I SA/Sz 209/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. J. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR (organ) utrzymał w mocy decyzję Kierownik Biura Powiatu K. ARiMR (organ I instancji) z 27 września 2022 r. w sprawie przyznania M. J. (strona, producent) płatności rolnośrodowiskowej za 2015 r. w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W podstawie prawnej przyjętego rozstrzygnięcia organ wymienił: - art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 - K.p.a.); - § 2, § 3, § 4 ust. 2, ust. 3, § 26 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013.361 ze zm. – rozporządzenie PR). W uzasadnieniu swojego stanowisko organ wyjaśnił, że strona [...] maja 2015 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności w piątym roku realizacji programu rolnośrodowiskowego na 2015 rok. Zgłosiła uprawy w wariantach : - 3.1.2 "ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000" na obszarze 34,02 ha, - 5.1 "ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000" na obszarze 188,52 ha. W dniach [...] grudnia 2015 r. – [...] stycznia 2016 r. zostały przeprowadzone kontrole w gospodarstwie producenta w zakresie kwalifikowalności powierzchni i programu rolnośrodowiskowego. Producent uczestniczył w obu kontrolach. W wyniku kontroli stwierdzono na działkach rolnych AA1 i DD1 o łącznej powierzchni 29,47 ha (4,62 ha + 24,85 ha) nieprzestrzeganie wymogu N12 - niezłożenie w stogi lub nieusunięcie ściętej biomasy na łące w odpowiednim terminie dla wariantu 5.1. Ponadto organ I instancji ustalił, że grunty zlokalizowane na działkach ewidencyjnych nr: [...] (2 ha), [...] (1 ha), [...] (1 ha) i [...] (1 ha) obręb K., wchodzące w skład działki rolnej [...] o łącznej powierzchni 10,02 ha z zadeklarowaną realizacją wariantu 5.1, zostały zgłoszone do płatności równocześnie przez innych rolników. W następstwie producent [...] lutego 2016 r. złożył korektę wniosku i oświadczył, że od 2013 r. jest użytkownikiem działki nr [...] na mocy umowy cesji zawartej z M. Z.. W sierpniu 2015 r. na działce tej wykonane zostały zabiegi agrotechniczne, polegające na skoszeniu i zebraniu masy zielonej. A. S. wyjaśniła, że postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. sygn. I Co [...] Sąd Rejonowy w G. przysądził na jej rzecz prawo własności działki nr [...] i zleciła koszenie zakupionej działki. Nikomu nie wydzierżawiała tego gruntu. W związku z tym wnioskowała o dopłaty na 2015 r. Z kolei działki nr: [...], [...], [...] i [...] obręb K. są własnością R. Z. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. sygn. I Co [...] z [...] kwietnia 2015 r. o przysądzeniu własności tych nieruchomości. R. Z. oświadczył, że zlecił dokonanie pokosu w ostatnich dniach lipca i sprawdził wykonanie usługi na początku sierpnia. Sąsiednie działki nie były wówczas wykoszone. Następnie producent tłumaczył, że przejął zobowiązanie rolnośrodowiskowe wraz z posiadaniem działek od M. Z.. Właścicielem działek była "Pani M. ", która wyjechała do [...]. Nie zawierał z nią żadnych umów dotyczących korzystania z gruntów. W tych okolicznościach producent wycofał deklarację spornych działek z wniosku o dopłaty na 2015 r., pomniejszając w ten sposób powierzchnię działki rolnej [...] o 5 ha. Następnie organ motywował, że organ I instancji decyzją z [...] września 2022 r., kolejną już w sprawie, przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową za rok 2015 w łącznej kwocie [...]zł, w tym dla wariantów: - 5.1 w wysokości [...] zł, - 3.1.2 w wysokości [...] zł. W ocenie organu I instancji, nie można podważyć zeznań żadnego ze świadków i należało dać wiarę zeznaniom wszystkich osób przesłuchanych. Oznacza to, że sporne działki były w 2015 r. użytkowane naprzemiennie przez wszystkich uczestników kontroli krzyżowej. Producent nie udowodnił trwałego i nieprzerwanego posiadania tych gruntów i wycofał zakwestionowane działki z wniosku o przyznanie płatności. Również we wniosku o przyznanie dopłat na 2016 r. producent działki te wycofał i więcej nie deklarował. Dlatego organ I instancji wyłączył te działki z dopłat za 2015 r., przyjmując ich powierzchnie jako przedeklarowane do płatności w wariancie 5.1. Jednocześnie organ I instancji, odnosząc się do argumentów producenta, nie stwierdził zaistnienia siły wyższej czy innego nadzwyczajnego zdarzenia z tego powodu, że producent nie zawarł żadnej pisemnej umowy o dzierżawę spornych działek z ich właścicielem. W takiej sytuacji producent jest pozbawiony ochrony prawnej, gdyż nie miał zagwarantowanego żadnego prawa do użytkowania tych gruntów. Producent zaniedbał kwestię zapewnienia sobie prawa do niezakłóconego użytkowania przejętych działek. W wyniku rozpatrzenia sprawy w instancji odwoławczej organ w pierwszej kolejności odnotował stanowisko prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie przedstawione w prawomocnym wyroku z 13 marca 2024 r. sygn. I SA/Sz 643/23, uchylającym uprzednią decyzję organu z [...] września 2023 r. Następnie organ nawiązał do: - § 2, § 4 ust. 2, § 18 ust. 3, § 38 ust. 1, ust. 2, ust. 6 rozporządzenia PR; - załącznika nr 7 do rozporządzenia PR; - art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.2005.277.1 ze zm. - rozporządzenie 1698/2005); - art 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48 ze zm. - rozporządzenie 640/2014); - § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2014.324). Na kanwie tych unormowań prawnych organ przyjął, że w myśl załącznika nr 7 do rozporządzenia PR za uchybienie N12 - niezłożenie w stogi lub nieusunięcie ściętej biomasy na łące w odpowiednim terminie - płatność rolnośrodowiskowa podlega zmniejszeniu w wysokości 20% w odniesieniu do działki rolnej, na której stwierdzono to uchybienie. Na działkach rolnych [...] i [...] o łącznej powierzchni 29,47 ha (4,62 ha + 24,85 ha) stwierdzono nieprzestrzeganie wymogu N12. Działki nr: [...], [...], [...] i [...], na których m.in. zadeklarowana została działka rolna [...] z trwałym użytkiem zielonym o powierzchni 10,02 ha, producent wycofał z dopłat. Zostały wykluczone z powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności o łącznym areale 5 ha. W rezultacie płatność rolnośrodowiskowa do poszczególnych wariantów została wyliczona w sposób następujący: Dla wariantu 3.1.2 zadeklarowany areał (powierzchnia upraw podana we wniosku) 34,02 ha x [...] zł/ha (stawka płatności określona w załączniku nr [...] do rozporządzenia PR dla zobowiązań podjętych w 2011 r.) = [...] zł x sankcja 20% z uwagi na niezachowanie w gospodarstwie powierzchni trwałych użytków zielonych (dla zobowiązań podjętych przed [...] marca .2014 r.). Płatność rolnośrodowiskowa została zmniejszona o 20% w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie, [...] zł - [...] zł = [...] zł. Z kolei w przypadku wariantu 5.1 stawka płatności do 1 ha uprawy w 2015 r. wyniosła [...] zł (określona w załączniku nr [...] rozporządzenia PR). Powierzchnia zadeklarowana we wniosku na rok 2015 to 188,52 ha, powierzchnia stwierdzona 183,52 ha. Producent wycofał 5 ha. Procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną stanowi 2,72 %. Zgodnie z art. 2 pkt 23 lit. b, art. 17 ust. 1, art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia 640/2014 należało płatność pomniejszyć o dwukrotność stwierdzonej różnicy 5 ha x 2 = 10 ha. Zatem 183,52 ha x [...] zł/ha (stawka płatności) = [...] zł. Następnie 10 ha x [...] zł/ha = [...] zł. Wobec tego [...] zł – [...] zł daje początkową kwotę płatności [...] zł. Po zmniejszeniu o 20% za rok, w którym stwierdzono uchybienie, początkowa płatność stanowi [...] zł. Według § 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 rozporządzenia PR płatność rolnośrodowiskowa w ramach wariantu 5.1 w danym roku dla działek [...] (4,62 ha) i [...] (24,85 ha) o łącznej powierzchni 29,47 ha została zmniejszona w wysokości 20% płatności, w następujący sposób: Płatność po potrąceniu sankcji za przedeklarowanie powierzchni i niedochowanie TUZ [...] zł : 173,52 ha (183,52 ha - 10 ha) = [...] zł/h (stawka płatności po sankcjach powierzchniowych i TUZ). Obliczenie sankcji 20% za nieprawidłowość N12 stwierdzoną na działkach rolnych [...] (4,62 ha) i [...] (24,85 ha) łącznie na obszarze 29,47 ha x [...] zł/ha (stawka płatności po sankcjach powierzchniowych i TUZ) x 20% = [...] zł. Z kolei [...] zł - [...] zł = [...] zł, płatność po wszystkich pomniejszeniach. Łączna płatność rolnośrodowiskowa za 2015 r. stanowi [...] zł ([...] zł + [...] zł). Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie zastosowanie miały: art. 19 ust. 1, rozporządzenia 640/2014, § 38 ust. 1 pkt 1, ust. 6 rozporządzenia PR. Zaznaczył, że producent został poinformowany o stwierdzonych nieprawidłowościach dotyczących zadeklarowania działek, należących do innych rolników i wycofał je ze swojego wniosku. W ocenie organu, "podkreślić należy, że Skarżący myli postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok z postępowaniem o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011-2014. Postępowanie windykacyjne zostało zakończone w dniu [...].09.2023r. decyzją nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] i umorzeniu tego postępowania ze względu na przedawnienie należności. Tym samym Skarżący nie ma obowiązku zwrotu kwot nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w tym programie." Organ zgodził się z organem I instancji co do braku zaistnienia siły wyższej, ponieważ producent podjął ryzyko, deklarując sporne działki przejęte od innego rolnika. Nie zawarł umów dzierżawy, czy użyczenia dotyczących działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...] i [...]. Nie posiadał żadnego tytułu prawnego do ich użytkowania. Zatem w każdej chwili grunty te mogły zostać sprzedane lub wydzierżawione komuś innemu. Takim postępowaniem producent sam pozbawił się ochrony prawnej. Utrata posiadania stanowiła okoliczność możliwą do przewidzenia. Zatem nie wystąpiły zdarzenia zaliczane do siły wyższej, do nadzwyczajnych okoliczności w myśl § 45 rozporządzenia PR, art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.2006.368.15, ze zm. - rozporządzenie 1974/2006). Na zakończenie organ odnotował kolejne zmiany rozporządzenie PR: w 2014 r.(Dz.U.2014.324), w 2015 r. (Dz.U.2015.350) i stwierdził, że skoro producent podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe [...] marca 2011 r. (czyli przed [...] marca 2014 r.), podlegała zastosowaniu sankcja 20% za uchybienie N12 w wariancie 5.1. Stosowanie sankcji w wymiarze 10 % za uchybienie N12 miało miejsce dopiero w przypadku wniosków składanych od 2016 r. zgodnie z § 9 rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie PR w 2016 r. (Dz.U.2016.344). Producent (skarżący) złożył skargę na powyższą decyzję organu. Zarzucił naruszenie: - art. 51 ust. 1, ust. 2 rozporządzenia 1698/2005, art. 1, art. 18 ust. 2, ust. 3, art. 21, art. 30 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8 ze zm. - rozporządzenie 65/2011), art. 38, art. 39, art. 40 oraz pkt 17, pkt 19 preambuły rozporządzenia 640/2014, bowiem skarżący nie ponosi winy za powstanie niezgodności i dlatego nie podlega karom administracyjnym; - art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. ze względu na: - nienależyte uzasadnienie decyzji; - pominięcie sprzeczności w zeznaniach świadków; - nieprzeprowadzenie dowodów z zeznań świadków K. K. i W. M.; - niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy; - załatwienie sprawy sprzecznie z interesem społecznym i słusznym interesem skarżącego; - przeprowadzenie postępowania mało wnikliwie, pobieżnie. W następstwie formułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie "zaskarżonych decyzji" i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący tłumaczył, że dopiero podczas rozprawy administracyjnej [...] czerwca 2016 r. dowiedział się o przejściu prawa własności z wydzierżawiającego na osoby trzecie, które nabyły działki w drodze licytacji egzekucyjnej (na rzecz A. S. działka nr [...] i na rzecz T. Z. działki nr: [...], [...], [...]). Dlatego oświadczenie skarżącego z [...] czerwca 2016 r. złożone organowi I instancji stanowiło zgłoszenie siły wyższej. Skarżący był przekonany, że użytkował nieruchomości zgodnie z programem. Jednak, mimo że uprawiał działki w 2015 r., dokonał korekty wniosku, szanując prawo własności. Nie mógł przewidzieć, że nowy właściciel popadnie w zadłużenie i działki te trafią na licytację. Program, jaki realizuje, zakłada jedynie jednoroczne koszenie, dlatego "działki dla osób, które ich nie użytkowały wcześniej mogą wyglądać na nieużytkowane i stąd wynikło nieporozumienie". Skarżący wywodził, że system zmniejszenia płatności oraz wykluczeń powinien być ustanowiony z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, siły wyższej, wyjątkowych oraz naturalnych okoliczności. Podkreślił, że nie dotrzymał pełnego zobowiązania tylko co do 5,05 ha w związku z utratą prawa do dysponowania spornymi gruntami. Nie mógł zachować TUZ w tym zakresie, ponieważ nowi właściciele zgłosili roszczenia do tych działek, na co nie miał żadnego wpływu. Natomiast organ łącznie zastosował sankcję od całości zobowiązania i potrącił z płatności do wariantu 5.1 20 % i do wariantu 3.1.2 także 20%. Łączne potrącenia od całości zadeklarowanych powierzchni wyniosły [...] zł. Zdaniem skarżącego, sankcja nie może być liczona od całości powierzchni deklarowanej, a tylko od powierzchni, co do której nie dotrzymano pakietu. W tym kontekście skarżący nawiązał do art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2023.1199 ze zm. - ustawa o ARiMR) oraz do art. 18 rozporządzenia 65/2011. Ponadto skarżący zaznaczył, że obszar deklarowany w latach 2007-2013 obejmował łącznie 217,54 ha. Zatem powierzchnia 5,05 ha mieściła się w wymiarze 3% dopuszczalnych niezgodności, co wykluczało stosowanie sankcji. Następnie skarżący argumentował, że brak jest podstaw do windykacji dopłat z lat poprzednich, bowiem organ nie udowodnił, aby skarżący nieprawidłowo realizował przyjęte zobowiązania. Co więcej, zgłosił organowi I instancji okoliczności, na które nie miał wpływu w dniu rozpoczęcia realizacji programu. Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w całości stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja organu nie jest zgodna z prawem. W pierwszej kolejności należy odnotować, że w motywach prawomocnego wyroku w sprawie sygn. I SA/Sz 643/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przyznał rację organowi co do tego, że skarżący nie wywiązał się w rozpatrywanym roku ze zobowiązań rolnośrodowiskowych w zakresie opisanym w motywach kontrolowanej decyzji. Skarżący w tej kwestii nie podważył ani prawidłowości oceny materiału dowodowego, ani ustaleń faktycznych przedstawionych przez organ u podstaw przyjętego rozstrzygnięcia. Nie wymienił żadnych konkretnych okoliczności faktycznych, które mogłyby zasadnie zmienić obraz sprawy ustalony przez organ. Podkreślić przy tym należy, że to przede wszystkim skarżący powinien dysponować konkretną wiedzą o pracach wykonywanych na działkach objętych omawianą płatnością, jako beneficjent pomocy finansowej z tytułu realizowania zobowiązana rolnośrodowiskowego. Postępowanie organu w powyższej materii spełniło wymagania wynikające z art. 10a ust. 1, ust. 1a pkt 1, pkt 2 ustawy o ARiMR, art. 6, art. 8 § 1, art. 11, art. 15, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zgodził się z organem, który wykluczył w dotychczasowym stanie sprawy istnienie siły wyżej czy innych nadzwyczajnych okoliczności. w rozumieniu art. 47 rozporządzenia 1974/2006, § 45 rozporządzenia PR, art. 19 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 807/2014 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe, Dz.U.UE.L.2014.227.1 ze zm.). Organ wykazał, że skarżący nie podjął aktywności wymaganej w ramach wykonywania zobowiązania rolnośrodowiskowego. Jednocześnie skarżący nie potrafił wykazać, że taką aktywność podjął. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie sygn. I SA/Sz 643/23 uchylił kontrolowaną decyzję organu z 6 września 2023 r. z tego powodu, że w jej uzasadnieniu organ w zasadzie ograniczył się do przedstawiania działań rachunkowych, posługując się przy tym pojęciami: areału zadeklarowanego, powierzchni zatwierdzonej, stawki płatności, stawki płatności po sankcjach, pomniejszenia - bez rzetelnego i wyczerpującego wyjaśnienia co te pojęcia oznaczają, jaka jest ich podstawa prawna, jak je należy prawidłowo interpretować i na czym polega ich właściwe zastosowanie, a w konsekwencji jak kształtują wynik sprawy, przekładają się na wysokość płatności należnej skarżącemu. Co więcej, organ nawiązał do sankcji w wysokości 20% bez przedstawienia rzetelnej i wyczerpującej argumentacji prawnej, analizy zmiany stanu prawnego, przepisów przejściowych. Nie zawarł w uzasadnieniu decyzji rzetelnego i ścisłego omówienia mechanizmu wyliczenia płatności należnej skarżącemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ocenił, że nie wystarczy samo przedstawienie działań arytmetycznych, przyporządkowanie pojęć do poszczególnych wielkości. Z punktu widzenia zadań, jakie w obrocie prawnym ma spełniać uzasadnienie decyzji organu, kluczowe znaczenie ma wyczerpujące omówienie przez organ, jaka jest podstawa prawna mechanizmu wyliczeń, wyjaśnienie tej podstawy prawnej, przedstawienie wykładni pojęć wpisanych w przyjęty mechanizm kalkulacyjny. W efekcie skarżący został pozbawiony możliwości realnej kontroli stanowiska prawnego organu w zakresie prowadzącym do wyliczenia określonej kwoty płatności. Sąd w sprawie sygn. I SA/Sz 643/23 skonstatował, że organ stwierdzonymi zaniechaniami istotnie naruszył art. 10a ust. 1, ust. 1a pkt 1, pkt 2 ustawy o ARiMR, art. 6, art. 8 § 1, art. 11, art. 15, art. 107 § 3 K.p.a., w sposób, który niewątpliwie mógł wpłynąć na wynik sprawy. Finalnie organ został zobowiązany, aby przy ponownym rozpatrywaniu i rozstrzyganiu sprawy w instancji odwoławczej wyczerpująco omówił, jakie rozwiązania prawne obowiązują w przypadku poszczególnych elementów kalkulacyjnych wyliczenia płatności, jak je należy prawidłowo interpretować i na czym polega ich adekwatne zastosowanie w realiach indywidualnej, rozpatrywanej sprawy. Działania arytmetyczne mogą stanowić jedynie konsekwencję, końcowy efekt wyczerpującego i trafnego toku rozumowania prawnego przeprowadzonego przez organ rozpatrujący sprawę w instancji odwoławczej. Natomiast nie mogą zastępować argumentacji prawnej, jakiej wymagają od organu standardy ustanowione w wymienionych wyżej unormowaniach ustawy o ARiMR i K.p.a. Sąd w sprawie sygn. I SA/Sz 643/23 podkreślił, że rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej - odtworzenie prawdy obiektywnej i zastosowanie adekwatnych przepisów prawa - należy do organu. Sąd nie jest uprawniony do zastępowania organu w realizacji tych ustawowych obowiązków; do rozstrzygania sprawy za organ na płaszczyźnie faktów i prawa. Rola sądu polega na kontroli decyzji organu z punktu widzenia przepisów prawa - proceduralnego, materialnego - o czym stanowi art. 3 § 1, § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm. - P.p.s.a.). Jak stanowi art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wobec tego skarżący nie może skutecznie podważać ocen prawnych sformułowanych w prawomocnym wyroku sądowym dotyczącym niniejszej sprawy - sporu o wysokość analizowanej płatności. Należy zatem zauważyć, że organ, omawiając sposób wyliczenia spornej płatności, z jednej strony nawiązał do zadeklarowania przez skarżącego zawyżonej powierzchni gruntów, a z drugiej strony do niezachowania przez skarżącego trwałych użytków zielonych poprzez wycofanie działek, przy czym każdorazowo organ wymienił działki nr: [...], [...], [...], [...]. Tymczasem z punktu widzenia mechanizmu kalkulacyjnego wysokości należnej płatności pierwszorzędne znaczenie ma zadeklarowanie przez skarżącego zawyżonej powierzchni działek. Stwierdzone niezachowanie trwałych użytków zielonych jest oczywistą i bezpośrednią konsekwencją władania działkami przez innych rolników, nie przez skarżącego. Innymi słowy, niezachowanie trwałych użytków zielonych można odnosić do tej powierzchni, która została prawidłowo zadeklarowana do płatności. Natomiast zmniejszenie obszaru gruntów, na których producent powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe stanowi zupełnie inną sytuację. To rozróżnienie wprost wynika z § 4 ust. 2, § 18 ust. 3, § 38, § 39 rozporządzenia PR, z art. 39 rozporządzenia 1698/2005, z art. 2 pkt 23, art. 5 ust. 2 rozporządzenia 640/2014, do których nawiązywał organ u podstaw przyjętego rozstrzygnięcia, W konsekwencji organ nie wykazał podstawy prawnej do stwierdzenia, że przedeklarowanie powierzchni może być jednocześnie traktowane jako niezachowanie powierzchni trwałych użytków zielonych na potrzeby stosowania sankcji, pomniejszeń, skoro z istoty rzeczy to drugie uchybienie można odnosić wyłącznie do prawidłowo zadeklarowanych powierzchni. Organ stwierdził, ż skarżący wycofał grunty o powierzchni 5 ha. Wobec tego z art. 19 rozporządzenia 640/2014 wynikałoby, że pomoc podlega przyznaniu do obszaru zatwierdzonego pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Rzecz wymaga od organu rzetelnej analizy i konkretnego omówienia, z jakich unormowań prawa krajowego, unijnego wyprowadził uprawnienie do kumulowania sankcji, pomniejszeń. Dotychczas organ tego nie uczynił. Nie można również zgodzić się z organem co do stosowania sankcji 20% z tytułu nieprawidłowości N12. Zgodnie z § 3 ust. 1 - 3 rozporządzenia z 12 marca 2014 r. - zmieniającego rozporządzenie PR - rolnik, który na podstawie przepisów dotychczasowych podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", kontynuuje jego realizację zgodnie z przepisami dotychczasowymi, z tym że począwszy od dnia 15 marca 2015 r. nie może dokonać zmiany tego zobowiązania polegającej na: 1) jednorazowym zwiększeniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania obszaru gruntów, na których to zobowiązanie jest realizowane w zakresie wariantu pierwszego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, o którym mowa w § 1; 2) jednorazowym dodaniu w drugim albo trzecim roku realizacji tego zobowiązania wariantu pierwszego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, o którym mowa w § 1 (ust. 1). Przepis ust. 1 stosuje się także w przypadku, o którym mowa w § 35 ust. 1 zmienianego rozporządzenia, do nowego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 45 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, z późn. zm.), realizowanego przez rolnika, o którym mowa w ust. 1, jeżeli rolnik ten zobowiązał się do kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego na podstawie przepisów dotychczasowych przez innego rolnika (ust. 2). Do pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" przyznawanej za realizację zobowiązania, o którym mowa w ust. 1, albo nowego zobowiązania, określonego w ust. 2, w kolejnych latach jego realizacji stosuje się przepisy