I SA/Sz 206/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Alicja Polańska po rozpoznaniu w dniu 21 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione p o s t a n a w i a: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący Z. B., w związku z wezwaniem Sądu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że nie posiada wystarczających środków na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb rodziny, jak wyżywienie, ubrania, itp. Według oświadczenia wnioskodawcy czteroosobowa rodzina (w tym dwójka małoletnich dzieci) utrzymuje się z zasiłków, które małżonkowie otrzymują na 10-letnią W. i 3-letnią S. Żona wnioskodawcy J. B. jest bezrobotna bez prawa do zasiłku, zaś działalność gospodarcza prowadzona przez wnioskodawcę nie przynosi dochodów. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Z. B. wykazał, iż posiada nieruchomość - "pomieszczenie w budynku 51,93 m kw na działce 19,65 a - budowa" oraz sklep o pow. 79,17 m kw., przy ul. [...]. Nie posiada zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.), ani wartościowych przedmiotów poza 22-letnim samochodem o wartości [...]zł. Dochód rodziny stanowią zasiłki i stypendium na rzecz dzieci w łącznej kwocie [...] zł. Do wniosku skarżący załączył: - odpis decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 17 lipca 2007 r. przyznającej do dnia 31 sierpnia 2008 r. zasiłki rodzinne w kwocie [...] zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w wysokości [...] zł w okresie od 1 września do 30 września 2007 r. i w kwocie [...] zł w okresie od 1 października do 20 października 2007 r., - zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w S. z dnia 28 kwietnia 2008 r. o utracie przez małżonkę wnioskodawcy prawa do zasiłku w kwocie [...] zł od dnia 27 kwietnia 2008 r., - odpis decyzji Powiatowego Urzędu Pracy w S. z dnia 19 października 2007 r. o uznaniu małżonki wnioskodawcy z dniem 19 października 2007 r. za osobę bezrobotną, - odpis decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 11 stycznia 2008 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2008, - zaświadczenie urzędu skarbowego z dnia 24 sierpnia 2007 r. o wysokości dochodu uzyskanego przez Z. B. w roku 2006 w kwocie [...] zł, - odpis rocznego zeznania podatkowego wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, z którego wynika, że wnioskodawca w roku 2007 z pozarolniczej działalności gospodarczej zadeklarował przychód w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, stratę w wysokości[...] zł oraz z działalności wykonywanej osobiście przychód w kwocie [...] zł, - odpis rocznego zeznania podatkowego małżonki skarżącego za 2007 r. wraz z potwierdzeniem jego złożenia w urzędzie skarbowym, z którego wynika, że zadeklarowała przychód i dochód z innych źródeł w wysokości [...] zł. Następnie, Z. B. w piśmie z dnia 3 lipca 2008 r. wskazał, iż na koniec czerwca 2008 r. uzyskał dochód w kwocie [...] zł, przychód z działalności gospodarczej wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodu w kwocie [...] zł (w tym wydatki na zakup towaru w kwocie [...]1 zł oraz pozostałe wydatki w kwocie [...] zł). Po odliczeniu składek ZUS za okres 6 miesięcy, według wyliczenia wnioskodawcy, wystąpiła strata w wysokości ok. [...] zł. Ponadto, Z. B. podał informacje, że posiadany sklep wykorzystywany jest wyłącznie w związku z działalnością gospodarczą, bez jego podnajmu, nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów. Do pisma wnioskodawca dołączył wyciąg z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od 1 kwietnia 2008 r. do 30 czerwca 2008 r. Jednocześnie, skarżący oświadczył, że zarówno on jak i jego małżonka nie posiadają rachunku bankowego, natomiast miesięczne wydatki na konieczne utrzymanie rodziny, stanowią koszty zakupu żywności około [...] zł, zakupu odzieży dla dzieci około [...} zł, zakupu środków czystości około [...] zł, opłaty za energię elektryczną co dwa miesiące około [...] zł (udokumentowane fakturami z dnia 28 marca 2008 r. i z dnia 30 maja 2008 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., w osobie referendarza sądowego, postanowieniem z dnia 15 lipca 2008 r. odmówił Z. