I SA/Sz 21/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "N." Z. K., P. G., L. V. - Spółka jawna z siedzibą w W. ( poprzednia nazwa "N." Z. E. W, P. G., L. V Spółka jawna ) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. nr [...] z dnia [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za czerwiec 2006 r. wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. Skarżąca Spółka, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym koszty sądowe oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Spółka nie posiada środków na poniesienie kosztów związanych z postępowaniem; w konsekwencji wydania decyzji w przedmiocie podatku akcyzowego za 2006 r. Spółka zawiesiła od 1 października 2009 r. działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży paliw ( oświadczenia wspólników - k. 7, uchwała wspólników - k. 8, deklaracja VAT-7 za października 2010 r. z wykazanym brakiem obrotu – k. 9), a w latach 2008 i 2009 poniosła stratę. Spółka nie uzyskuje żadnych przychodów, nie ma środków pieniężnych oraz nie posiada majątku, który mogłaby sprzedać - posiadany majątek został zabezpieczony przez organ egzekucyjny. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że skarżąca Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł; środki trwałe stanowią wartość [...] zł, a ostatni rok obrotowy Spółka zakończyła stratą o wartości [...] zł. Przedstawiając dane dotyczące jednego rachunku bankowego Spółki wskazano, że na koniec stycznia 2011 r. Spółka miała zadłużenie na kwotę [...] zł. Wraz z wnioskiem przedłożono bilans Spółki sporządzony na dzień [...] r.(k.12), rachunek zysków i strat Spółki za okres od 1 stycznia do [...] r. (k. 11), wyciągi bankowe skarżącej Spółki potwierdzające stan zadłużenia (k. 14,15) oraz zawiadomienie z dnia 7 września 2009 r. o zajęciu rachunku bankowego z wykazaną kwotą [...] zł podlegającą potrąceniu (k.16). Pismem z [...] r. ( k. 28) referendarz sądowy zobowiązał Spółkę, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do nadesłania aktualnych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej Spółki (bilans, rachunek zysków i strat, wyciągi bankowe, dokumenty związane z zabezpieczeniem majątku Spółki) oraz dokumentów i oświadczeń wspólników skarżącej Spółki (spółka jawna) i ich współmałżonków dotyczących ich sytuacji majątkowej i finansowej (oświadczenia odnośnie majątku, żądanie wyciągów z rachunków bankowych i lokat, oświadczenia o aktualnych źródłach przychodu i ich wysokości wraz zeznaniami podatkowymi. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu KRS (k. 28 i n.), każdy ze wspólników pozostaje w związku małżeńskim; żaden ze wspólników nie zawierał majątkowych umów małżeńskich. W odpowiedzi na w/w wezwanie przedstawiono szereg dokumentów dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej Spółki (wezwanie do wykupu weksla, decyzje o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym, dokumenty związane z prowadzonym wobec wspólników i ich współmałżonków postępowaniem egzekucyjnym k. 46-57) – choć nie podano przyczyny braku bilansu za 2011 r. oraz wyciągów bankowych za miesiąc luty 2011 r. Nadto przedłożono oświadczenia wspólników i ich współmałżonków o braku rachunków bankowych i lokat ( za wyjątkiem małżonki L.V.), oświadczenia wspólników i ich współmałżonków o aktualnych źródłach utrzymania i wysokości dochodów wraz z zaświadczeniami (za wyjątkiem L. V. i jego małżonki), zeznania podatkowe o wysokości przychodów (dochodów) za 2009 r. ( z wyjątkiem L. V. i jego małżonki) – k. 77 i n. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje: Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.; osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym obejmującym koszty sądowe i ustanowienie doradcy podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Ubiegający się o taką pomoc winien zatem wykazać, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a referendarz sądowy na podstawie przedstawionych danych ocenia, czy udzielenie takiej pomocy jest zasadne. W związku z zawisłymi aktualnie przed WSA w Szczecinie pięcioma sprawami sądowoadministracyjnymi (sygn. akt I SA/Sz 21-25/11) skarżąca Spółka jest zobowiązana do uiszczenia kwoty [...] zł tytułem wpisów od skarg. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika , że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych (art. 199 i art. 214 p.p.s.a.). Do tych kosztów zalicza się opłaty sądowe stanowiące dochód budżetu państwa i zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 p.p.s.a.). Ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące sądowi/referendarzowi sądowemu prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania sądu/referendarza sądowego, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków sądu/referendarza sądowego należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki. Skoro udzielenie spółce jawnej prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe, to nie sposób uznać, że dofinansowanie to ma obligatoryjnie obciążać społeczeństwo także sytuacji, gdy jej wspólnicy mogą dysponować środkami finansowymi w wysokości pozwalającej na partycypowanie, chociażby częściowe, w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Dokonywana ocena zasadności zwolnienia od kosztów sądowych podmiotu gospodarczego, w tym przypadku spółki osobowej, bo taką jest spółka jawna, nie może odbywać się w oderwaniu od oceny sytuacji finansowej wspólników tejże spółki. Z art. 22 § 2 k.s.h. wynika bowiem, że każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki jawnej bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Tym samym jest to odpowiedzialność o charakterze odpowiedzialności osobistej, nieograniczonej, solidarnej i subsydiarnej. Analiza złożonego wniosku wraz z dodatkowymi oświadczeniami i dokumentami prowadzi do wniosku, że strona skarżąca nie wykazała w sposób przekonywujący, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. Wskazać należy, że Spółka przedstawiła wprawdzie szereg dokumentów (choć nie wszystkich wymaganych w/w wezwaniem) wskazujących na złą sytuację finansową i majątkowej i braku środków pieniężnych, jednak wypada podkreślić, że skarżąca Spółka nie wykazała, że sytuacja materialna wszystkich jej wspólników (Z. K., L. V., P. G.) uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania wywołanego skargą Spółki. W odniesieniu do dwóch wspólników przedłożono opisane wyżej wymagane oświadczenia i dokumenty potwierdzające brak możliwości poniesienia kosztów sądowych w sprawie (Państwo K. otrzymują dochody z tytułu umowy o pracę w Zespole [...] w W. w łącznej kwocie netto ok. [...] zł, P. G. oświadczył, że pozostaje na utrzymaniu żony otrzymującej wynagrodzenie za pracę [...] etatu, pracownik gospodarczy - w kwocie średnio[...] zł brutto). Wykonując wezwanie referendarza sądowego strona skarżąca nie wyjaśniła braku wymaganych dokumentów i oświadczeń wspólnika L. V. i jego małżonki odnoszących się do ich aktualnej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Tenże wspólnik oświadczył jedynie, że nie utrzymuje się ze stosunku pracy, nie podając jednak źródeł swego utrzymania oraz małżonki i wysokości aktualnych dochodów. L. V. przedłożył tylko decyzję Starosty W. z [...] r. o utracie prawa do zasiłku od dnia [...] r. z adnotacjami Powiatowego Urzędu Pracy "brak dochodów" odnoszących się do wybranych miesięcy 2010 i 2011 r.(k. 75). Powyższe braki uniemożliwiają dokonanie oceny możliwości płatniczych jednego z trzech wspólników skarżącej Spółki. Niewyjaśnienie tak istotnej okoliczności jaką są możliwości płatnicze jednego ze wspólników skarżącej Spółki nie może skutkować przerzuceniem ciężaru poniesienia kosztów postępowania w sprawie na innych współobywateli, bo do tego sprowadza się udzielone prawo pomocy w postępowaniu sądowym. Wskazać w tym miejscu należy, jak podniósł dalej Naczelny Sąd Administracyjny w w/w postanowieniu z 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I FZ 621/06 niepubl., że celem podjęcia działań wynikających z art. 255 ustawy było możliwe najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy, ponieważ art. 246 § 2 pkt 2 ustawy formułuje nieostre kryteria ocenne. Stąd szczególnie istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych w przepisie. Art. 255 ustawy jest w tym stanie prawnym nie tylko podstawą prawną dla działań Sądu/referendarza sądowego umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Regulacja ta pozwala ponadto ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy za uprawdopodobnione. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Mając na uwadze wszystko powyższe, stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.