I SA/Sz 224/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie- - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2009 r. wniosku " B" Spółki z o.o. z siedzibą o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2001 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca Spółka wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Sz 224/08 w sprawie ze skargi na wyżej opisaną decyzję, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 14 kwietnia 2009 r. ustalony został wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 841 zł. W złożonym na urzędowym formularzu PPPr wniosku Spółka wykazała, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie obrotu materiałami i produktami ropopochodnymi (we wcześniejszym wniosku o pomoc prawną wskazywano obrót papierami wartościowymi na Giełdzie i od lutego 2008 r. tzw. "nieaktywną" działalność gospodarczą). W uzasadnieniu podniesiono, że skarżąca nie posiada środków obrotowych umożliwiających jej pokrycie opłaty sądowej. Kryzys finansowy uniemożliwia Spółce podjęcie inwestycji. Pokrycie opłaty sądowej wpłynie negatywnie na sytuację finansową. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 50.000,00 zł, wartość środków trwałych 3.000.000,00 zł (wcześniej była to kwota 359.928,93 zł), a wartość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu to kwota 34.845,15 zł. Skarżąca wykazała, że posiada dwa rachunki bankowe w Banku "B" i "G" (o numerach: xxxxxxxxxxxxx i yyyyyyyyyyyyyy), których stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił "0" zł. W formularzu wpisano również, iż Spółka nie uzyskuje dochodów, a majątek jej to kwota 3.000.000 zł. Spółka wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 16 kwietnia 2009 r., złożyła dodatkowe oświadczenie, w którym wyjaśniła, iż w chwili obecnej jedynym źródłem finansowania działalności gospodarczej są środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym w Banku BPH SA o numerze zzzzzzzzzzzz (w formularzu rachunku tego nie przedstawiła) a jego stan na dzień składania oświadczenia wynosi 5,70 zł. Odnośnie rachunku bankowego o numerze oooooooooooo strona oświadczyła, że został on zlikwidowany jednak nie posiada dokumentów potwierdzających powyższe gdyż dokumenty te pochodzą z lat wcześniejszych i zostały zabezpieczone jako dowód w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w S. na mocy postanowienia z dnia [...] znak [...]. Przedłożono także kserokopię wydruku własnego (strona 1/1 zatytułowana "mój wyciąg {domyślny}") z konta bankowego prowadzonego w Biurze Maklerskim Banku "B", bez daty wydruku, numeru rachunku, a także bez wskazanego posiadacza tego rachunku (na kserokopii widnieje jedynie słabo widoczna pieczęć firmowa Spółki oraz nieczytelny podpis), z którego wynika, iż na rachunku wartość środków własnych wynosi 5,70 zł oraz podobny wydruk z Biura Maklerskiego Banku "B" (strona 1/1) stanowiący "historię finansową" wszystkich operacji wykonanych w okresie od 1 lutego 2009 r. do 28 kwietnia 2009 r. z saldem początkowym na 31 stycznia 2009 r. w wysokości 1655,70 zł, z którego wynika także, wpłata gotówki w kwocie 250 zł oraz przelew na inny rachunek bankowy (bez jego numeru) kwoty 1.900 zł. Z wyciągów z rachunku w banku "B" o numerze xxxxxxxxxxx z okresu od 31 stycznia 2009 r. do 7 kwietnia 2009 r. wynika, że wskazany rachunek był obciążany prowizjami i opłatami bankowymi za jego prowadzenie, dokonano dwóch przelewów na wynagrodzenie P.M. w kwocie 1762,10 zł (w marcu i kwietniu), wpłynął też przelew o tytule "zasilenie" w kwocie 1.900 zł (data 2.03.2009 r.) z rachunku o numerze oooooooooooo (który to rachunek strona twierdzi, że został zlikwidowany wcześniej, a dokumentacja dotycząca likwidacji zabezpieczona przez Prokuraturę w 2005 r.), wpłacona także została gotówka w kwocie 1.800 zł (wpłata własna) przez P.M. (następnie przelana na jego wynagrodzenie). Saldo końcowe powyższego rachunku na dzień 7 kwietnia 2009 r. to kwota 12,93 zł. Przedłożono także pismo Banku "G" z dnia 28 kwietnia 2009 r., w którym Bank ten informuje, iż dnia 21 stycznia 2009 r. rachunek o numerze yyyyyyyyyyyyy (a więc wykazany w formularzu złożonym w dniu 7 kwietnia 2009 r. jako rachunek Spółki) został zamknięty. Skarżąca oświadczyła także, że w miesiącu lutym i marcu 2009 r. nie dokonywała wpłat podatku dochodowego od osób prawnych bowiem nie osiągnęła dochodów, wykazuje stratę netto. Wyjaśniono także, że środki trwałe wymienione w załączonym wykazie środków trwałych nie stanowią źródła przychodów. Jedyny przychód związany ze środkami trwałymi uzyskany przez Spółkę w okresie ostatnich 12 miesięcy dotyczy przychodu ze sprzedaży samochodu osobowego Mercedes oraz jego wynajmu (dowód: faktury VAT dokumentujące ww. czynności - wynajem w okresie od 1.02.2008 r. do 3.10.2008 r. za kwotę 38.660,34 zł zapłaconą w formie kompensaty z "E" Sp z o.o. - k. 191, sprzedaż na rzecz ww. Spółki za kwotę 50.000 zł zapłaconą w formie kompensaty - k. 190). W przedmiotowym wykazie środków trwałych obok wyposażenia biura (mebli, sprzętu komputerowego i biurowego), telefonów komórkowych, samochodu osobowego (BMW) znajduje się również gospodarstwo rolne w S. (k. 176-189). Spółka przedłożyła także kserokopię bilansu za okres od 31 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. oraz rachunek zysków i strat za wymieniony okres (k.197-199). W aktach sprawy znajdują się również odpisy deklaracji VAT za miesiące od października 2008 r. do marca 2009 r. z zadeklarowaną kwotą 81.689 zł z tytułu dostawy towarów oraz nadwyżką podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie 99.691 zł (k.170-175), a także deklaracja CIT 8 i CIT 8/0 za okres od stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. (k. 192-195), w której zadeklarowano przychody w wysokości 174.782,15 zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości 120.152,57 zł, dochód w wysokości 54.629,58 zł i odliczenie straty z lat ubiegłych w kwocie 54.629,58 zł (strata z 2004 r. w kwocie 264.013,62 zł). