I SA/Sz 211/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w B. działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego p o s t a n a w i a: odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy. W. P., składając skargę na powołaną wyżej indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego, zwróciła się jednocześnie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Z wniosku oraz złożonego urzędowego formularza PPF wynika, że Skarżąca jest [...]-letnia emerytką, otrzymuje świadczenie emerytalne oraz zasiłek pielęgnacyjny w łącznej kwocie [...] zł brutto. Skarżąca wskazała, że miesięczny dochód pozwala na skromne utrzymanie, z czego około [...] % pochłaniają koszty leków. Skarżąca nie wykazała żadnych osób we wspólnym gospodarstwie domowym ani też żadnego majątku w postaci nieruchomości i wartościowych rzeczy ruchomych; natomiast wykazała kwotę [...] zł oszczędności. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych Skarżącej, wezwaniem z dnia 20 marca 2015 r., referendarz sądowy zobowiązał Ją do nadesłania dodatkowych dokumentów. Wezwanie to obejmowało: - dokument potwierdzający wysokość otrzymywanej przez Skarżącą emerytury (art. ostatni odcinek przekazu pocztowego, wyciąg z rachunku bankowego z przelewem, kopia decyzji organu rentowego); - dokument potwierdzający przyznanie Skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego; - wykaz ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie Skarżącej wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy; - dodatkowe oświadczenie dotyczące miejsca zamieszkania Skarżącej, wyjaśniające jaki tytuł prawny posiada do zajmowanego lokalu mieszkalnego, jaka jest jego powierzchnia, czy ze Skarżącą mieszkają inne osoby, jaki jest stopień pokrewieństwa z tymi osobami, czy osoby te partycypują w kosztach utrzymania mieszkania, w jakiej wysokości; - wyciągi z posiadanych przez Skarżącą rachunków bankowych, w tym oszczędnościowych i lokat z ich stanem za okres od 20 grudnia 2014 r. do 20 marca 2015 r.; - kopię rocznego zeznania podatkowego Skarżącej za 2013 r. oraz w przypadku dokonanego już rozliczenia podatkowego – zeznania podatkowego za 2014 rok wraz z potwierdzeniem ich złożenia w urzędzie skarbowym. Skarżąca w zakreślonym ww. wezwaniem dziesięciodniowym terminie ani dotychczas wymienionych dokumentów nie przedłożyła, nie udzieliła także żadnych wyjaśnień odnośnie przyczyn niewykonania ww. wezwania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podnieść należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Ponadto, jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.), stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, niepubl.). Przy czym, jeżeli oświadczenia strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, sąd może wezwać stronę do złożenia, w zakreślonym terminie, dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Sąd (referendarz sądowy) nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego albo gdy nie są one do końca jasne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06 niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt OZ 128/05 niepubl.). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wniosek Skarżącej, która ubiega się o prawo pomocy w zakresie częściowym, nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie wykazała ona, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawione we wniosku dane okazały się być niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej Skarżącej oraz jej możliwości płatniczych. Natomiast Skarżąca, wezwana do przedstawienia stosownych dokumentów i oświadczeń, nie wywiązała się należycie z nałożonego na nią zobowiązania, co sprawia, że jej oświadczenia są niepełne, bądź nie poddają się weryfikacji, a to – z kolei – uniemożliwia przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z wniosku wynika bowiem, że Skarżąca ma [...] lat, utrzymuje się z emerytury i zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie ok. [...] zł, posiada oszczędności w kwocie [...] zł, nie posiada nieruchomości ani innego majątku. Skarżąca we wniosku nie podała wysokości ponoszonych przez nią wydatków ani stanu rodzinnego. Wobec tego, iż złożone na formularzu PPF oświadczenie o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych było niepełne i niewystarczające do oceny czy Skarżąca jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, pismem procesowym z dnia 20 marca 2015 r. została wezwana do nadesłania dokumentów potwierdzających wykazany stan posiadania i sytuację finansową, art. w zakresie swoich dochodów, wydatków, stanu rachunków bankowych. Wyjaśnić również należało kwestie związane ze stanem rodzinnym, miejscem zamieszkania. Oczywiste bowiem jest, że wskazane okoliczności mogą rzutować na sytuację Skarżącej i jej zdolność do poniesienia kosztów postępowania. Skarżąca nie wykonała powyższego zobowiązania ani też w żaden sposób nie ustosunkowała się do niego. Niedostarczenie wymaganych dokumentów uniemożliwia pozytywne załatwienie wniosku. Dopiero bowiem po wyjaśnieniu wątpliwości co do stanu majątkowego, dochodów, wydatków, wysokości oszczędności, stanu rodzinnego, będzie można ustalić, czy Skarżąca ma realne możliwości aby samodzielnie (z własnych dochodów, oszczędności) czy przy pomocy najbliższych osób ponieść koszty sądowe. W sprawie zostało zauważone, że Skarżąca jest osobą w podeszłym wieku i otrzymuje niewielkie dochody z emerytury. Niemniej jednak, należy zauważyć, że koszty sądowe na tym etapie postępowania to wpis od skargi w kwocie [...] zł, są zatem niewielkie w porównaniu z posiadanymi oszczędnościami w kwocie [...]zł. Skoro Skarżąca nie podała żadnych nadzwyczajnych okoliczności, związanych z jej sytuacją osobistą i finansową (np. związanych z koniecznością zabezpieczenia posiadanej kwoty oszczędności na jakieś uzasadnione cele), a także nie przedstawiła bliższych danych o wysokości wydatków, podała jedynie ogólną informację, że dochody wystarczają na skromne utrzymanie, to należało przyjąć, że Skarżąca jest w stanie ponieść wpis od skargi z posiadanych oszczędności. Powyższe oznacza, że dopóki Skarżąca nie przedstawi pełnej informacji o swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej, możliwościach płatniczych oraz uzasadnionych wydatkach i nie uzupełni wniosku o określone dokumenty, nie będzie możliwe uwzględnienie jej wniosku. Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.