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie J. G. wniósł o jej uchylenie, ponownie wskazując, że renta strukturalna przyznana decyzją Kierownika Biura Powiatu nie została nigdy zawieszona oraz, że nie zachodzą inne przesłanki mogące świadczyć, że środki publiczne skarżący pobrał nienależnie lub w nadmierny sposób. Nadto skarżący wskazał, że umowa zlecenia, którą zawarł z Gminą [...] nie miała charakteru zarobkowego. Według skarżącego, o tym, że dana praca ma charakter zarobkowy można mówić jedynie wtedy, gdy występują nadwyżki przychodów nad poniesionymi kosztami. W przedmiotowej sprawie, przyznanie kwoty [...] zł za doręczenie przesyłki za zwrotnym potwierdzeniem odbioru z całą pewnością nie może być przyczyną uznania pracy skarżącego za zarobkową, co porównał z cena oferowana przez Pocztę Polską za podobną usługę. Dalej skarżący wskazał, że nawet gdyby przyjąć, że ww. umowa zlecenia miała charakter zarobkowy, to pobierał rentę strukturalna w dobrej wierze, co na podstawie art. 73 ust.5 rozporządzenia Nr 796/2004 skutkuje brakiem obowiązku zwrotu płatności.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę, stwierdzając niezgodność zaskarżonej decyzji z prawem nie może jej zmienić, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić (art. 145 § 1 P.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie stwierdzi naruszenia prawa, skarga zgodnie z art. 151 P.p.s.a. podlega oddaleniu.
W ocenie Sądu, skarga jest niezasadna, zaskarżona bowiem decyzja odpowiada prawu oraz znajduje oparcie w udokumentowanych i niekwestionowanych przez skarżącego okolicznościach faktycznych występujących w rozpoznawanej sprawie.
Istota zarzutów skargi sprowadza się do ustalenia, czy organ prawidłowo uznał, że zaistniały przesłanki do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, skoro nie zawieszono wypłaty tej renty przyznanej decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] r., a która to decyzja w wyniku wznowienia postępowania z urzędu nie została uchylona na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] r. dotyczącej odmowy uchylenia ww. decyzji z dnia [...] r.
Bezsporną okolicznością jest, że skarżący J. G. w latach [...] (w miesiącach: [...]) i [...] r. (w miesiącu [...]) równolegle pobierał rentę strukturalną przyznaną ww. decyzją z dnia [...] r. jak i wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia, zawartej z Urzędem Gminy w [...], od którego to wynagrodzenia bezspornie odprowadzono składki tytułem ubezpieczenia społecznego. Okoliczności tych skarżący nie kwestionuje.
A zatem, zgodzić się należy z organem, że ww. bezsporne okoliczności odpowiadają sytuacji przewidzianej w § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia o rentach, zgodnie z którym wpłata renty strukturalnej ulega zawieszeniu, jeżeli uprawniony do renty strukturalnej jest zatrudniony lub wykonuje inną pracę zarobkową podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Trafnie podkreślono w zaskarżonej decyzji, że J. G., ubiegając się o przyznanie renty strukturalnej, oświadczył, że znane są mu zasady jej przyznawania. Jedną z tych zasad jest przymus zawieszenia świadczenia w przypadku uzyskiwania przez beneficjenta jakichkolwiek dochodów podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, innych niż uzyskiwanych z pozarolniczej działalności gospodarczej. Słusznie zatem organ uznał, że skarżący musiał mieć świadomość, że pobierając wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia zawartej z Urzędem Gminy w [...] będzie naruszać warunki wypłaty renty, nie wykonywał bowiem obowiązków nałożonych na niego decyzją z dnia [...] r. przyznającą skarżącemu rentę strukturalną. Trafnie również zauważono przy tym, że skarżący, świadomy konieczności informowania organów ARiMR o faktach wpływających na przyznanie renty oraz mających znaczenie dla zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, zaniedbał tego obowiązku, zatajając przed Kierownikiem Biura Powiatu [...] Agencji fakt zawarcia umów, na podstawie których J. G. wykonywał pracę zarobkową podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Tezie skarżącego co do dobrej wiary przeczy również zachowanie samego zainteresowanego. W sytuacji bowiem, w której miałby przekonanie, że może pobierać równolegle rentę strukturalną i jednocześnie wynagrodzenie z tytułu umów zlecenia nie zrezygnowałby dobrowolnie z tego wynagrodzenia, bez odpowiedniej informacji pochodzącej z ARiMR. Potwierdza to chronologia zdarzeń wskazana w treści zaskarżonej decyzji. Skarżący, nie będąc wzywanym jeszcze przez Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji, lecz po wystąpieniu przez ARiMR do Urzędu Gminy w [...] o udzielenie informacji odnośnie tych umów, z własnej woli złożył w siedzibie organu wniosek o niezawieszanie wypłaty świadczenia rentowego, a także oświadczenie o rezygnacji z pobierania wynagrodzenia z tytułu realizacji ówcześnie obowiązującej umowy zlecenia. Okoliczności te świadczą - wbrew stanowisku skarżącego - że skarżący musiał jednak mieć przekonanie, że pobieranie wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia koliduje z warunkami wynikającymi z decyzji z dnia [...] r. co do pobierania świadczenia rentowego. W przeciwnym razie nie zrezygnowałby z pobierania wynagrodzenia ani nie występowałby z wnioskiem o niezawieszanie renty. Stąd zgodzić się należy z organem, że skarżący J. G. nie żywił usprawiedliwionego subiektywnego przekonania, że ma prawo pobierać rentę strukturalną równolegle z wynagrodzeniem za usługi świadczone na rzecz Urzędu Gminy.
Na potwierdzenie pełnej świadomości skarżącego co do braku dobrej wiary podkreślenia wymaga fakt, że również z treści ww. decyzji z dnia [...] r. przyznającej skarżącemu rentę strukturalną wprost wynika, że skarżący został pouczony w pkt 6 o przesłankach zawieszenia renty strukturalnej, w tym o przesłance określonej w cytowanym wyżej pkt 1 ust.1 § 15, co oznacza, że posiadał pełną wiedzę nie tylko o swoich uprawnieniach ale także o swoich obowiązkach jako świadczeniobiorcy.
Jak wynika z akt sprawy, o zaistnieniu tych okoliczności nakazujących zawieszenie renty strukturalnej organ powziął wiadomość post factum, tj. wówczas gdy skarżący zaniechał z własnej woli pobierania wynagrodzenia z tytułu ww. umowy zlecenia. Słusznie zatem organ uznał, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy brak było podstaw do zawieszenia renty, stosownie do przytoczonego wyżej § 15 ust,1 pkt 1 rozporządzenia o rentach, gdyż przesłanki zawieszenia renty w dacie wydawania decyzji o odmowie uchylenia decyzji przyznającej rentę, tj. w dniu [...] r. już nie istniały.
Tym samym prawidłowo organ odwołał się do kolejnego przepisu tego rozporządzenia, a mianowicie, § 16, w myśl którego tryb ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków z tytułu renty strukturalnej określają przepisy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Trafnie zatem organ zastosował przepisy ustawy o Agencji (art. 29 wskazujący na tryb ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych), prawidłowo przy tym posiłkując się art. 73 ust. 1 rozporządzenia Nr 796/2004, zgodnie z którym w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust.3.
Odnosząc się zatem do zarzutu co do dobrej wiary skarżącego, Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu skarżącego, według którego twierdzenia Prezesa ARiMR o braku dobrej wiary po stronie skarżącego są niewłaściwe, gdyż – jak bezpodstawnie skarżący wskazał - w momencie zawierania umowy zlecenia z Gminą [...] skarżący był przekonany, że przyznawane wynagrodzenia wystarczą mu jedynie na pokrycie kosztów związanych wykonywanymi obowiązkami (funkcji sołtysa), co jak się następnie okazało kwota ta
i tak nie była wystarczająca na pokrycie wszystkich kosztów, a co tylko potwierdza niezarobkowy charakter pracy skarżącego. Zawarcie umowy miało – zdaniem skarżącego – tylko na celu pokrycie kosztów wynikających z nałożonego na niego obowiązku dostarczania pism za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, od którego skarżący nie mógł się uchylić.
Zdaniem Sądu, ocena organu dokonana w przedmiocie braku dobrej wiary skarżącego w okolicznościach faktycznych występujących w rozpoznawanej sprawie jest prawidłowa. Nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący został pouczony zarówno przed wydaniem decyzji jak w samej decyzji przyznającej rentę strukturalna o przesłankach obligujących zawieszenie renty przewidzianych § 15 rozporządzenia o rentach, jak i że dobrowolnie zrezygnował z pobierania wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia w toku działań podjętych przez organ zmierzających do wyjaśnienia informacji co do naruszania przez skarżącego warunków decyzji z dnia [...] r., co jednoznacznie świadczy o pełnej świadomości skarżącego, że nie wykonując obowiązków nałożonych decyzją przyznającą rentę pozostawał w kolizji z prawem. Stąd słusznie przyjęto, że brak podstaw do uznania, iż skarżący nie ma obowiązku zwrotu nienależnej płatności, stosownie do art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Nr 796/2004.
Odnośnie zarzutu co do zarobkowego charakteru umowy zlecenia również i w tym przedmiocie nie można podzielić tezy skarżącego. Zatrudnienie lub wykonywanie innej pracy zarobkowej w rozumieniu § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia o rentach jako przesłanka zawieszenia renty strukturalnej oznacza, że intencją prawodawcy w kategoriach prawnych, nie zaś ekonomicznych, było by praca nastawiona była na osiąganie dochodu (zarobku). Osobie wykonującej pracę, niezależnie w jakiej formie prawnej, powinien towarzyszyć motyw zarobkowy, a zatem wyraźny zamiar uzyskania dochodów z wykonywanej pracy, czego oczywistym przejawem w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy jest umowa zlecenia zawarta przez skarżącego z Urzędem Gminy [...], w wykonywaniu której skarżący otrzymywał wynagrodzenie, co wprost wynika z postanowień umowy (§ 3).
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i w związku z tym na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło