I SA/Sz 208/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 25 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z jej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Sz. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych K. S. w związku ze skargą na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Sz. z dnia [...]r. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który następnie uzupełniła składając urzędowy formularz PPF. Z treści zawartej w formularzu PPF wynikało, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem S. S., a jedynym źródłem utrzymania rodziny jest w chwili obecnej emerytura skarżącej w wysokości [...] zł. S. S. nie uzyskuje dochodów z zawieszonej do dnia 29 listopada 2011 r. działalności gospodarczej. Skarżąca nie wykazała żadnego majątku poza mieszkaniem o pow. 78,69 m kw., ani też zasobów pieniężnych. Do wniosku skarżąca załączyła zawiadomienie ZUS z dnia 28 czerwca 2010 r., z którego wynika, że jej emerytura w wysokości [...] zł podlega zajęciu egzekucyjnemu (k. 34). Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) dalej w skrócie p.p.s.a, wezwano skarżącą do złożenia dodatkowych wyjaśnień i przedłożenia dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej i rodzinnej, wysokości dochodów, szczegółowo wymienionych w pismach sądowych z dnia 15 lipca 2010 r. i 18 sierpnia 2010 r. (k. 37 i 53). Skarżąca nie wykonała powyższego wezwania w całości, wobec czego postanowieniem z dnia 21 września 2010 r. wydanym przez referendarza sądowego odmówiono jej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od w/w postanowienia K. S. nie zgadzając się z oceną jej sytuacji majątkowej, oświadczyła, że nadal jest ona trudna z uwagi na egzekucję prowadzoną z emerytury. Do sprzeciwu skarżąca nie dołączyła żadnych dokumentów. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do sądu. Ponadto, jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.), stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Przy czym, jeżeli oświadczenia strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, sąd może wezwać stronę do złożenia, w zakreślonym terminie, dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie wykazała ona, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Przedstawione we wniosku dane okazały się być niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej strony oraz jej możliwości płatniczych. Natomiast strona, będąc dwukrotnie wzywana do przedstawienia stosownych dokumentów i oświadczeń, nie wywiązała się należycie z nałożonego na nią zobowiązania, nie przedłożyła brakujących dokumentów ze sprzeciwem, co sprawia, że jej oświadczenia są w dalszym ciągu niepełne, bądź nie poddają się weryfikacji, a to – z kolei – uniemożliwia przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. I tak wskazania wymaga, że skarżąca nie złożyła dokumentów potwierdzających wysokość zajęcia komorniczego jej emerytury, wysokości dochodów uwzględniających to potrącenie, ani dokumentów potwierdzających wysokość wydatków na utrzymanie, nie złożyła także dokumentów przedstawiających liczbę osób zameldowanych pod jednym adresem, które potwierdzałyby jej stan rodzinny. Powyższe braki uniemożliwiają ustalenie rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego skarżącej. Podkreślić należy, że przedstawione we wniosku dane budziły istotne wątpliwości co do kompletności i zgodności z rzeczywistością, wymagały zatem uzupełnienia w zakresie wskazanym w pismach sądowym z 15 lipca 2010 r. i 18 sierpnia 2010 r. (art. 255 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu, skarżąca dysponowała wystarczająco długim terminem, aby uzupełnić swój wniosek o brakujące dokumenty, bądź w jakikolwiek sposób ustosunkować się do żądań. Treść sprzeciwu, w którym podtrzymuje swój wniosek powołując się na trudną sytuację oraz potrącenie egzekucyjne i niewykonanie wezwań w brakującym zakresie (na braki wskazano w postanowieniu referendarza sądowego), świadczy o tym, że skarżąca nie ma zamiaru ujawniać pełnej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Bierna postawa strony powoduje, że nie może oczekiwać pozytywnego załatwienia jej wniosku. Szczególnie istotne było udokumentowanie wysokości potrącenia komorniczego z emerytury skarżącej i wysokości dochodów otrzymywanych przez skarżącą oraz przedłożenie dokumentów dotyczących wydatków na konieczne utrzymanie. Dopiero zestawienia tych wielkości umożliwia bowiem stwierdzenie czy skarżącą stać na poniesienie kosztów sądowych, czy jest w stanie zrezygnować z pewnych wydatków w celu uiszczenia opłaty sądowej. Należy wskazać, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego albo gdy nie są one do końca jasne. W tym stanie należało przyjąć, iż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów w zakresie częściowym obejmującym opłaty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wobec tego należało postanowić jak w sentencji.