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie prawnej uregulowane zostały w art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zgodnie z którym osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na wstępie należy wyjaśnić, iż w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu przesłanka "braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania" nie jest tożsama z ujemnym wynikiem rachunkowym działalności operacyjnej. Opłacalność prowadzonej działalności gospodarczej nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawo do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, realizację prawa do sądu. Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Spółka "B" nie wykazała, iż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania sprowadzających się na obecnym etapie do wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 841 zł. Podejmując takie rozstrzygnięcie referendarz wziął pod uwagę, iż Spółka w związku z wniesioną skargą kasacyjną w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 225/08 zobowiązana jest do uiszczenia wpisu w kwocie 2.865,00 zł, a w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 226/08 uiściła należny wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1.000 zł. Jak wynika z dokumentów przedłożonych przez Spółkę dysponuje i obraca ona środkami pieniężnymi pozwalającymi uiścić wpis od skargi kasacyjnej. W złożonym oświadczeniu Spółka wskazała, że wartość środków trwałych wynosi w chwili obecnej aż 3.000.000,00 zł, co oznacza, że wartość ta znacznie wzrosła od ubiegłego roku, kiedy strona również ubiegała się o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie (w 2008 r. 359.928,00 zł). Z deklaracji CIT 8 za rok 2008 wynika, iż przychody Spółki wyniosły 174.782,15 zł, koszty uzyskania przychodów 120.152,57 zł, strata 54.629,58 zł (k. 192-195 akt sądowych). Jednakże strata z prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami i prowadzi do braku dochodów, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Jak wynika z przedłożonych dokumentów strona odlicza co roku stratę poniesioną w 2004 r. w kwocie 264.013,62 zł. W ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego, strata podatkowa nie uzasadnia potrzeby kredytowania skarżącej należnych opłat sądowych. Analiza bilansu Spółki za rok 2008 oraz rachunku zysków i strat za ten okres również prowadzi do wniosku, że kondycja finansowa przedsiębiorstwa nie jest taka zła jak to przedstawia we wniosku, zważywszy na wspomniany wzrost wartości aktywów trwałych (według bilansu z kwoty 7.065.928,93 zł z dnia otwarcia do kwoty 7.912.348,93 zł na koniec roku). Należy też zwrócić uwagę, że w chwili obecnej skarżąca sama podaje, że prowadzi obrót materiałami ropopochodnymi, a nie jak wcześniej jedynie obrót papierami wartościowymi na Giełdzie. Z bilansu wynika także, że na koniec roku bilansowego nadal nie posiadała zobowiązań długoterminowych (kredytów i pożyczek), a jej zobowiązania krótkoterminowe zmniejszyły się (z kwoty 583.433,69 zł na kwotę 128.689,58 zł). Powyższe, świadczy o tym, że skarżąca ma płynność finansową i możliwości finansowania swojej działalności. Według oświadczenia Spółki środki pieniężne na działalność są gromadzone na rachunku bankowym o numerze zzzzzzzzzzzzzz jednakże pomimo dwukrotnego wezwania w tym zakresie (również na wcześniejszym etapie postępowania) strona nie przedstawiła wyciągu z tego rachunku. W aktach sprawy znajduje się natomiast wydruk internetowy, opisany wyżej, który w ocenie Sądu nie może stanowić dowodu w sprawie. Ponadto, powstaje wątpliwość co do wiarygodności złożonych oświadczeń o posiadanych rachunkach bankowych i tym samym środkach finansowych, którymi dysponuje skarżąca, ponieważ w formularzu został wskazany bank i numer rachunku, który jak wynika z przedłożonych przez samą Spółkę dokumentów, został zamknięty w styczniu 2009 r., a formularz został podpisany 6 kwietnia 2009 r. Niezależnie od powyższego, należy zwrócić też uwagę na okoliczność, iż skarżąca pomimo jak twierdzi trudności finansowych, które mogą być pogłębione przez uiszczenie opłat sądowych, zabezpieczyła środki na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika - radcy prawnego. Do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się skarżąca, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie radcy prawnego. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania, skarżąca powinna była w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Należy stwierdzić, iż udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i wobec tego powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych (postanowienie NSA z 6 października 2004r. sygn. GZ 61/04, GZ 64/04, z 10 stycznia 2005r. sygn. FZ 478/04 oraz z 19 listopada 2004r. FZ 463/04). Wskazać też należy, iż, skoro istnieje możliwość uzyskania środków pieniężnych na inne zobowiązania (których nie można traktować z pierwszeństwem przed kosztami sądowymi), jak też chociaż potencjalna możliwość uzyskania pieniędzy z posiadanych środków trwałych (w wykazie środków trwałych znajduje się gospodarstwo rolne k. 177), czy też ewentualnych dopłat przez wspólników, nie można uznać, iż zdobycie środków finansowych jest obiektywnie niemożliwe. W tym stanie rzeczy, na podstawie powołanych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.