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia, Sąd uznał, iż zestawienie miesięcznych dochodów wnioskodawcy (w kwocie ... zł) z zadeklarowanymi wydatkami miesięcznymi (w kwocie ... zł), budzi przypuszczenie, iż wnioskodawca nie ujawnia wszystkich danych o środkach pieniężnych, którymi faktycznie dysponuje. W ocenie Sądu, wnioskodawca nie wskazał źródeł pokrycia uzasadnionych wydatków na zakup wyżywienia, ubrania, opłat za energię, a także nie wykazał, iż istnieją nadzwyczajne okoliczności, np. takie jak stan zdrowia, sytuacja osobista, rodzinna, wiek, zawód, powodujące, iż nie ma realnych możliwości wykorzystania swojej zdolności zarobkowej, albo, że nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych. Odmawiając przyznania prawa pomocy, Sąd podniósł również, iż wnioskodawca nie przedłożył wyciągu z rachunku bankowego, który to rachunek powinien posiadać jako przedsiębiorca. Z. B. w dniu 28 lipca 2008 r. złożył osobiście w tut. Sądzie sprzeciw od powyższego postanowienia, zarzucając nierzetelną ocenę materiału zgromadzonego w sprawie. Zdaniem strony, Sąd dokonał błędnego wyliczenia kosztów uzyskania przychodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, pomijając wydatki na zakup towarów, a ponadto podniósł, iż będąc przedsiębiorcą nie ma obowiązku posiadania rachunku bankowego, gdyż nie dokonuje transakcji przekraczających wartość 15 tysięcy Euro, co z kolei rodziłoby obowiązek (stosownie do zapisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej) dokonywania rozliczeń za pośrednictwem banku. W konkluzji, strona wyjaśniła, iż brakuje jej środków na podstawowe, niezbędne potrzeby, które określone zostały jako miesięczne wydatki w kwocie [...] zł. Pismem z dnia 6 sierpnia 2008 r. Sąd wezwał stronę do przedłożenia zaświadczenia o korzystaniu/niekorzystaniu przez małżonków z pomocy społecznej, informacji o wysokości zadłużenia w podatku od nieruchomości i innych zaległych zobowiązań publicznoprawnych, wypisu z ewidencji działalności gospodarczej, zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości zaliczek wpłaconych w bieżącym roku na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych oraz wykazu miesięcznych dochodów rodziny ze wskazaniem ich kwoty i źródła. W wykonaniu powyższego obowiązku, strona nadesłała zaświadczenie z MOPS, iż nie korzysta z pomocy społecznej, zaświadczenie z Urzędu Pracy o tym, że żona wnioskodawcy jest zarejestrowana jako bezrobotna, bez prawa do zasiłku, oraz wypis z ewidencji działalności gospodarczej (według stanu na dzień 4 listopada 2002 r. i 3 września 2008 r.). Jednocześnie, wnioskodawca podał wysokość zadłużenia w podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł, według stanu na dzień 31 lipca 2008 r., oraz zadłużenia w spłacie należności ZUS w kwocie [...] zł z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz w kwocie [...] zł z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, według stanu na dzień 31 lipca 2008 r. Ponadto, strona nadesłała zaświadczenie z urzędu skarbowego, z którego wynika, iż w roku bieżącym nie dokonywała wpłat zaliczek na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych. Uzupełniając swój wcześniejszy wniosek o przyznane prawa pomocy, strona wskazała, iż jedynym źródłem utrzymania 4-osobowej rodziny w okresie od kwietnia do maja 208 r. był wypłacany żonie zasiłek. W obecnej chwili, żona nie pobiera już zasiłku i poszukuje pracy. Ponieważ Sąd na podstawie nadesłanych dwóch wypisów z ewidencji działalności gospodarczej stwierdził, iż podatnik rozszerzył jej zakres o zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, posadzkarstwo, tapetowanie i oblicowywanie ścian, a także zakładanie stolarki budowlanej, wezwał stronę do podania, czy osiągnął z tego tytułu dochody, w jakiej wysokości, oraz o wyjaśnienie, czy w związku z niskimi dochodami rodziny korzysta z pomocy finansowej w