I SA/Sz 225/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie- -Iwona Golec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lipca 2008 r. wniosku " B" Spółki z o.o. z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2002 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca Spółka wraz ze skargą na wyżej opisaną decyzję złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 5 maja 2008 r. ustalony został wpis od skargi w wysokości 5.729,00 zł. Z uzasadnienia wniosku, oświadczenia o majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów przedłożonych na wezwanie z dnia 6 czerwca 2008 r., wynika, co następuje. Spółka podniosła w uzasadnieniu wniosku, że wskutek zabezpieczenia zobowiązania podatkowego (wraz z odsetkami) na rachunkach bankowych należących do Spółki, nie dysponuje środkami pieniężnymi, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych. Wskazano dalej, że w/w "blokada" rachunków bankowych spowodowała zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej oraz, że posiadane uprzednio papiery wartościowe zostały sprzedane, natomiast uzyskane środki przekazano na spłatę zobowiązań podatkowych oraz zaległości podatkowych. Podniesiono dalej w uzasadnieniu wniosku, że Spółka dysponuje "jedynie" nieruchomościami – działkami w gminie G., które zostały obciążone hipotekami przymusowymi na wniosek Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego. Przedłożone odpisy z ksiąg wieczystych potwierdzają, że Spółka jest od 2003 roku właścicielem, obciążonych hipoteką przymusową, pięciu nieruchomości rolnych (w tym jedna zabudowana), położonych w gminie G., o łącznej powierzchni ok. 43 ha. Wskazano również w uzupełnieniu wniosku z 21 maja 2008 r., że Spółka nie posiada majątku obrotowego (zapasów czy należności), których sprzedaż lub odzyskanie mogłoby posłużyć na zapłatę kosztów sądowych. Według oświadczenia Prezesa zarządu, Spółka dysponuje jedynie należnościami trudnościągalnymi. Z kolei z przedstawionego bilansu za 2007 rok wynika, że Spółka posiadała na dzień 31 grudnia 2007 r. kapitał własny: 3.618.100,45 zł, aktywa trwałe: 7.065.928,93 zł, aktywa obrotowe: 2.134.605,22 zł, należności krótkoterminowe: 1.651.581,79 zł, w tym dochodzone na drodze sądowej - 0 zł, a w kasie i na rachunkach bankowych posiadała kwotę 237.755,32 zł. Z przedłożonego bilansu wynika nadto, że Spółka posiadała zobowiązania w wysokości 582.433,70 zł (jedynie zobowiązania krótkoterminowe) oraz nie posiadała zobowiązań z tytułu kredytów i pożyczek. Z kolei w oświadczeniu o majątku i dochodach z 21 maja 2008 r. wskazano, że Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 50.000,00 zł, za ostatni rok bilansowy poniosła stratę w wysokości 742.337,88 zł, a nadto, że stan rachunków bankowych Spółki wynosił na koniec kwietnia 2008 r. 111,51 zł oraz 0 zł. Z przedłożonych, w odpowiedzi na wezwanie, dokumentów wynika, że skarżąca Spółka za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2007 r. zadeklarowała przychody w wysokości 2.160.109,60 zł, koszty uzyskania przychodów 2.881.132,87 zł, stratę 721.023,27 zł (zeznanie podatkowe CIT-8), a w okresie od stycznia do maja 2008 r. nie dokonywała wpłat zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych (zaświadczenie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z 23 czerwca 2008 r. ). Z kolei przedstawione zaświadczenie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – Biuro Powiatu P. z 20 czerwca 2008 r. potwierdziło, że "B." Spółka z o.o. z siedzibą w S. (figurująca w ewidencji producentów) nie wnioskowała w roku 2007 i 2008 o przyznanie dopłat z tytułu płatności bezpośrednich oraz dopłat z tytułu realizacji programów z zakresu Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich, a ze złożonego przez Prezesa Spółki oświadczenia z 24 czerwca 2008 r. wynika, że posiadane przez Spółkę nieruchomości nie stanowią źródła przychodu i dochodu dla Spółki. Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe (art. 245 § 3 p.p.s.a.), gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest to, iż strona ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu administracyjnym instytucja prawa pomocy stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa. Analiza przedstawionej przez Spółkę sytuacji finansowej i majątkowej prowadzi do wniosku, że oświadczenie Prezesa skarżącej Spółki o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych w sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Spółka nie wykazała, stosownie do dyspozycji przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie do wpisu od skargi w wysokości 5.729,00 zł. Materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą znacznych rozmiarów - z przedstawionego bilansu za 2007 rok wynika, jak już wcześniej podniesiono, że Spółka posiadała na dzień 31 grudnia 2007 r. kapitał własny: 3.618.100,45 zł, aktywa trwałe: 7.065.928,93 zł, aktywa obrotowe: 2.134.605,22 zł, należności krótkoterminowe: 1.651.581,79 zł, w tym dochodzone na drodze sądowej - 0 zł, a w kasie i na rachunkach bankowych posiadała kwotę 237.755,32 zł. Z przedłożonego bilansu wynika nadto, że Spółka posiadała zobowiązania (jedynie krótkoterminowe) w wysokości 582.433,70 zł oraz że nie posiadała na dzień 31 grudnia 2007 r. zobowiązań z tytułu kredytów i pożyczek. W tej sytuacji wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym już poglądem w judykaturze, spółka jako podmiot posiadający osobowość prawną i prowadzący działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, powinna w procedurze planowania wydatków uwzględnić potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnego postępowania i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 9 lipca 1992 r. sygn. akt I A Cz 393/02, Wokanda 1993/2/32; postanowienie NSA z 21 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 5/04, niepublikowane; postanowienie NSA 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04, niepubl.), tym bardziej, że w 2007 roku prowadzone było w stosunku do Spółki postępowanie podatkowe w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2002 r. Stwierdzić też należy, że podniesiona w uzasadnieniu wniosku okoliczność zabezpieczenia zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami na rachunkach bankowych należących do Spółki nie wyklucza możliwości uzyskania kwoty potrzebnej na pokrycie wpisu sądowego z innych źródeł. W tym zakresie podzielić należy pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 13 września 1937 r. (C.II.618, Zb. Urz. 1938, poz. 293), iż spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może uzyskać środki finansowe na pokrycie opłat sądowych przez zażądanie dopłat od wspólników. W przedmiotowej sprawie Spółka nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek działania zmierzające do uzyskania kwoty potrzebnej na pokrycie kosztów wpisu. Nie bez znaczenia jest w tym względzie fakt posiadania przez Spółkę prawa własności nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni ok. 43 ha, położonych w gminie G., treść w/w zaświadczenia ARiMR oraz oświadczenie Prezesa Zarządu Spółki o tym, że posiadane przez Spółkę nieruchomości nie stanowią źródła przychodu i dochodu dla Spółki. Wskazać w tym miejscu należy, że dokonane czynności zabezpieczające - hipoteki przymusowe na rzecz Drugiego Urzędu Skarbowego w S. na nieruchomościach rolnych skarżącej Spółki nie prowadzą do wykonania przez zobowiązaną Spółkę obowiązków podatkowych, stwarzając jedynie gwarancję ich wykonania w przyszłości, pozostawiając tym samym możliwość wykorzystania tychże nieruchomości w celu uzyskania dochodu. Z powyższego wynika, że Spółka nie wykorzystała możliwości zapewnienia sobie środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, co zasadniczo powinno mieć miejsce przed wystąpieniem do Sądu o przyznanie prawa pomocy. Zaznaczyć dodatkowo należy, że posiadane przez skarżącą zobowiązania i ich spłata są to normalne okoliczności (ryzyko) związane z prowadzeniem każdej działalności gospodarczej, którym to ryzykiem nie można obciążać Skarbu Państwa. Mając na uwadze powyższe oraz dane wynikające z przedłożonych dokumentów, stwierdzić należy, że skarżąca Spółka nie wykazała w sposób przekonujący, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, które na obecnym etapie sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w kwocie 5.729,00 zł. Mając na uwadze powyższe, stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.