I SA/Sz 223/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2007 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości w podatku dochodowym os osób fizycznych za 2005 r. oraz należnych z tego tytułu odsetek za zwłokę oraz ustalającej opłaty prolongacyjnej oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie decyzją z [...] r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. K. od decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Sz. z [...] r. o nr [...], rozkładającej na 10 rat zapłatę zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...] r. w kwocie [...] zł oraz należnych z tego tytułu odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł oraz ustalającej opłatę prolongacyjną w wysokości [...] zł, utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko, organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy wskazując, że pismem z [...] r. podatniczka zwróciła się do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Sz. z wnioskiem o rozłożenie na raty, w maksymalnej wysokości [...] zł, zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r. Na dzień złożenia wniosku, z tytułu przedmiotowej zaległości podatkowej, E. K. obciążała kwota [...] zł. Uzasadniając powyższy wniosek, strona wskazała na swoją trudną sytuację finansową, nie pozwalającą na jednorazową zapłatę całej zaległości podatkowej. W piśmie z [...] r., złożonym w odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji do uzupełnienia wniosku oraz w oświadczeniu o stanie majątkowym z [...] r., podatniczka podała m.in., że: jest osobą samotną, cierpiącą na liczne schorzenia (potwierdzone załączonymi do akt sprawy zaświadczeniami lekarskimi), zajmuje mieszkanie lokatorskie w Sz., ul.[...] , o pow. [...] m2, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, od [...] r. utrzymuje się z emerytury (początkowo w wysokości [...] zł obecnie, po rewaloryzacji w marcu [...] r., w wysokości [...] zł netto) oraz z alimentów otrzymywanych od byłego małżonka w wysokości [...] zł (zasądzonych sądownie od [...] r.). Miesięczne stałe opłaty to: czynsz ok. [...] zł, energia elektryczna i gaz ok. [...] zł, telefon ok. [...] zł, lekarstwa ok. [...] zł. Ponadto, E. K. wskazała, że ponosi miesięczne wydatki związane ze spłatą zadłużenia w [...] w wysokości [...] zł i w Banku [...] w wysokości [...] zł. W związku z wymienionymi wydatkami, na zakup żywności i środków czystości pozostaje stronie kwota poniżej [...] zł. Podatniczka podała także, że nie posiada żadnego majątku. Mając na uwadze powyższe, jak w dalszym ciągu uzasadnienia swojej decyzji podał organ odwoławczy, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Sz., wskazaną na wstępie decyzją, uwzględnił wniosek strony i rozłożył na 10 rat zapłatę ww. zaległości podatkowej płatnej według harmonogramu: |Rata Termin płatności |Należność główna |Odsetki za zwłokę |Opłata prolongacyjna |Łączna kwota | |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | Dyrektor Izby Skarbowej wskazał następnie, że organ pierwszej instancji, kierując się ważnym interesem E. K. i dostrzegając okoliczności uzasadniające udzielenie jej rat uznał, że rozłożenie płatności zaległości na 10 rat, których wysokość miesięcznej kwoty do spłaty czyniła zadość żądaniu strony, jest realna do zrealizowania, bez narażenia podatniczki na zagrożenie podstaw egzystencji. W odwołaniu od decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego E. K. nie postawiła żadnego zarzutu naruszenia prawa wobec tej decyzji ani nie zakwestionowała jej słuszności i zakresu, a jedynie ponownie przedstawiła swoją sytuację materialną, finansową i zdrowotną, która to, w jej ocenie, uniemożliwia zapłatę przedmiotowej zaległości i wniosła o umorzenie objętych układem ratalnym zaległości. Jednocześnie, odwołująca się podniosła, że organ podatkowy pierwszej instancji nie uwzględnił wysokości ponoszonych przez nią co miesiąc wydatków. W postępowaniu odwoławczym ustalono, że strona wywiązuje się z przyznanego jej układu ratalnego, z tym, że: I i II ratę uregulowała zgodnie z terminem wynikającym z decyzji nr [..], natomiast III ratę wpłaciła jeden dzień po terminie, tj. [...] r. Mając na uwadze powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. po analizie zgromadzonego materiału, wskazaną na wstępie decyzją, uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia argumentów odwołania i uchylenia zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie zastosowana została wobec strony ulga przewidziana przepisem art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stanowiącym, że organy podatkowe ze względu na ważny interes podatnika lub publiczny, na jego wniosek mogą rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Oznacza to więc, że organ pierwszej instancji, przystając na prolongatę spłaty (10 rat), dopatrzył się w sprawie istnienia ww. przesłanek. Uwzględnił więc wskazane przez stronę okoliczności, a dochody i wydatki podatniczki uwzględnił jako okoliczność uzasadniającą przyznanie ulgi. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał jednocześnie, że zawarty w odwołaniu nowy wniosek strony o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r. został przekazany do rozpatrzenia przez organ podatkowy pierwszej instancji w odrębnym postępowaniu. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem podatniczka zaskarżyła ww. decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie zaległości z tytułu podatku dochodowego w wysokości [...] zł od kwoty alimentów, które otrzymała w [...] r. Skarżąca ponownie powołała argumenty, dotyczące jej trudnej sytuacji finansowej, materialnej i zdrowotnej, które winny stanowić podstawę do umorzenia rozłożonej na raty zaległości podatkowej. Skarżąca podniosła, że do złożenia wniosku o raty została zmuszona przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Sz., a obecnie przy ponoszonych miesięcznie wydatkach związanych m.in. z kosztami utrzymania, leczeniem, spłatą kredytów, nie ma możliwości spłaty zaległości podatkowej w przyznanych ratach. Podatniczka podniosła również zarzuty dotyczące prowadzenia wobec niej postępowania egzekucyjnego. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd dokonuje kontroli zgodności ostatecznych decyzji administracyjnych z prawem, a zatem nie rozstrzyga sprawy merytorycznie i nie może np. umorzyć podatniczce zaległości podatkowej, o co wnosi ona w skardze. W myśl art. 67 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, organ podatkowy może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami zwłokę. Decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie wskazanego powyżej przepisu mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy sformułowanie "organ podatkowy może...". Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstania sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Organ podatkowy może więc, ale nie musi, rozłożyć na raty zaległość podatkową i odsetki za zwłokę. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są użyte w treści przepisu zwroty: ważny interes podatnika oraz interes publiczny. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego koncepcji interpretacyjnej przepisów podatkowych, zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego i zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi, prowadzić do pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy dla wnioskodawcy. Ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające rozłożenie na raty zaległości podatkowych, pozostawiona więc została swobodnemu uznaniu organu podatkowego i od jego woli, wyrażonej w uzasadnieniu decyzji, zależy skorzystanie z tej instytucji. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się zatem do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz, czy w ramach swego uznania, nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie, w przekonaniu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organ odwoławczy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny albowiem przeanalizował i odniósł się w sposób wyczerpujący do wskazanych przez podatniczkę okoliczności, dotyczących jej sytuacji materialnej i finansowej, co skutkowało uwzględnieniem w całości wniosku skarżącej o rozłożenie na raty zaległości podatkowej. W skardze podatniczka, odwołując się do argumentów, dotyczących jej trudnej sytuacji, oczekuje umorzenia zaległości podatkowych, czyli zastosowania innego rodzaju i zakresu uznaniowej ulgi podatkowej niż ta, w której toczyło się postępowanie zakończone wydaniem decyzji ostatecznej (układu ratalnego). Z tego też względu zgodzić się należy ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej, że zarzuty zawarte odwołaniu, u podstaw których leży żądanie umorzenia zaległości, nie mogły zostać uwzględnione przez organ odwoławczy albowiem nie wskazywały na wadliwość decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Zarzut zmuszania podatniczki do złożenia wniosku o rozłożenie zaległości podatkowej na raty wbrew jej woli, w świetle dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, tj. wniosku z dnia [...] r., także nie zasługuje na uwzględnienie, podobnie jak zarzuty dotyczące prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które nie mogą być przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy. Nadto, dodać należy, że organ odwoławczy prawidłowo wskazał podatniczce w zaskarżonej decyzji, że jej wniosek o umorzenie zaległości podatkowej podlega rozpoznaniu przez organ podatkowy pierwszej instancji w odrębnym postępowaniu. Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa materialnego, jak również podstaw do stwierdzenia, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego w stopniu co najmniej mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).