I SA/Sz 252/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska del. Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2005 r. sprawy ze skargi "D" Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odsetek 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] orzekającą w punkcie 2. o odmowie wypłaty odsetek od zwracanej kwoty pieniężnej określonej w punkcie 1. tej decyzji 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę[...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych W dniu 21 czerwca 2001r. w Oddziale Celnym w [...] objęto procedurą tranzytu wg dokumentu SAD Nr [...], towar w postaci spodni i spódnic dziecięcych, z obowiązkiem dostarczenia go do Oddziału Celnego w [...]. najpóźniej do dnia 25 czerwca 2001r. Nie wywiązanie się z powyższego obowiązku spowodowało wszczęcie wydał decyzję nr [...] z dnia [...] 2002r. określającą wysokość długu celnego oraz kwotę odsetek. Wskazana decyzja skierowana została do odbiorcy towaru P.H.U. O. M. G., kierowcy przewoźnika – W. W. oraz Agencji Celnej D. T. Spółka z o.o. Agencja Celna D. Spółka z o.o. w dniu 28 listopada 2002r. wpłaciła kwotę [...] zł, która została zaliczona na cło w wysokości [...] zł odsetki od cła [...] zł, oraz podatek VAT w kwocie [...] zł. Następnie, pismem z dnia 26 listopada 2002r. Agencja D. T. złożyła odwołanie od tej decyzji wskazując w jego uzasadnieniu, iż procedura tranzytu została zakończona zgodnie z przepisem art. 98 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. – Kodeks celny /tekst jedn. Dz.U. Nr 75, poz. 802 ze zm./. Również W. W. pismem z dnia 4 grudnia 2002r. uzupełnionym w dniu 18 grudnia 2002r., złożył odwołanie od w/w decyzji wskazując, że dopełnił obowiązki celne wynikające z procedury tranzytu, stąd też nie może zostać uznany za dłużnika celnego. Po rozpatrzeniu obu wskazanych odwołań Dyrektor Izby Celnej decyzją Nr [...] z dnia 14 lutego 2003r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji, Dyrektor Izby Celnej wskazał, że rozstrzygnięcie organu I instancji zawiera kwalifikowaną wadę – art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm./, jaką jest skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w postępowaniu. Dyrektor Izby Celnej wskazał także, że na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe ustalenie kręgu podmiotów będących dłużnikami w sprawie, ponieważ nie zakończono postępowania karnego prowadzonego przez organy ścigania, co oznacza – według organu – że nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy, w tym czy rzeczywiście towar dostarczono do urzędu celnego przeznaczenia, jeżeli tak, to czy pozyskanie potwierdzenia zakończenia procedury tranzytu nastąpiło zgodnie z obowiązującymi przepisami. Dalej z uzasadnienia decyzji wynika, że organ odwoławczy zalecił organowi I instancji rozważenie możliwości zawieszenia postępowania do czasu wydania prawomocnego orzeczenia w postępowaniu karnym, które jest niezbędne do określenia kręgu osób zobowiązanych do zapłaty długu celnego. W związku z uchyleniem wskazanej decyzji strona skarżąca pismem z dnia 12 maja 2003r. uzupełnionym następnie pismem z dnia 2 czerwca 2003r. wniosła o zwrot uiszczonych należności celnych w trybie przepisu art. 246 Kodeksu celnego oraz na podstawie art. 249 Kodeksu celnego o zwrot odsetek z tytułu nieterminowego ich uiszczenia. Ponadto skarżąca wystąpiła o wypłacenie odsetek od nienależnie uiszczonych należności celnych, licząc od dnia ich zapłaty w trybie przepisu art. 780 Ordynacji podatkowej. Decyzją Nr [...] z dnia [...]. Dyrektor Izby Celnej zarządził zwrot kwoty w wysokości [...] zł , na którą składało się cło i odsetki od cła oraz odmówił wypłaty odsetek od zwracanej kwoty. Uzasadniając decyzję Dyrektor Izby Celnej wskazał, że - zgodnie z przepisem art. 246 § 2 i § 4 Kodeksu celnego, uwzględniając stan faktyczny w sprawie, należało dokonać zwrotu wpłaconej kwoty. Jednocześnie zauważył, że organ II instancji w decyzji nr [...] z dnia [...]. nie wskazał, iż decyzja wymierzająca należności celne została wydana w wyniku błędnego działania organu celnego, jedynie stwierdził, iż rozstrzygnięcie w postępowaniu celnym uzależnione jest od ustaleń poczynionych w postępowaniu karnym, co do określenia ostatecznego kręgu dłużników. Ponadto, z decyzji organu II instancji nie wynika, że w stosunku do skarżącej Agencji Celnej postępowanie celne nie powinno być wszczęte. Tym samym Dyrektor Izby Celnej nie znalazł podstaw do wypłacenia odsetek określonych w przepisie art. 250 § 3 Kodeksu celnego. Nie zgadzając się z powyższą decyzją, pismem z dnia 4 września 2003r. strona skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając organowi celnemu błędną ocenę stanu faktycznego i prawnego oraz wniosła o wypłatę odsetek od zwróconej kwoty od dnia uiszczenia należności podlegających zwrotowi, do chwili ich faktycznego zwrotu. Uzasadniając wniosek Agencja Celna podniosła, że przepis art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej ma charakter obligatoryjny, nakazujący zawieszenie postępowania, o ile zachodzą określone przesłanki. Organ pierwszej instancji miał obowiązek zawieszenia postępowania w momencie powzięcia informacji o toczącym się w sprawie postępowaniu karnym. Tym samym dokonanie wymiaru należności celnych i podatkowych było wynikiem błędu organu celnego. W wyniku rozpoznania odwołania decyzją Nr [...] z dnia [...]. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując w uzasadnieniu, że zgodnie z wykładnią literalną przepisu art. 250 § 3 Kodeksu celnego, należy uznać, iż wypłata odsetek od zwróconych należności celnych może nastąpić tylko w przypadku błędnego obliczenia należności przez organ celny. Wskutek uchylenia decyzji Nr [...] z dnia [...]. nastąpiło jej wyeliminowanie z obrotu prawnego i zaistniała, w świetle przepisu art. 246 § 2 Kodeksu celnego, podstawa do zwrotu należności celnych, który zarządzono decyzją z dnia [...]r. Podstawą uchylenia decyzji z dnia [...] w dniu [...] 2002r. było skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną postępowania, to jest do W. W. , a nie stwierdzenie błędu w ustaleniu kwoty należności przez Naczelnika Urzędu Celnego. Nie stwierdzono przy tym, aby podmiotem nie będącym stroną postępowania była skarżąca Agencja Celna. Nie zgadzając się z decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [....]r. skarżąca Agencja wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę pismem z dnia 17 marca 2004r., w której zarzuciła zaskarżonej decyzji błędną ocenę stanu faktycznego i prawnego, w szczególności błędną interpretację przepisu art. 250 § 3 Kodeksu celnego. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca Agencja wniosła o uchylenie decyzji w części dotyczącej odmowy wypłaty odsetek od kwoty zwracanej i rozstrzygnięcie, co do istoty sprawy, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podkreśliła, że organ celny pierwszej instancji miał obowiązek zawieszenia postępowania w momencie powzięcia wiadomości o toczącym się postępowaniu karnym, a skoro tego nie uczynił i wydał decyzję wymierzającą należności celnopodatkowe, opierając się na niewyjaśnionym stanie faktycznym, musiał liczyć się z faktem poniesienia kosztów finansowych w postaci zwrotu odsetek od całej zwracanej kwoty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści przepisu art. 250 § 3 Kodeksu celnego, organy celne zobowiązane są do zwrotu cła wraz z odsetkami, gdy niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstanie tego błędu. W razie zaistnienia wskazanych w tym przepisie przesłanek na organach celnych ciąży obowiązek zapłaty odsetek od zwracanych należności celnych. Podstawową przesłanką uzasadniającą zwrot tych należności z odsetkami jest stwierdzenie, że "niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego". Kodeks celny nie definiuje pojęcia "błędu organu celnego" w rozumieniu przepisu art. 250 § 3 Kodeksu celnego. W języku potocznym błąd obejmuje między innymi niezgodności, odstępstwa od normy, pomyłkę /Uniwersalny słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, tom I, s.285/. Z brzemienia przepisu art. 250 § 3 Kodeksu celnego nie wynika, aby ustawodawca ograniczył pojęcie błędu do pomyłki rachunkowej. Określenie zatem, czy w sprawie wystąpiły przewidziane w art. 250 § 3 Kodeksu celnego przesłanki, jest uzależnione od zakończenia postępowania w sprawie określenia statusu celnego towaru oraz określenia długu celnego, to zaś można będzie ustalić dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego. Dyrektor Izby Celnej trafnie wskazał w swojej decyzji z dnia [...]r., iż na obecnym etapie postępowania, nie jest możliwe ustalenie kręgu podmiotów będących dłużnikami w sprawie, a w związku z nie zakończeniem postępowania karnego prowadzonego przez organy ścigania, nie zostały wyjaśnione okoliczności będące istotą sprawy – czy rzeczywiście towar dostarczono do urzędu celnego przeznaczenia wskazanego w polu 53SAD, a jeżeli tak, to czy pozyskanie potwierdzenia zakończenia procedury tranzytu nastąpiło w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawnymi. Zasadniczą zaś kwestią jest ustalenie, czy widniejące na dokumentach celnych pieczęcie zostały przystawione przez funkcjonariusza celnego, który nanosił również stosowne adnotacje, czy też zostały one sfałszowane. Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności wyłoni podmioty zobowiązane do zapłaty długu celnego i umożliwi badanie przesłanek, o których mowa jest w przepisie art. 250 § 3 Kodeksu celnego. Na obecnym bowiem etapie postępowania wbrew twierdzeniom Dyrektora Izby Celnej - nie można jednoznacznie stwierdzić, czy niewłaściwe ustalenie kwoty należności celnych było wynikiem błędu organu, ani czy dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. Zauważyć należy, że organy celne są niekonsekwentne w swoich działaniach, bowiem Dyrektor Izby Celnej , uchylając decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazał, że okoliczności sprawy przemawiają za zawieszeniem postępowania do czasu prawomocnego orzeczenia w postępowaniu karnym. Natomiast w decyzji z dnia [...]. utrzymującej w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...]., którą odmówił Agencji wypłaty odsetek od zwracanej kwoty pieniężnej, stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w przepisie art. 250 § 3 Kodeksu celnego mimo nie wyjaśnienia podstawowych w sprawie okoliczności, takich jak określenie kręgu podmiotów będących dłużnikami w sprawie oraz zakończenia procedury tranzytu. Nie wyjaśnienie wskazanych okoliczności, uniemożliwia w ocenie Sądu skontrolowanie czy w sprawie zachodzą wskazane w przepisie art. 250 § 3 Kodeksu celnego przesłanki. Uwzględniając powyższe okoliczności, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ należało orzec jak w sentencji. O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200 wskazanej ustawy, a o niewykonalności uchylonej decyzji na podstawie przepisu art. 152 tej ustawy.