dotychczasowe. (ust. 3). Ta nowelizacja zwiększała analizowaną sankcję z 10 % do 20 %. Następnie § 6, § 7 rozporządzenia z 11 marca 2015 r. - zmieniającego rozporządzenie PR - wyłączyły stosowanie § 3 rozporządzenia z 12 marca 2014 r. Jednak następne rozporządzenie z 9 marca 2016 r. - zmieniające rozporządzenie PR - w § 9 ust. 1 stanowi, że w przypadku zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przed dniem 15 marca 2014 r. wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej stosowanych w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, Pakietu 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, z wyjątkiem wariantu pierwszego tego pakietu, Pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, Pakietu 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, Pakietu 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie i Pakietu 9. Strefy buforowe jest określona w załączniku nr 6 do niniejszego rozporządzenia. Przewidziano w nim zmniejszenie na poziomie 10 % za niezłożenie w stogi lub nieusunięcie ściętej biomasy na łące w odpowiednim terminie. Tymczasem organ przyznał, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe realizowane przez skarżącego zostało podjęte przed 15 marca 2014 r. W świetle powyższego sąd ocenia, że zaskarżona decyzja organu nie mogła zostać zaakceptowana z punktu widzenia prawa. Chociaż organ podjął próbę uzasadnienia wysokości przyznanej płatności, to jednak przedstawiona dotychczas argumentacja bazuje na stwierdzeniach, których organ nie wywiódł z adekwatnych przepisów prawa. Skumulował sankcje, zmniejszenia z tytułu przedeklarowania powierzchni i z tytułu niezachowania trwałych użytków zielonych w zasadzie z jednej podstawy, sprowadzającej się do przedeklarowania powierzchni na potrzeby uzyskania płatności. W tej sytuacji organ nie wykazał na gruncie przepisów prawa, aby w realiach analizowanej sprawy niezachowanie trwałych użytków zielonych - jako konsekwencja naruszenia w postaci przedeklarowania powierzchni - mogło być traktowane jako autonomiczne naruszenie warunków płatności dodatkowo zmniejszające jej wysokość. Oznacza to w konsekwencji, że stwierdzenia przyjęte przez organ nie wynikają z unormowań prawnych, do których nawiązał w swojej argumentacji, co z kolei przekłada się na pozbawienie skarżącego prawa do zwalczania argumentacji organu, której dotychczas nie poznał, a prowadzającej do istotnego zmniejszenia spornej płatności. Przy ponownym rozpatrywaniu i rozstrzyganiu sprawy w instancji odwoławczej organ uwzględni stanowisko prawne sądu. Rzetelnie i wyczerpująco wykaże mechanizm wyliczenia wysokości płatności, dokonując przy tym prawidłowej wykładni adekwatnych przepisów prawa. Innymi słowy, każdy element zmniejszenia płatności organ ma obowiązek wyprowadzić z adekwatnego i rzetelnie omówionego przepisu prawa, zwłaszcza jeśli organ zmierza w przyjętym rozstrzygnięciu do kumulowania sankcji, zmniejszeń. Dotychczas organ tego obowiązku nie wykonał, co niewątpliwie jest ważne dla wyniku sprawy. Raz jeszcze należy przy tym podkreślić, że rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, stosowanie adekwatnych przepisów prawa należy do organu. Sąd nie jest uprawniony do zastępowania organu w realizacji tych ustawowych obowiązków; do rozstrzygania sprawy za organ na płaszczyźnie faktów i prawa. Rola sądu polega na kontroli decyzji organu z punktu widzenia przepisów prawa - proceduralnego, materialnego - o czym stanowi art. 3 § 1, § 2 pkt 1 P.p.s.a. Z powodów omówionych wyżej zaskarżona decyzja organu podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. c P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego (680 zł) uzasadnia art. 200, art. 205 § 2, art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935). Obejmują one wpis od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł).