I SA/Sz 224/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "B." Spólka z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2001 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Dnia 3 kwietnia 2008 r. Skarżąca Spółka wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2001 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 5 maja 2008 r. ustalony został wpis od skargi w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca Spółka podniosła, że wskutek zabezpieczenia zobowiązania podatkowego (wraz z odsetkami) na rachunkach bankowych należących do Spółki, nie dysponuje środkami pieniężnymi, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych. Wskazano dalej, że w/w "blokada" rachunków bankowych spowodowała zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej oraz, że posiadane uprzednio papiery wartościowe zostały sprzedane, natomiast uzyskane środki przekazano na spłatę zobowiązań podatkowych oraz zaległości podatkowych. Podniesiono dalej w uzasadnieniu wniosku, że Spółka dysponuje "jedynie" nieruchomościami - działkami w gminie G., które zostały obciążone hipotekami przymusowymi na wniosek Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego. Spółka oświadczyła, iż nie posiada żadnego majątku i dochodów oraz że dysponuje jedynie należnościami trudnościągalnymi. Z kolei w oświadczeniu o majątku i dochodach z 21 maja 2008 r. wskazano, że Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, za ostatni rok bilansowy poniosła stratę w wysokości [...] zł, a nadto, że stan rachunków bankowych Spółki wynosił na koniec kwietnia 2008 r. w banku B. S.A [...] zł oraz w Banku G. K. [...] zł. Na wezwanie Sądu, Spółka nadesłała: - odpisy z ksiąg wieczystych potwierdzające, że Spółka jest od 2003 roku właścicielem, obciążonych hipoteką przymusową, pięciu nieruchomości rolnych (w tym jedna zabudowana), położonych w gminie G., o łącznej powierzchni ok. [...]. -zeznanie podatkowe CIT-8, z którego wynikało, że skarżąca Spółka za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2007 r. zadeklarowała przychody w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, stratę [...] zł. -zaświadczenie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z 23 czerwca 2008 r., z którego wynikało, że w okresie od stycznia do maja 2008 r. Spółka nie dokonywała wpłat zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych. -zaświadczenie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - Biuro Powiatu Polickiego z 20 czerwca 2008 r. potwierdzające, że "B." Spółka z o.o. z siedzibą w S. (figurująca w ewidencji producentów) nie wnioskowała w roku 2007 i 2008 o przyznanie dopłat z tytułu płatności bezpośrednich oraz dopłat z tytułu realizacji programów z zakresu Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich, -oświadczenia Prezesa Spółki z 24 czerwca 2008 r. z którego wynika, że posiadane przez Spółkę nieruchomości nie stanowią źródła przychodu i dochodu dla Spółki. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2008 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka w dniu 15 lipca 2008 r. złożyła sprzeciw od wydanego postanowienia.. W uzasadnieniu sprzeciwu Spółka podała, że prowadziła działalność gospodarczą polegającą na obrocie papierami wartościowymi, jednak na skutek panującej począwszy od drugiego kwartału 2007 r. bessy na rynku giełdowym poniesiona strata na całokształcie działalności wyniosła [...] zł. Od miesiąca lutego 2008 r. Spółka zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej spowodowane bezpośrednio blokadą rachunków bankowych za pośrednictwem których dokonywano obrotu papierami wartościowymi. Skarżąca wskazała, że nie ma możliwości uzyskania kwoty potrzebnej na pokrycie wpisu sądowego z innych źródeł, chociażby poprzez sprzedaż nieruchomości rolnych położonych w gminie G. Sprzedaż nieruchomości bądź innych składników majątku trwałego, zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, spowodowałaby konieczność uzyskania zapłaty na jeden z rachunków bankowych należący do spółki które zabezpieczone zostały przez organ podatkowy. Z tak dokonanej sprzedaży spółka nie uzyskałaby zatem środków pieniężnych którymi mogłaby swobodnie dysponować. Ponadto uzyskanie środków pieniężnych ze sprzedaży nieruchomości rolnych nie jest możliwe ze względu na ustanowione na nich hipoteki przymusowe na rzecz Drugiego Urzędu Skarbowego w S. Podano również, że Spółka nie dysponuje majątkiem obrotowym tj. zapasami czy należnościami, których sprzedaż bądź odzyskanie mogłoby posłużyć do zapłaty kosztów sądowych. Spółka dysponuje jedynie należnościami trudnościągalnymi. Należności te nie figurują jako należności dochodzone na drodze sądowej gdyż z powodu braku środków pieniężnych nie zostały sporządzone pozwy sądowe przeciwko dłużnikom spółki. Złożenie sprzeciwu przez skarżącą spowodowało, iż stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zwaną dalej P.p.s.a., postanowienie z dnia 3 lipca 2008 r. straciło swą moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zarządzeniem Sądu z dnia 19 sierpnia 2008 r. skarżący został zobowiązany do nadesłania: -wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, z ostatnich 6 m-cy, wraz z potwierdzeniem czy z tych kont prowadzona jest egzekucja, -bilansu spółki za okres od stycznia do czerwca 2008 r., -oświadczenia czy z umowy spółki wynika obowiązek dokonywania przez wspólników dopłat w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki lub w celu jej dokapitalizowania ;bądź czy umowa spółki była w tym celu zmieniana, jeżeli tak podać w jakich granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału zostały ustalone dopłaty i