jakiejkolwiek innej formie (np. pomoc od rodziny). W odpowiedzi na powyższe pismo, strona tytułem wyjaśnienia zmian w zapisach w ewidencji działalności gospodarczej podała, iż działalność w zakresie wykonawstwa, montażu mebli oraz zabudowań, obszywania wykładzin oraz wynajmu i podnajmu stoisk użytkowych prowadzona była w przeszłości do 2000 r. w S. Działalność ta została zlikwidowana w kwietniu 2000 r. Obecne zmiany w zapisach ewidencji działalności gospodarczej spowodowane są dwukrotnymi zmianami klasyfikacji PKD i koniecznością ich aktualizacji. Strona dodała, że wszystkie dochody osiągane z działalności gospodarczej, zostały wyszczególnione w księdze przychodów i rozchodów, której kopię dołączyła do wniosku. W chwili obecnej strona w związku z rozszerzeniem działalności o usługi zarządzania nieruchomościami, posadzkarstwa, tapetowania i oblicowywania ścian itp., nie osiągnęła z tego tytułu żadnych dochodów. Oprócz osiąganych przez nią dochodów ze wskazanego źródła, nie otrzymuje żadnej innej pomocy finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z, art. 245 § 3 ustawy, może obejmować zwolnienie od opłat sądowych, tj. wpisu i opłaty kancelaryjnej (art. 212 § 1 powołanej ustawy) lub zwolnienie od kosztów sądowych, tj. od opłat sądowych i wydatków (art. 211 ustawy). Zgodnie z wymogami art. 252 § 2 ww. ustawy wniosek taki winien być złożony na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. W przeciwnym razie, złożony w innej formie - pozostawia się na podstawie art. 257 ustawy - bez rozpatrzenia. W rozpoznawanej sprawie, skarżący zawnioskował o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Sąd, mając na względzie przedstawione we wniosku okoliczności, znajdujące potwierdzenie w złożonych dokumentach uznał, iż skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca co prawda prowadzi działalność gospodarczą (sklep z obuwiem), jednakże działalność ta w chwili obecnej nie przynosi stronie spodziewanych dochodów. Zgodnie z zapisami podatkowej księgi przychodów i rozchodów, strona na koniec czerwca 2008 r. osiągnęła przychód w wysokości [...] zł, w tym wydatki związane z tę działalnością wyniosły [...] zł plus wydatki na zakup towarów/materiałów w wysokości [...] zł. Dochód ten na koniec czerwca wyniósł zatem [...] zł. Jak wynika z kopii zeznania rocznego o wysokości osiągniętego dochodu/straty, w roku ubiegłym podatnik zakończył działalność stratą w wysokości [...] zł. Nadto, na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego, Sąd stwierdził, iż podatnik w 2008 r. nie dokonywał wpłaty zaliczek na podatek dochodowy. Według oświadczenia, strona posiada zaległości z tytułu podatku od nieruchomości w wysokości [...] zł, według stanu na dzień 31 lipca 2008 r. (czego częściowo dowodzi fakt prowadzenia wobec niego egzekucji administracyjnej na podatnie tytułów wykonawczych obejmujących ww. wskazane należności, a znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy), oraz zadłużenie w spłacie należności ZUS w kwocie [...] zł z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz w kwocie [...] zł z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego według stanu na dzień 31 lipca 2008 r. Z przedłożonych przez stronę zaświadczeń o wysokości otrzymywanych zasiłków rodzinnych na dzieci wynika, że małżonkowie otrzymują zasiłek rodzinny na dwójkę dzieci w kwocie [...] zł miesięcznie. W ocenie Sądu, przytoczone okoliczności świadczą o tym, iż wniosek Z. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, zasługuje na uwzględnienie. Według Sądu dochód, jakim dysponuje wnioskodawca w kwocie [...] zł świadczy o tym, że wnioskodawca znajduje się w sytuacji materialnej niepozwalającej na uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, tym bardziej, że strona zobowiązana jest do uiszczenia podobnych kosztów w innych dwóch analogicznych sprawach. W tym stanie, wobec wykazania przez skarżącego niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy), należało przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.