I SA/Sz 235/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek p o s t a n a w i a: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata Skarżąca J.S. jednocześnie ze skargą na wyżej powołaną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmujących zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z uzasadnieniu wniosku oraz z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika co następuje. Skarżąca jest osobą rozwiedzioną, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małoletnią córką, jedyny posiadany majątek to nieruchomość położona w D. o pow. 540 m kw., obciążona hipotekami na rzecz banków z tytułu zaciągniętych kredytów oraz urzędu Gminy U. oraz Starostwa Powiatowego z tytułu podatku od nieruchomości oraz opłaty za użytkowanie wieczyste, zabezpieczone zobowiązania przewyższają wartość nieruchomości. Innego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych, oszczędności skarżąca nie wykazała. Skarżąca jest zatrudniona na umowę o pracę z wynagrodzeniem miesięcznym wynoszącym [...] zł brutto (najniższe wynagrodzenie), ponadto korzysta z zasiłków z pomocy społecznej oraz z pomocy finansowej i innej udzielanej przez rodzinę (matkę, siostrę), a także przez Kościół (paczki żywnościowe). Skarżąca jest zadłużona - ma wypowiedziane 3 kredyty bankowe, zaległości w podatku od nieruchomości, z tytułu opłaty za użytkowanie wieczyste, opłat za media, zobowiązania w ZUS, prowadzone są postępowania egzekucyjne, które są bezskuteczne. Ponadto skarżąca wykazała, że została jej udzielona pomoc prawna w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w innych sądach (WSA w Gdańsku i sądach powszechnych). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Stosownie do brzmienia art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W sprawie, przedmiotem skargi J.S. jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, która stanowi działanie organu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, wskazane w powołanym przepisie art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. Skarżąca nie ma zatem z mocy ustawy obowiązku uiszczania w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Dlatego rozpoznaniu podlegał wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a zatem, stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wykazania wymagało przez skarżącą, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy z wysokością obciążeń finansowych związanych z postępowaniem. Ponadto w przypadku przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ustalenia wymaga także wpływ obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na sytuację materialną strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. Ciężar wykazania powyższych okoliczności obciąża wnioskodawcę, a wykazanie to powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia, obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza rozpoznającego wniosek zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. W ocenie referendarza sądowego sytuacja osobista i materialna skarżącej przemawia za uwzględnieniem jej wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca i jej małoletnia córka utrzymują się z niewielkich dochodów w wysokości ok. [...] zł brutto miesięcznie, nie wykazała żadnych dodatkowych dochodów ani oszczędności pieniężnych, posiadana nieruchomość jest obciążona na rzecz osób trzecich. Skarżąca jest znacznie zadłużona, stale korzysta z pomocy społecznej a także z pomocy rodziny i Kościoła. Powyższe okoliczności, znajdujące potwierdzenie w aktach sprawy, świadczą o tym, że skarżąca nie ma obiektywnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w postaci opłacenia zastępstwa procesowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.