przedstawić uchwały wzywające do dopłat. W odpowiedzi na powyższe skarżąca spółka nadesłała bilans Spółki na dzień 30.06 2008 r., wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego w Banku B. za okres od 01.02.2008 r. do 31.08.2008 r., potwierdzenie sald na dwóch rachunkach bankowych w Banku G.K. na dzień 31.12.2007 r., wydruk z rachunku bez bankowej autoryzacji numeru rachunku, okresu wyciągu, nazwy banku. Dodatkowo skarżąca oświadczyła, że z umowy Spółki nie wynika obowiązek dokonywania przez wspólników dopłat w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki lub w celu jej dokapitalizowania, a umowa spółki nie była w tym celu zmieniana. Skarżąca wyjaśniła, że rachunek bankowy w banku B. jest rachunkiem maklerskim z którego środki pieniężne mogą być przelewane jedynie na drugie konto prowadzone przez ten sam bank. Jednakże z tego drugiego konta prowadzona jest egzekucja przez organ podatkowy, w związku z czym z tego konta mogą być dokonywane jedynie wypłaty wynagrodzeń z tytułu umowy o pracę. Spółka wskazała, że posiada jeszcze konto w Banku G. K., z uwagi jednak że stan tego konta wynosi [...] zł i nie dokonywane były żadne transakcje na tym rachunku na przestrzeni 2008 r. Spółka dysponuje jedynie potwierdzeniem salda na dzień 31.12.2007 r. Ponadto Spółka dodała, że dodatni wynik finansowy spółki za okres od 1 stycznia 2008 r. do 30 czerwca 2008 r. wynika ze sprzedaży posiadanych akcji spółek notowanych na giełdzie papierów wartościowych powyżej ich ceny zakupu. Wypracowany zysk nie spowodował jednak wpływu gotówki do kasy bądź na rachunek bankowy spółki gdyż papiery wartościowe sprzedane zostały na rzecz wierzyciela B. sp. z.o.o. Cena sprzedaży rozliczona została na zasadzie kompensaty z zobowiązaniami spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 P.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazać należy, iż w rozpoznawanej sprawie, oświadczenia Skarżącej zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W związku z tym, w celu dokonania rzetelnej oceny sytuacji materialnej skarżącego Sąd, w oparciu o przepis art. 255 w zw. z art. 252 § 1 P.p.s.a., wezwał Skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia i dokumenty. Skarżąca została wezwana m.i.n. do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych z ostatnich 6 miesięcy oraz dokumentów potwierdzających prowadzenie egzekucji z tych kont, jeżeli taka jest prowadzona. W odpowiedzi na wezwanie Sądu nadesłano wyciągi bankowe za wskazany okres tylko z jednego rachunku bankowego prowadzonego w banku B. oraz nie nadesłano żadnych dokumentów np. tytułów egzekucyjnych z których by wynikało z jakich kont prowadzona jest egzekucja i na jaką kwotę. Zdaniem Sądu, w świetle powyższego nie sposób zatem ocenić rzeczywistą sytuację materialną skarżącej, skoro brak jest pełnej dokumentacji pozwalającej na dokonanie takiej oceny. Należy wskazać, iż przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła. Skarżąca upatruje zasadność przyznania prawa pomocy w tym, iż z jednego z posiadanych kont prowadzona jest egzekucja podnosząc, między innymi, że z konta tego mogą być jedynie dokonywane wypłaty wynagrodzeń oraz, że brak dochodów spowodowany jest zawieszeniem działalności spółki. Następnie wskazano, że wypracowany zysk za okres od 1.01.2008 r. do 10.06.2008r. został rozliczony na zasadzie kompensaty z wierzycielem Spółki. Z akt sprawy wynika, iż Spółka nadal funkcjonuje, a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. Skarżąca podaje, iż na nieruchomościach stanowiących majątek Spółki ustanowiona jest hipoteka oraz że z jednego z kont prowadzona jest egzekucja, jednakże zdaniem Sądu nie pozbawia to skarżącej możliwości pozyskiwania środków finansowych, co obrazuje nadesłany bilans spółki. W ocenie Sądu przedstawiane przez skarżącą Spółkę dane dotyczące jej sytuacji majątkowej są niepełne, sprzeczne, co prowadzi do wniosku, że wiarygodność oświadczeń skarżącego budzi poważne wątpliwości. Wskazać w tym miejscu należy, że wszystkie dowody, w tym także oświadczenia stron, Sąd ocenia zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Kryteria tej oceny stanowią: wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego. Właśnie te kryteria nie pozwalają na przyjęcie wiarygodności złożonego przez skarżącą i przytoczonego wyżej oświadczenia o braku dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca Spółka wbrew wezwaniu nie przedstawiła wymaganych wyciągów z wszystkich kont bankowych oraz dokumentów potwierdzających prowadzenie egzekucji wobec Spółki, które to dokumenty mogłyby wskazane wątpliwości Sądu wyjaśnić. Nie zasługuje na aprobatę stanowisko strony, która wybiórczo prezentuje dokumentację, przedstawiając tylko takie informacje, które mają świadczyć o tym, że jej sytuacja jest zła. Powyższe pozwala uznać, iż wnioskodawca w dalszym ciągu nie ujawnia wszystkich istotnych danych dotyczących jego sytuacji materialnej i finansowej. Skarżący nie uczynił zadość wezwaniom Sądu, przez co naruszył wywiedziony z art. 255 p.p.s.a. obowiązek współdziałania strony z sądem w zakresie gromadzenia materiału dowodowego potrzebnego do ustalenia stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony. Jak bowiem podkreśla się w doktrynie (S. Babiarz. B. Dauter, M. Niezgódka - Medek - Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych Lexis Nexis Warszawa 2007r.) brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy. Zdaniem Sądu, analiza przedstawionego przez skarżącą oświadczenia majątkowego i dodatkowych dokumentów prowadzi do wniosku, że nie wykazała ona, że stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.