I SA/Sz 227/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Elżbieta Woźniak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 września 2017 r. sprawy ze skargi B. K. i B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezydenta Miasta K. : [...]. Z uzasadnienia powyższego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że zapadło ono w następującym stanie sprawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. występujący w przedmiotowej sprawie w roli organu egzekucyjnego prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku B. K. i B. K. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezydenta Miasta K.: [...]. Przedmiotowymi tytułami wykonawczymi objęto zobowiązanie z tytułu zaległości w podatku od środków transportu za lata 2001-2014. Wezwaniem z dnia 25.01.2016 r. zgodnie z art. 110c § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwanej dalej u.p.e.a.) Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. dokonał zajęcia nieruchomości należącej do B. K. i B. K. położonej w S., dla której Sąd Rejonowy w K. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], celem wyegzekwowania zobowiązania objętego powołanymi wyżej tytułami wykonawczymi. W dniu 24.02.2016 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. wpłynęło pismo z dnia 22.02.2016 r. zatytułowane "Skarga zobowiązanych na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. dotycząca zajęcia nieruchomości. W związku z wątpliwościami co do treści ww. pisma, organ egzekucyjny pismem z dnia 8.03.2016 r. zwrócił się do Skarżących o sprecyzowanie żądania w nim zawartego. Udzielając odpowiedzi na powyższe zobowiązani wskazali, iż ich pismo należy potraktować m.in. jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwanej dalej u.p.e.a.). W uzasadnieniu wskazali na: • przedwczesność dokonania czynności Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., • niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, w tym zajęcia nieruchomości z dnia [...] r. ze względu na okoliczność błędu co do osoby zobowiązanego, • zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Mając na uwadze powołane okoliczności zobowiązani wnieśli o: • uchylenie czynności zajęcia nieruchomości z dnia 25.01.2016 r. w całości • uchylenie tytułów wykonawczych wymienionych w zajęciu, • zawieszenie czynności egzekucyjnych w całości do czasu rozpoznania m.in. wniosku w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, oraz • umorzenie postępowania egzekucyjnego. W trakcie prowadzonego postępowania organ egzekucyjny podjął szereg czynności w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy pod kątem wystąpienia którejkolwiek z przesłanek obligatoryjnego lub fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 20.04.2016 r. wystąpił m.in. do Prezydenta Miasta K., jako wierzyciela egzekwowanych należności, z zapytaniem czy znajduje przesłanki umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na powyższe wierzyciel poinformował, iż nie znajduje podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. Nadto podtrzymał żądanie prowadzenia dalszych czynności egzekucyjnych z majątku zobowiązanego w tym przede wszystkim egzekucji z nieruchomości na podstawie wszystkich tytułów wykonawczych przekazanych do realizacji. Postanowieniem z dnia [...]r., nr [...] organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie powołanych wyżej tytułów wykonawczych. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem B. K. pismem z dnia 15.11.2016 r. zaskarżył je do Dyrektora Izby Skarbowej w S. Z uzasadnienia przedmiotowego zażalenia wynika, iż w ocenie zobowiązanych złożony wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego został rozpoznany niewłaściwie. Organ egzekucyjny nie uwzględnił bowiem ich bardzo trudnej sytuacji rodzinnej i majątkowej, którą to ponownie przedstawiono w analizowanym zażaleniu. Zdaniem zobowiązanych nie posiadają oni majątku do przeprowadzenia skutecznego postępowania egzekucyjnego czemu dał wyraz m.in. organ egzekucyjny umarzając postępowanie egzekucyjne prowadzone na rzecz Wójta Gminy U. Stąd w ocenie zobowiązanych niezrozumiałym jest działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., który w podobnych sprawach w odniesieniu do B.K. i B. K. raz wywodzi, iż zobowiązani nie posiadają majątku do przeprowadzenia skutecznej egzekucji, z kolei innym razem prezentuje zupełnie odmienne stanowisko. Nadto zobowiązani nie zgadzają się z przyjętą w zaskarżonym rozstrzygnięciu argumentacją w zakresie wzrostu wartości zajętej nieruchomości. W konsekwencji zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową do nieruchomości położonej w S., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt I Co 407/16, Sąd Rejonowy w K. I Wydział Cywilny orzekł o dalszym łącznym prowadzeniu egzekucji z ww. nieruchomości przez Komornika Sądowego. Na skutek rozpoznania zażalenia, postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w S. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. Na rozstrzygnięcie organu odwoławczego zobowiązani wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze z dnia 27.01.2017 r. zarzucili zaskarżonemu postanowieniu: • błędną ocenę przez organ egzekucyjny wniosków dowodowych w zakresie wniesionej skargi na postępowanie egzekucyjne złożone przez skarżących we wniosku z dnia 24.02.2016 r. oraz piśmie z dnia 29.03.2016 r., • błędne i niewłaściwe rozpoznanie wniosku B.K. i B. K. o umorzenie należności objętych tytułami wykonawczymi obejmującymi zobowiązanie z tytułu zaległości w podatku od środków transportu za lata 2001-2014 w całości, • nieuwzględnienie bardzo trudnej sytuacji rodzinnej i majątkowej, • nieuwzględnienie przez organ postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r., nr [...] • naruszenie przepisów art. 33 ust 1 piet 3, pkt 6 u.p.e.a., • naruszenie przepisów art. 6, 7, 8, 9,10 K.p.a., • naruszenie przepisów art. 64 § 2 K.p.a. w zakresie braku wezwania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. lub Dyrektora Izby Skarbowej w S. zobowiązanych do usunięcia braków formalnych wniesionego zażalenia, poprzez podpisanie zażalenia wymaganego przepisami art. 63 § 3 K.p.a. również przez zobowiązaną B.K. w określonym terminie, stąd wnieśli o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia przez zobowiązaną, • naruszenie przepisów art. 110c u.p.e.a. w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. - V Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 30.05.2016 r., sygn. akt [...] Dz. KW [...]. Ponadto wskazali na: • przedwczesność dokonania czynności zajęcia nieruchomości z dnia 25.01.2016 r., • niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, w tym zajęcia nieruchomości z dnia 25.01.2016 r. prowadzenia i odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na okoliczność błędu co do osoby zobowiązanego, a także ze względu na okoliczność przedwczesnego wydania przez Prezydenta Miasta K. tytułu wykonawczego z dnia [...] r., [...], • zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Mając na uwadze powołane okoliczności zobowiązani wnieśli o: • uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., zawieszenie czynności egzekucyjnych w całości do czasu rozpoznania niniejszych zarzutów oraz wniosku dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego, • uchylenie zajęcia nieruchomości z dnia 25.01.2016 r., • uchylenie tytułów wykonawczych będących podstawą przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, stwierdzenie niedopuszczalności prowadzonego postępowania egzekucyjnego a w konsekwencji jego umorzenie, • przeprowadzenie dowodu z postanowienia Sądu Rejonowego w K. V Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 30.05.2016 r., sygn. akt [...] oraz postanowienia tutejszego organu z dnia [...] r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S.wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz odniósł się do stawianych zarzutów i przedstawionej w skardze argumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - dalej p.p.s.a.) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonego orzeczenia obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z nieruchomości. Przedmiotowe postanowienie zapadło na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. Organ doszedł do przekonania że żadna z przesłanek określonych w tym przepisie nie wystąpiła a zatem brak było podstaw do jego umorzenia. Strona wskazuje w zarzutach skargi na szereg okoliczności, które w żadnym razie nie mogą stanowić podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Pierwsza z okoliczności na które powołuje się strona to nieuwzględnienie jej trudnej sytuacji majątkowej. Zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W takim przypadku organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na postawie art. 59 § 3 ustawy. W myśl art. 59 § 4 u.p.e.a. postanowienie to wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Zgodnie zaś z art. 61 u.p.e.a. w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 ustawy wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że nie zachodzi przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., ponieważ w toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny ustalił majątek znajdujący się w posiadaniu skarżącego, z którego mógłby zrealizować należności objęte tytułami wykonawczymi będącymi podstawą prowadzonej egzekucji dlatego też brak było podstaw do umorzenia postępowania. Bezzasadny jest również zarzut skargi, że organ nie rozpatrzył zasadności zastosowania wskazywanego przez skarżących w zażaleniu przepisu art. 59 § 1 u.p.e.a. i umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tego przepisu. Z uzasadnienia postanowienia wynika bowiem, że w trakcie prowadzonego postępowania podjął szereg czynności w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy pod kątem wystąpienia którejkolwiek z przesłanek obligatoryjnego lub fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 20.04.2016 r. wystąpił m.in. do Prezydenta Miasta K., jako wierzyciela egzekwowanych należności, z zapytaniem czy znajduje przesłanki umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego które uzasadniałyby umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. W odpowiedzi na powyższe wierzyciel poinformował, iż nie znajduje podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. Nadto podtrzymał żądanie prowadzenia dalszych czynności egzekucyjnych z majątku zobowiązanego w tym przede wszystkim egzekucji z nieruchomości na podstawie wszystkich tytułów wykonawczych przekazanych do realizacji. Uzasadnienie organu odwoławczego jest wprawdzie w tym miejscu lakoniczne ale pozwala na ustalenie, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwzględnieniem innej podstawy prawnej było przez organ odwoławczy rozważane. Skarżący ani w swoim zażaleniu skierowanym do organu odwoławczego, ani w skardze do sądu nie wskazuje jakie konkretne okoliczności faktyczne dawałyby podstawę do stwierdzenia, że istnieje którakolwiek z przyczyn obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego wymieniona w art. 59 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a., lub przesłankę fakultatywnego umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Nie można więc zarzucić organom, że odmawiając umorzenia postępowanie egzekucyjne dopuściły się naruszenia prawa. W ocenie B.K. i B.K. przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia zostały naruszone ogólne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym w szczególności wynikające z art. 6, 7, 8, 9 i 10 K.p.a. Zdaniem skarżących poprzez brak umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych organ działał bezprawnie, albowiem na dzień wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Szczecinie nie powinno ich być. Stąd w ocenie skarżących organ nie podjął z urzędu czynności mających na celu niezbędne i dokładne wyjaśnienie sprawy. Tym samym postępowanie nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów publicznych. Odnosząc się do powyższego w ocenie Sądu organ prawidłowo wskazał, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, iż z uwagi na charakter postępowania egzekucyjnego (przymusowy charakter, szybkość i skuteczność wykonania określonych prawem obowiązków), w postępowaniu tym nie będzie mieć zastosowania określona w art. 10 K.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez umożliwienie, przed wydaniem postanowienia, wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (por. wyrok NSA z 13.10.2005 r., sygn. akt IFSK 157/05, wyrok WSA w Warszawie z dnia 12.04.2005 r., sygn. akt III SA 3483/03). Niemniej jednak organ egzekucyjny jest zobowiązany do respektowania praw strony w zakresie wyznaczonym treścią 73 K.p.a. Na mocy tego przepisu strona jest uprawniona do wglądu w akta sprawy, może z nich sporządzać kopie, odpisy czy notatki, a w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem strony może żądać uwierzytelnienia kopii lub odpisów, czy też wydania jej uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Jak wynika z powyższego zarzut zobowiązanych w zakresie niezastosowania w sprawie art. 10 K.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Dodatkowo zauważyć należy, iż jak wynika z dokonanych ustaleń, B. K. miał świadomość przysługującego mu prawa wynikającego z art. 73 K.p.a., tj. wglądu w akta sprawy. Potwierdzeniem powyższego jest np. sporządzona w dniu 14.11.2016 r. przez pracownika organu egzekucyjnego adnotacja z zapoznania się z aktami sprawy nr (tom II, k 255). W ocenie Sądu co należy podkreślić w przedmiotowej sprawie zostały podjęte wszelkie niezbędne działa w celu ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. podjął szereg działań w celu zebrania pełnego /materiału pod kątem wystąpienia obligatoryjnych lub fakultatywnych przesłanek umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Uzyskał np. stanowisko wierzyciela w zakresie braku podstaw do umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, ze Starostwa Powiatowego w K. wykaz pojazdów, których właścicielem jest B. K. (tom I, k. 108) oraz ich dowody rejestracyjne (tom I, k. 120-129), z Ministerstwa Sprawiedliwości wykaz ksiąg wieczystych, w których zobowiązani figurują jako właściciele. Skierował zapytanie do banków w zakresie posiadanych rachunków bankowych itd. Na wniosek organu egzekucyjnego postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt I Co 2258/12 Sąd Rejonowy w K., I Wydział Cywilny nakazał zobowiązanemu wyjawienie majątku. Inna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego niż oczekiwaliby Skarżący nie świadczy o tym że organy nie wypełniły swoich obowiązków w tym zakresie. Zobowiązani za wszelką cenę chcą wykazać, iż nie posiadają majątku do skutecznego przeprowadzenia postępowania i egzekucyjnego, a co za tym idzie doprowadzić do umorzenia przedmiotowego postępowania i egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a., tj. z uwagi na bezskuteczność. W tym miejscu zauważyć należy, iż w myśl powołanego przepisu postępowanie egzekucyjne może być i : umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Mając na uwadze i powyższe w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na fakt, iż wprawdzie ustawodawca dopuścił możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego ze wskazanej przyczyny, jednakże i w przedmiotowej sprawie nie ma ona miejsca. Przybliżone wydatki egzekucyjne wynoszą [...] zł, a przewidywana wartość nieruchomości położonej w S. to ok. [...] zł. Zobowiązani zarzucili także, że organ egzekucyjny w różny sposób traktuje ich w zależności od sprawy, na co powołali postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...] oraz z dnia [...] r. nr [...]. Wskazali, iż wynika z nich w sposób jasny i precyzyjny oraz szczegółowy stan majątkowy i rodzinny B. K., że nie posiada on majątku do skutecznego przeprowadzenia egzekucji w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w celu wyegzekwowania przez organ egzekucyjny kwoty kilkuset złotych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta Gminy U. A więc znacznie mniejszej kwoty od zaległości podatkowej wynoszącej [...] zł z odsetkami objętej tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Prezydenta Miasta K. Kwestia ta została szczegółowo wyjaśniona w zaskarżonym postanowieniu. Jednocześnie ponownie odnosząc się do tego wskazać należy za organem, iż w powołanych sprawach organ wskazywał wierzycielowi, iż brak jest składników majątku zobowiązanego z których można prowadzić skuteczną egzekucję, poza nieruchomością położoną w S. Wójt Gminy U., działając jako wierzyciel, nie wniósł jednak o egzekucję z nieruchomości gruntowej stanowiącej własność zobowiązanych. W związku z czym organ egzekucyjny analizując aktualną na czas wydawania powołanych postanowień sytuację majątkową zobowiązanych, stwierdził, iż brak jest składników majątkowych zobowiązanego, z których można prowadzić skuteczną egzekucję poza nieruchomością - do której ww. wierzyciel nie złożył wniosku i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta Gminy U. To wierzyciel inicjuje postępowanie egzekucyjne składając wniosek do organu egzekucyjnego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a w przypadku prowadzenia egzekucji z nieruchomości dodatkowo obowiązany jest wpłacić zaliczkę na pokrycie przewidywanych wydatków związanych z prowadzeniem tej egzekucji. Skoro wierzyciel w tym wypadku odstąpił od wpłaty zaliczki, zasadnie organ egzekucyjny z uwagi na brak innych możliwości prowadzenia egzekucji umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta Gminy U. Reasumując, podnoszone zarzuty skargi jakkolwiek bardzo szerokie w żadnym miejscu nie wskazują, że organy nieprawidłowo zastosowały przepisy prawa i dokonały ich błędnej wykładni a zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej budzi wątpliwości. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), orzekł o oddaleniu skargi.