I SA/Sz 223/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi L. A. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu wniosku z dnia 24 listopada 2008 r. L.Ł. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] nr [...] określającej skarżącemu wysokość poniesionej straty z prowadzonej działalności gospodarczej za 2005 r. w kwocie [...] oraz wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. w kwocie [...] z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w ww. decyzji Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej przywołał przesłanki dokonanego rozstrzygnięcia oraz zawarł pouczenie o uprawnieniu strony do wniesienia odwołania od decyzji w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Dalej, organ odwoławczy odwołał się do uregulowania przepisu art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej i wskazał, że warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a - jak wynika z akt sprawy - decyzja organu I instancji została skierowana na adres Kancelarii pełnomocnika skarżącego - W.Ż., wskazany w pełnomocnictwie z dnia 3 sierpnia 2008 r., tj.: [...]. Decyzja została doręczona w dniu 29 września 2008 r. kierownikowi Kancelarii - J.J., czego dowodem jest potwierdzenie odbioru, zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 13 października 2008 r. Pełnomocnik skarżącego odwołanie od ww. decyzji wniósł pismem z dnia 24 listopada 2008 r., nadanym w dniu 25 listopada 2008 r. w Urzędzie Pocztowym w L. Odwołanie to wpłynęło do Urzędu Kontroli Skarbowej w dniu 27 listopada 2008 r., a zatem zostało wniesione po upływie ustawowego terminu. Ponadto, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że w odwołaniu od ww. decyzji pełnomocnik podatnika zawarł również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek umotywowano tym, iż od dnia 10 października 2008 r. do 18 listopada 2008 r. pełnomocnik skarżącego (z kilkudniowymi przerwami) poddawał się leczeniu z uwagi na wcześniej przebyte choroby, tj.: nadciśnienie tętnicze, dusznicę, zawały oraz cukrzycę. Natomiast, w dniu 12 listopada 2008 r., na skutek utraty przytomności, pełnomocnik podatnika przyjęty został na oddział szpitalny. W załączeniu do wniosku przedłożono odpis wypisu ze szpitala oraz odpis zwolnienia lekarskiego. We wniosku tym zarzucono także, że L.Ł. nie doręczono ww. decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Powołując te argumenty, pełnomocnik podatnika uznał, że istnieją podstawy do twierdzenia, iż niezachowanie terminu nastąpiło bez jego winy, co uzasadnia wniosek o jego przywrócenie. Dalej, z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Dyrektor Izby Skarbowej wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając to rozstrzygnięcie, organ ten przywołał przesłanki warunkujące przywrócenie terminu określone w przepisie art.162 Ordynacji podatkowej oraz wskazał, że decyzja została doręczona na adres Kancelarii pełnomocnika podatnika w dniu 29 września 2008 r. , tak więc 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 13 października 2008 r., natomiast z załączonego odpisu wypisu ze szpitala wynika, że pełnomocnik podatnika przebywał w szpitalu od dnia 12 listopada 2008 r. do dnia 14 listopada 2008 r., a z odpisu zwolnienia lekarskiego, iż na zwolnieniu lekarskim przebywał w okresie od 12 listopada 2008 r. do 18 listopada 2008 r., tak więc mógł dopełnić stosownej czynności w dniach od 29 września 2008 r. do 13 października 2008 r. Ponadto, organ odwoławczy stwierdził, że sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim pełnomocnika strony postępowania nie stanowi okoliczności wystarczającej do uprawdopodobnienia braku możliwości wniesienia odwołania. We wniosku o przywrócenie terminu wnioskodawca powinien określić przyczynę jego naruszenia i uprawdopodobnić, że jej zaistnienie nie nastąpiło z jego winy. Ustawa nie wymaga dowodu w tej kwestii, jednak uprawdopodobnienie powinno dotyczyć nie tyle zaistnienia zdarzenia, które ma uzasadniać przywrócenie terminu, ile braku możliwości uniknięcia jego skutków. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz to, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Według organu odwoławczego, o braku winy w niedotrzymaniu terminu można mówić tylko wówczas, gdy nie został on dopełniony z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, przykładowo z powodu przerwy w komunikacji, nagłej choroby niepozwalającej na podjęcie czynności lub wyręczenie się inną osobą, lub zdarzeń takich jak powódź, lub pożar. Zwolnienie lekarskie od pracy nie jest zawsze potwierdzeniem braku winy; nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej (sporządzenia pisma) przez samą stronę i nadania w urzędzie pocztowym osobiście lub przez domownika (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1243/97, publ. w LEX nr 36902). Dalej, Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że pełnomocnik podatnika przebywał na zwolnieniu lekarskim w miesiącu listopadzie, a więc miesiąc po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania, tj. po 13 października 2008 r. Odnosząc się do natomiast argumentu, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy podatnika, organ odwoławczy stwierdził, że - poprzez ustanowienie pełnomocnictwa - podatnik odpowiada prawnie za wszelkie działania bądź zaniechania pełnomocnika. W sprawie tej pełnomocnik działał na rzecz i w imieniu podatnika, dlatego też niedochowanie przez niego terminu do wniesienia odwołania traktowane jest jako niedochowanie tego terminu przez samego podatnika. Podatnik natomiast, na każdym etapie postępowania, mógł dokonać cofnięcia pełnomocnictwa, a pełnomocnik - mając świadomość, iż nie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku - mógł w porozumieniu z podatnikiem dokonać dalszego przekazania pełnomocnictwa. W kwestii zarzutu, że decyzja organu I instancji nie została doręczona podatnikowi, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że na podstawie przepisu art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym: jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi, podmiotem, któremu należało dostarczyć decyzję był w sprawie pełnomocnik podatnika. Decyzja została zatem prawidłowo doręczona na adres Kancelarii pełnomocnika mieszczącej się przy ulicy [...], a odebrana przez kierownika Kancelarii - J.J., dlatego też taki zarzut - podniesiony przez zawodowego pełnomocnika - jest całkowicie nieuzasadniony. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, L.Ł. wniósł na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że - zgodnie z przepisem art. 211 Ordynacji podatkowej - decyzję dostarcza się stronie na piśmie. Tymczasem, on decyzji nie otrzymał, a o jej wydaniu dowiedział się dopiero podczas przesłuchania jako podejrzanego o przestępstwo skarbowe z art. 54 §2 Kks w dniu 17 grudnia 2008 r., decyzja zaś została dostarczona jego pełnomocnikowi i odebrana przez pracownicę Kancelarii. W czasie kilkakrotnego telefonowania do Kancelarii pełnomocnika, w celu uzyskania informacji na temat postępu prowadzonej sprawy, skarżący uzyskiwał odpowiedź, iż w tej sprawie żadnych pism nie otrzymali i żadnych informacji w tej sprawie nie posiadają, a mecenas W. Ż. jest chory. Po wielokrotnej próbie skontaktowania się telefonicznie z pełnomocnikiem W. Ż. i bezskutecznych próbach uzyskania informacji w Kancelarii, skarżący udał się do L., ale nie zastał pełnomocnika, zaś pracownicy Kancelarii nie wiedzieli, gdzie on przebywa. W tej sytuacji, skarżący zwrócił się do radcy prawnego - P.K., udzielając mu pełnomocnictwa, aby - będąc przejazdem w okolicach L. - wstąpił do Kancelarii pełnomocnika i zapoznał się ze stanem jego sprawy. Niestety r. pr. P.K. nie zastał W. Ż., a pracownicy nie udostępnili mu dokumentów ani nie wskazali, gdzie może przebywać W. Ż. i, jak można się z nim spotkać. Po powzięciu informacji o wydanej decyzji i braku odwołania od niej przez jego pełnomocnika, wystosował do niego pismo z dnia 17 grudnia 2008 r., dołączając do skargi jego kopię i dowód nadania. Po otrzymaniu tego pisma, W. Ż. skontaktował się ze skarżącym i wyjaśnił, że był chory, przebywał w szpitalu i na zwolnieniu lekarskim, ale po powrocie ze zwolnienia złożył odwołanie od Decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Jednak w dniu 13 lutego 2009 r. skarżący dowiedział się, że już w styczniu tego roku zostało wydane postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, o czym pełnomocnik skarżącego również go nie poinformował. Kończąc uzasadnienie skargi, skarżący zarzucił organowi I instancji, że - wydając decyzję i ograniczając się do stosowania przepisu art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, co skutkowało doręczeniem decyzji tylko pełnomocnikowi - pozbawił go prawa do obrony, zwłaszcza biorąc pod uwagę okoliczność, że kontrolujący nie wyczerpał ustawowego obowiązku należytego zgromadzenia materiału dowodowego, co jest niezgodne z art. 187 §1 Ordynacji podatkowej, a czego dowodem jest dołączona do skargi kserokopia wniosku o uzupełnienie dochodzenia. Skarżący wskazał, iż pełnomocnictwo którego udzielił mecenasowi W. Ż. nie czyniło go stroną postępowania oraz podkreślił, iż ze swojej strony dołożył wszelkich starań w celu uzyskania od pełnomocnika informacji na temat postępowania kontrolnego. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skargę należało uznać za nieuzasadnioną. Przepis art. 162 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość przywrócenia uchybionego terminu, gdy spełnione zostaną trzy przesłanki, tj.: gdy zainteresowany uprawdopodobni, że niedochowanie terminu nastąpiło bez jego winy, a wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i, jednocześnie ze złożeniem wniosku, zostanie dokonana czynność, dla której był określony termin. Z tych trzech przesłanek, pełnomocnik skarżącego spełnił tylko ostatnią, tj. dokonał czynności (wniósł odwołanie), dla której był określony termin. Natomiast, pełnomocnik ten nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy oraz nie wykazał, aby dopełnił obowiązek złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Doręczenie decyzji na adres Kancelarii pełnomocnika - adwokata W.Ż., a nie na adres skarżącego podatnika, było - jak prawidłowo to ocenił organ odwoławczy, a wbrew zarzutom skargi - skuteczne i zgodne z przepisem art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, stanowiącym, że: "Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi." Prawidłowo także Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż niedochowanie terminu nastąpiło nie z jego winy. Fakt ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika - adwokata, skutkuje bowiem tym, że jego zaniechania i brak staranności w reprezentowaniu i zastępowaniu podatnika w prowadzonym postępowaniu podatkowym obciążają samego podatnika. Jak słusznie podkreślił to w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej, okoliczność przebywania pełnomocnika skarżącego w szpitalu w okresie od 12 do 14 listopada 2008 r. oraz na zwolnieniu lekarskim w okresie od 12 do 18 listopada 2008 r. nie stanowiła żadnej przeszkody do wniesienia odwołania od ww. decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] w terminie 14-dniowym, skoro została ona skutecznie doręczona pełnomocnikowi w dniu 29 września 2008 r. Termin do wniesienia odwołania upływał więc w dniu 13 października 2008 r., zaś odwołanie od tej decyzji pełnomocnik wniósł w dniu 25 listopada 2008 r., a więc z ok. 6-tygodnowym opóźnieniem. Jak z tego wynika, w okresie od dnia doręczenia pełnomocnikowi decyzji, tj. od dnia 29 września 2008 r. do dnia 13 października 2008 r., czyli upływu terminu do wniesienia odwołania, nie istniała żadna przeszkoda do dokonania czynności procesowej, a także po tym okresie, tj. do dnia hospitalizacji pełnomocnika, czyli do 12 listopada 2008 r., także nie wystąpiła taka przeszkoda. Argumentacja zatem pełnomocnika, że fakt jego przebywania w szpitalu i na zwolnieniu lekarskim w znacznie późniejszym okresie, po upływie terminu do wniesienia odwołania, jest chybiona. Ponadto, pełnomocnik skarżącego nie wykazał także, aby dopełnił warunek złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, bowiem nie wykazał, aby taka przyczyna w ogóle wystąpiła, a jeżeli by nawet założyć, że taka przyczyna wystąpiła w dniu następnym po upływie terminu do wniesienia odwołania, czyli w dniu 14 października 2008 r., to nie wykazał, aby wniosek złożył w terminie dni 7, licząc od tego dnia; wniosek złożył dopiero w dniu 25 listopada 2008 r. Dodatkowo należy wskazać, że argumentacja skarżącego zmierzająca do wykazania, że podjął on czynności mające na celu skontaktowanie się z pełnomocnikiem, co miałoby wykazać brak jego zawinienia w niedochowaniu terminu, nie może mieć wpływu na ocenę, że terminowi do wniesienia odwołania uchybił jego pełnomocnik, który ponosi za to winę, tym bardziej, że zakres udzielonego mu przez skarżącego pełnomocnictwa obejmował także udzielanie substytucji. Jeżeli więc ten pełnomocnik sam nie był w stanie podejmować czynności procesowych w postępowaniu prowadzonym wobec skarżącego podatnika, to mógł zlecić to innemu adwokatowi, uprawnionemu do jego zastępowania, czego nie uczynił. A to zaniechanie pełnomocnika, także obciąża samego podatnika. Uznając więc, że zarzuty skargi nie są uzasadnione, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę należało oddalić.