I SA/Sz 206/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione p o s t a n a w i a: odmówić Z.B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący Z. B., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie 100 zł złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że nie posiada wystarczających środków na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb rodziny, jak wyżywienie, ubrania itp., wskazując, że jego praca nie przynosi dochodu, a jego małżonka jest bezrobotna bez prawa do zasiłku. Powyższe powoduje, że wnioskodawca i jego rodzina utrzymują się z zasiłków, które utrzymują dzieci. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Z. B. wykazał co następuje. Z. B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną: J. B. oraz dwiema córkami 10-letnią W. i 3-letnią S. Posiada nieruchomość - "pomieszczenie w budynku 51,93 m kw na działce 19,65 a budowa" oraz sklep o pow. 79,17 m kw., przy ul. [...]. Nie posiada zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.) ani wartościowych przedmiotów poza 22 letnim samochodem o wartości 2000 zł. Dochód rodziny to zasiłki i stypendium na rzecz dzieci w łącznej kwocie 222 zł. Do wniosku skarżący załączył : - odpis decyzji Prezydenta Miasta S. z 17.07.2007 r. przyznającej do dnia 31.08.2008 r. zasiłki rodzinne w kwocie 64 zł i 48 zł , - zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w S. z dnia 28.04.2008 r. o utracie przez małżonkę wnioskodawcy prawa do zasiłku w kwocie 538,30 zł od dnia 27.04.2008 r., - odpis decyzji Powiatowego Urzędu Pracy w S. z dnia 19.10.2007 r. o uznaniu małżonki wnioskodawcy z dniem 19.10.2007 r. za osobę bezrobotną, -odpis decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 11.01.2008 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2008, - zaświadczenie urzędu skarbowego z dnia 1.08.2007 r. o wysokości dochodu uzyskanego przez Z. B. w roku 2006 w kwocie 1.183,76 zł, - odpis rocznego zeznania podatkowego skarżącego za 2007 r. wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, z którego wynika, że pozarolniczej działalności gospodarczej zadeklarował przychód w kwocie 50.000,85 zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie 59.736,31 zł, stratę w wysokości 9.735,46 zł oraz z działalności wykonywanej osobiście przychód w kwocie 269,35 zł, - odpis rocznego zeznania podatkowego małżonki skarżącego za 2007 r. wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, z którego wynika, że zadeklarowała przychód i dochód w wysokości 628,10 zł . Wykonując wezwanie z dnia 4 czerwca 2008 r. Z. B. przedłożył oświadczenie z dnia 3 lipca 2008 r., w którym wyjaśnił, że w 2008 r. prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą, w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 30 czerwca 2008 r. uzyskując z tego tytułu przychód w wysokości 28.281,05 zł, koszty działalności (zakup towarów, energia elektryczna, ogrzewanie, wywóz śmieci, woda i ścieki, telefon, koszty eksploatacyjne i inne) to kwota 28.211,89 zł, a po odliczeniu składek ZUS wystąpiła strata w wysokości ok. 4.000 zł, załączając jako dowód wyciąg z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od 1 kwietnia 2008 r. do 30 czerwca 2008 r. Ponadto podał informacje, że posiadany sklep wykorzystywany jest wyłącznie w związku z działalnością gospodarczą, bez jego podnajmu, nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów. Skarżący oświadczył, że zarówno on jak i jego małżonka nie posiadają rachunku bankowego. Przedstawił wykaz miesięcznych wydatków na konieczne utrzymanie rodziny, przedstawiający się następująco: - wyżywienie 4 osób ok. 600 zł (dzienna stawka na osobę 5 zł), - zakup odzieży dla dzieci ok. 100 zł, - zakup środków czystości ok. 50 zł, - na energię elektryczną co dwa miesiące ok. 250 zł, udokumentowane fakturami z 28 marca 2008 r. i 30 maja 2008 r. Wnioskodawca oświadczył także, że nadesłane wraz z wnioskiem zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w zakresie uznania małżonki skarżącego za osobę bezrobotną i bez prawa do zasiłku są aktualne, co potwierdził załączając kolejne zaświadczenie z dnia 3 lipca 2008 r. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W powyższym przepisie mowa jest wyłącznie o wykazaniu takiej wyjątkowej sytuacji, w której osoba bezrobotna, niepobierająca zasiłku, ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiona całkowicie środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe, jej sytuacja bytowa jest zachwiana w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie samodzielnie lub z pomocą innych osób lub instytucji, w żaden sposób minimum warunków socjalnych. Przyznanie prawa pomocy uzasadniają przede wszystkim takie nadzwyczajne okoliczności np. jak stan zdrowia, sytuacja osobista, rodzinna, wiek, zawód, które w sposób obiektywny uniemożliwiają wykorzystanie swej zdolności zarobkowej, albo wyłączają korzystanie z niej z innych przyczyn społecznie uzasadnionych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Ze złożonego oświadczenia i przedłożonych dokumentów wynika, że Z. B. i jego czteroosobowa rodzina utrzymuje się wyłącznie z zasiłków rodzinnych dla dzieci w kwocie 222 zł. Prowadzona działalność gospodarcza (sklep) przynosi straty (za okres od stycznia do czerwca 2008 r. w kwocie ok. 4.000 zł, za 2007 r. w kwocie 9.735,46 zł), małżonka skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wnioskodawca przedłożył także wykaz miesięcznych wydatków na konieczne utrzymanie rodziny, w którym wykazał, że na podstawowe potrzeby wydaje kwotę 875 zł. Z. B. posiada majątek w postaci nieruchomości: pomieszczenia mieszkalne o pow. 51,93 m kw, grunty o pow. 1965 m kw oraz sklep o pow. 79,17 m kw. Według oświadczenia nie posiada zasobów pieniężnych – oszczędności, papierów wartościowych. Jakkolwiek strona wypełniła urzędowy formularz wpisując dane dotyczące stanu majątkowego, rodzinnego i dochodów, przedłożyła dokumenty źródłowe jednak przedstawione, wyżej opisane informacje budzą wątpliwości co do ich wiarygodności i kompletności. Wątpliwości te powstały w skutek zestawienia wykazanych dochodów w kwocie 222 zł z ponoszonymi wydatkami w kwocie 875 zł. Wydatki czteroosobowej rodziny znacznie przewyższają jej dochody, co rodzi przypuszczenie, że wnioskodawca nie ujawnia wszystkich danych o środkach pieniężnych, którymi faktycznie dysponuje. Nie wskazano żadnego źródła pokrycia tych uzasadnionych wydatków obejmujących zakup wyżywienia, ubrania, opłaty za energię elektryczną. Wnioskodawca nie przedłożył także pomimo wezwania Sądu rachunków bankowych, które przecież powinien posiadać jako przedsiębiorca. Złożone w tym zakresie oświadczenie o ich braku wobec prowadzenia działalności gospodarczej budzi wątpliwości co do jego prawdziwości. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych w danym postępowaniu, z drugiej szeroko rozumiane możliwości finansowe strony. Chodzi nie tylko o realną sytuację finansową wnioskodawcy, ale również o przyczyny takiego stanu oraz ewentualne możliwości doprowadzenia do jego zmiany. Skarżący wykazuje, że jako przedsiębiorca od 2007 r. i w 2008 r. ponosi straty a jego czteroosobowa rodzina funkcjonuje jedynie dzięki pomocy społecznej w postaci zasiłków na dzieci (wykazując jednocześnie znaczne koszty prowadzonej działalności gospodarczej – w okresie od stycznia do czerwca 2008 r. w kwocie 28.211,89 zł). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, oceniając składane oświadczenia, należy się kierować regułami logiki, wiedzą ale i doświadczeniem życiowym. Wobec tego należy stwierdzić, że utrzymywanie powyższego stanu przez skarżącego będącego jedynym żywicielem czteroosobowej rodziny jest niezrozumiałe, ani niczym nie uzasadnione, zwłaszcza, że skarżący posiada na utrzymaniu małoletnie dzieci. Jednocześnie strona nie wykazała, iż istnieją nadzwyczajne okoliczności, np. takie jak stan zdrowia, sytuacja osobista, rodzinna, wiek, zawód, powodujące, iż nie ma realnych możliwości wykorzystania swojej zdolności zarobkowej, albo, że nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych. Tylko takie sytuacje, uzasadniają zwrócenie się o pomoc państwa, w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, które co do zasady ma charakter wyjątkowy. Należy też wskazać, że ponoszenie straty z działalności gospodarczej nie stanowi żadnej nadzwyczajnej okoliczności uzasadniającej przyznanie pomocy z Budżetu Państwa. Stanowi normalne ryzyko związane z każdą działalnością i nie można nim obciążać Skarbu Państwa. Z tych względów, z uwagi na to, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.